Әлем • 03 Шілде, 2022

Сайлауды ҚХР мен Аустралия бақылайды

50 рет көрсетілді

Бүгін Папуа – Жаңа Гвинеяда сайлау басталады. Ол 22 шілдеге дейін созылады. Негізгі бәсекелестер – елдің қазіргі премьер-министрі Джеймс Марапе және бұрынғы көшбасшылардың бірі Питер О›Нил.

Осы уақытқа дейін Папуа-Жаңа Гвинеяда сайлау халық пен билік арасындағы түсініспеушілік салдарынан орын алатын зорлық-зомбылықпен өткен. Әсіресе 2017 жылы соңғы ұлттық сайлау күні болған атыс кезінде 200-ден астам адам қаза тауып, бүлікшілер үкімет қызметкерлері дауыстарды бұрмалады деп дау шығарған болатын. Католиктік кәсіпқойлар қоғамының президенті, сарапшы Пол Харрикнен биылғы сайлауда 2017 жылдағы сайлаудан да зор зорлық-зомбылық болуы мүмкін деген қауіп барын айтады. «2012 жылдан бері сайлаушылар тізімін жаңартуға қатысты мәселелер шиеленісті күшейтеді. Бұл тізім жаңартылған жоқ, ол 2017 жылғы сайлауда да қолданылды, содан бері сайлау комиссиясы ештеңе істемеді. Көптеген жастар осы сайлауда дауыс беруден бас тартуы мүмкін», деді Харрикнен. Сонымен қатар экономика пәнінің мұғалімі Мачолопа ЛаВэйл 2007, 2012 және 2017 жылдардан бері сайлауға байланысты зорлық-зомбылық пен өлім-жітім көп тіркелгенін айтады. «2017 жылы 204 өлім тіркелді, бұл өзге сайлаулармен салыстырғанда ең жоғары көрсеткіш. Қазіргі уақытта да сайлау процесі өзгере қойған жоқ, осыны ескеріп 2017 жылдағы зорлық-зомбылық деңгейінен де жоғары болатынын күтуге болады», деді ЛаВэйл.

Сарапшылар айтқандай, елде келеңсіз оқиғалар басталып та кеткен. Дауыс беруге дайындық кезінде жергілікті БАҚ мамырда және үгіт-насихат кезеңінде сайлауға байланысты 28 адам қаза болып, бірнешеуінің жарақат алғанын, ықтимал кандидаттың өміріне қастандық жасалғанын, сайлау комиссиясының мүшесін атып кеткенін және бес көліктің өртенгенін хабарлады.

Осыдан соң биылғы сайлауды Аустралия мен Қытай мұқият бақылап отыр, Қытай Сыртқы істер министрі Ван И маусымның басында елге экономикалық және қауіпсіздік келісімін сақтау ниетімен ат басын тіреген еді. «Ал аустралиялық әскерилер елдегі ұлттық сайлауды ұйым­дастыруға көмектесу үшін Па­пуа-Жаңа Гвинеяға келді», деп жазды Канберра Таймс. Аус­тра­лиялық әуе күштерінің кон­тингенті жергілікті билік ор­гандарына жіберілу жоспар­лануда, сонымен қатар олар ло­гистика және әуе көлігін қамта­масыз етеді. Операцияға жауапты генерал-майор Скотт Уин­тер аустралиялық ұшақтар сай­лау және дауыстарды санау кезін­де сай­лау материалдары мен қыз­мет­керлерді тасымалдайтынын айтты.

«Папуа-Жаңа Гвинеядағы сайлау кезіндегі үгіт-насихат жұмыстары өте қымбат, науқанды қаржыландыруға миллиондаған кин жұмсалады», дейді қаржы­герлер. Мәселен Papua New Guinea Today жергілікті ақпарат құралы осыған дейін ел премьер-министрі Джеймс Марапе 2022 жылдағы сайлауға жалпы 400 миллион кин бөлінеді деп хабарлағанын айтады. Сайлау комис­сары Саймон Синай да сай­лауға дайындық туралы бер­ген брифингінде Папуа-Жаңа Гвинеяның премьер-министрі мен оның үкіметі 2022 жылғы жалпы сайлауды өткізу үшін PNG сайлау комиссиясына (PNGEC) толық қаржылық қолдау көрсететінін айтты. «Сайлау комиссиясына жұмсалатын 400 миллион кинді біз 2022 жылдың бюджетінен бөле­міз», деді ол. Сондай-ақ Саймон Синай 2017 жылы сайлау нау­қанына 399 миллион кин бөлін­генін, ал сайлаудың өзіне 278 млн кин, қауіпсіздікке 121 мил­лион кин жұмсалғанын еске салды. Ал 2012 жылы сайлау­ға 235 млн кин жұмсалған. Сарап­шылар бұл қаржыны бұл да­лаға кеткен шығын деп санайды. «Қазіргі уақытта кейбір канди­дат­тар жаппай жарнамаға ғана емес, сонымен қатар мерекелерді ұйым­дас­тыруға және көп жағдайда сайлаушыларды ақшамен және басқа да сыйақылар­мен сатып алудың амалын жаса­ды, бұл заңсыз», дейді Харрик­нен. Сонымен қатар ол «негізі көп­теген сайлаушылар депутаттың Пар­ламенттегі өкілінен ұсы­нылған заңдарды зерттеп, үкімет жұмысын бақылай отырып, оның орнына тауарларды, жұмыс орындарын, жерлеу рәсімдерін төлеуді және колледжде оқу ақысын төлеуді күтеді», деп халықтың үнін жеткізді.

Соңғы жаңалықтар

«Айқайдың» астары

Өнер • Кеше

Байрон ұйығы

Әдебиет • Кеше

Күн гүлі

Таным • Кеше

Ұқсас жаңалықтар