Ауыл мектептеріне де көңіл бөлетін кез жетті

Үстіміздегі жылғы Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев­­тың Қазақстан халқына Жолдауында Ұлттық білім берудің сапасын жақсартуда ауқымды жұмыстар жүргізу қажеттілігі айтылып, білім саласын дамытуға байланыс­ты нақты міндеттер қойылды. Елбасы қойған міндеттерді орындау, әсіресе, ауылдық жер­лер­дегі білім беру сапасына ерек­ше көңіл бөлуді керек етеді. Өйт­кені, еліміздегі 7402 жалпы білім беретін мектептің 5 776-сы немесе 78 пайызы ауылдық елді мекендерде орналасқан. Бұл мектептерде республика оқушыларының 1 237 мыңы немесе 51 пайызы білім алуда. Бүгінгі таңда, ауыл мектептерінде шешімін тап­паған мәселелер жеткілікті. Бірін­шіден, олардың материалдық-тех­никалық базасы нашар. Арнайы жабдықталған пәндік кабинеттер, зертханалар жоқ. Көрнекі құралдар ескірген. Кітап қоры аз. Шет тіл­дерін оқыту деңгейі төмен. Ауыл мектептерінің 70 пайыздан астамы – шағын жинақталған мектептер. Мұғалімдердің жалақыларының аздығынан, әлеуметтік қорғау, мораль­дық және материалдық ынта­ландыру шараларының толық шешілмеуінен ауылдық жер­лерде жоғары-кәсіби, білікті мұға­лімдер тапшы. Бұл жағдай, ұс­таз кадрларының қартаюына, бір пәннің мұғалімі бірнеше пәннен сабақ беруіне әкеліп соқтыруда. Ауыл мектептері оқушы­­ла­­­­­ры­­ның физикалық, интел­­лек­туал­­дық және шығарма­шы­лық да­муы­­­­­на тиісті жағдайлар жасал­ма­ған. Елі­міздегі спорт залдары жоқ мек­­тептердің 82%-ы (1620 мектеп)­ ауыл­дарда орналасқан. Мектептен тыс ұйымдармен ауыл оқушылары­ның 6,8%-ы ғана қам­­тылған. Ауыл мектептерін ақпа­раттық техноло­гиялармен қамту да өз деңгейін­де емес. Бүгінде кең жолақты ин­тернетпен қала мек­тептерінің 67,2 пайызы, ал e-learning бағдарламасымен 32,4 пайы­зы қамтылған болса, ауыл мек­тептерінде бұл үрдіс әлі басталмаған. Ауыл мектептерін бітірушілер жоғары оқу орындарына түсу кезінде, яғни мемлекеттік грантты жеңіп алуда да бәсекеге қабілетсіз болып отыр. Мысалы, 2012 және 2013 жылдардағы Ұлттық бірың­ғай тестілеудің қоры­­тын­­ды­ла­ры бойынша ауылдық мектеп­ түлек­терінің 21,5 пайызы ең төменгі шекті балды жинай алмады. Жалпы, ҰБТ-ның жоғары балын (70-125 балл аралығы) жина­ған­дардың ішінде ауылдық мектеп түлектерінің үлесі небәрі 29 пайызды құрайды. ҰБТ-ның орташа балы да қалалық мектеп түлек­терінен 8,7 балға төмен. Осы­ның салдарынан ауылдық мектеп түлек­тері жоғары оқу орындары­на мемлекеттік грант есебінен түсе алмай, ақылы оқу орнына бару­ға мәжбүр болуда. Ал, ақылы оқу­ды кез келген ауыл баласының қал­тасы көтере бермейді. Бұл орта білім­ді ғана қанағат еткен, яғни білі­мі таяз жұмыссыз жастардың көбеюі­не, халқымыздың сапалық көр­сет­кішінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Ауылдық жерлерде балаларды мектепке дейінгі біліммен қамту мәселесі де шешімін таппай келеді. Бүгінде ауылдық жерлер­­де балабақша жасындағы (3-6 жас) бүл­діршіндер саны 350 мыңға жуық­та­­ды. Ал оларды бала­­­бақ­­шамен ­қам­ту 64%-ды құрай­ды. Бала­бақшалар­ға деген қажет­тілік 122 мыңдай орын болып отыр. Бұл – 300 орындық 404 бала­­бақ­ша са­лу­ керек деген сөз. Елба­­сы­мыз­ Н.Ә.Назарбаев­тың биыл­­ғы Жол­дауында қойылып отыр­ған міндеттерді тиянақты орын­дау және елімізде білімді, білік­ті, бә­секеге қабілетті маман­дар даяр­лау мақсатында ауыл­дық жер­лерде мектептер мен бала­бақшалар салуға қажетті көлем­де қаржы бөлу, олардың материал­дық-техникалық базасын ны­ғайту, ауыл ұстаздарының білі­мі мен жалақысын көтеру, аудан орталықтарынан «Дарын» мек­тептерін ашу және басқа да ауыл мектептерінің білім сапасын арттыру бағытындағы қордаланып қалған мәселелер Үкімет, Білім және ғылым министрлігі тараптарынан арнайы қаралып, оң шешуді талап етеді. Қуаныш АЙТАХАНОВ, Сенат депутаты.