Қоғам • 10 Ақпан, 2022

«Кедейлік қақпанынан» шығамыз десек...

481 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Әлеуметтік саясатта, әлеуметтану ғылымында «кедейлік қақпаны» деген ұғым бар. Ол қоғамда қашан туындайды?

«Кедейлік қақпанынан» шығамыз десек...

Қоғамда жұмыс орындары азайып, әлеуметтік төлемдердің түрлері мен көлемі біздің елдегідей инфляциямен жыл сайын артып отырса, «кедейлік қақпанына» түсеміз. Өкінішке қарай, халықта жұмыс орнынан немесе басқа кіріс көздерінен тұрақты табыс түсіп тұрмағандықтан олар әлеуметтік төлемдерге байланып қалады. Ал ол төлемдер алушылардың кіріс табысын еш арттырмайды, тек олардың күнкөрісіне беріліп оты­рылады. Сәйкесінше елдегі кедей­лер санының артуына алып келді. Экономикалық саясаттың тиім­сіздігінен әлеуметтік төлемге қарап отырғандар саны ұлғая берді.

Қазақстанда берілетін әлеумет­тік төлемдердің көлемі мен түрлері де дамыған елдердегідей көп емес. 2021 жылы атаулы әлеуметтік кө­мек­ті 200 мыңға жуық отбасы алды.

Кірісі төмен азаматтар қатары­ның көбеюіне аймақтардағы жұмыс­сыздық үлесінің артуы, тұрақ­ты жұмыс пен лайықты жалақы­ның жоқтығы себеп болды. Ал көпбалалы отбасы, мүмкіндігі шектеулі жандар, асыраушысынан айырылған отбасылардың әлеуметтік көмек алуы заңды.

Мәселе халықта тұрақты табыс көзінің болмауы мен оның көлемі­нің аздығында болып тұр. Бұл, әсіресе өңірлер мен ауыл­ды жерлерде өте өзекті. Атаулы әлеуметтік көмек алатын көп­балалы отбасылардың 70 пайызға жуығы кедейшілікте өмір сүреді. Сондықтан сол отба­сы­лардың тұрақты табысын арттыруды назарға алу керек. Оларды ай сайын азық-түлікпен қамтамасыз ету басты міндет болмауы керек. Сол отбасыларда тәрбиеленіп жатқан балалардың сапалы өмір сүріп, білім алып, медициналық қызметке қол жеткізіп, қосымша сабақтарға барып, жан-жақты қамтамасыз ету маңызды. Аудан, ауылдарда лайықты жалақы беретін тұрақты жұмыс орындарын ашу мәселесі кезек күттірмейді. Себебі сол отбасыларда өсіп жатқан балалардың болашағына мән берілуі керек. Кедейлік көрсеткіші өсіп, отбасылар әлеуметтік көмекке байланып отыра берсе, бұл қоғамда масылдық сананың жайылуына алып келеді. Сондай-ақ маргиналды топтардың саны өспесе, азаймайтыны сөзсіз.

Бұл экономикалық тұрғыдан алғанда да тиімсіз. Өйткені елде жұмыс күші бар, демографияға байланысты оның саны артып келеді. Алайда еңбек орындары мен жұмыс күшінің сапасы жоқ.

Біз жүргізген әлеуметтік сауалдамаларда халықтың көбі, әсіресе ауылдық аймақтағы тұр­ғын­дар жұмыстың жоқтығын, табыс көлемінің аздығын, инфра­құры­лымның төмендігі мен дамуға деген мүмкіндіктің болмауын жиі айтады. Міне, осы төрт мәселе ауыл­дағы жұртты алаңдатып келеді. Сон­дықтан елді мекендерде, халық­тың тұрғылықты жерінде сапалы инфрақұрылыммен, білім берумен, медицинамен қамтамасыз етіп, туған жерлерінде қалып жұмыс істеуіне, ауылдар мен аудандарды жандандыруына жол ашуды ұсынамыз.

 

Айсұлу МОЛДАБЕКОВА,

әлеуметтанушы

Соңғы жаңалықтар

Қаламгер һәм қайраткер

Қоғам • 25 Мамыр, 2024

Жеңіл табыс жерге қаратады

Қоғам • 25 Мамыр, 2024

Микроқаржы сергелдеңі

Қаржы • 25 Мамыр, 2024

Болмысы биік тұлға

Тағзым • 25 Мамыр, 2024

БАҚ пен тіл

Сұхбат • 25 Мамыр, 2024

Тасқын су толастамай тұр

Аймақтар • 25 Мамыр, 2024