Жәдігер • 23 Ақпан, 2023

Мәриямның айнасы

378 рет
көрсетілді
2 мин
оқу үшін

«Мариям Жагор деген орыс қызы,
Он алты, он жетіге келген кезі.
Қазаққа Дудар деген ғашық болып,
Сондағы Мариямның айтқан сөзі...»

Мәриямның айнасы

Бұл халық әніне пара-пар әйгілі туын­ды. Анығын айтсақ, Мәриям Жа­гор­­қызының ғашықтық жыры. Қа­зақ­­шаға судай, домбыраны да жақсы тартатын орыс қызының Дудар (кейбір деректерде Дүйсен деп айтылады) есімді қа­зақ жігітін құлай сүйіп, ғашықтық ғала­матынан туған ән. Ғажап бір сезімнен төгілген жыр жарыққа шыққан бойда-ақ ел арасына таралып кетті. Көбі авторын білмеген соң, халық әндерінің қатарына қосып та жіберген. Кейін му­зыка зерттеушілері А.Затаевич пен Б.Ер­закович туындының шығу та­рихын анықтады. Әйдік әнді алғаш­қылардың бірі болып көмейіне бұлбұл ұя салған Әміре Қашаубаев орындаған. Кейін оның негізінде поэма да, опера да жазылды. Иә, Мәриям Жагорқызының есімі дүйім қазаққа осылай танылды. 

Ұлттық музей қорында сол Мәриям­ның айнасы сақтаулы тұр. Ағаш­пен жиектелген айна қолдан жа­салған. Ені 29,7 см, ұзындығы 76,6 см, шынысының ені 22 см, ұзындығы 31,5 см. Аталған мұражайдың баспасөз қызметінің хабарлауынша, бұл жәдігерді 2017 жылы 26 желтоқсанда Ұлттық музейге Мәриям Жагорқызының немересі Қабиба Нұрбекова арнайы табыстаған. Қабиба апай әжесі айнаны көршісінің қызына сыйға берген дейді. Біраз жылдар өткен соң айна М.Жа­горқызының ұрпақтарына қай­тарылды.

Ал жәдігердің қазіргі қалпы ескірген, ағашы кеуіп кеткен, кірленген, шынысында дақтары бар.

Өзі де, сөзі де, әні де, сезімі де аңызға айналған әншінің таранған айнасына қарап тұрып, өзіңді көру де бір ғажап  шығар.