Заң • 29 Тамыз, 2023

Конституциялық сот: халыққа қызмет көрсетудің тиімді жобасы басталды

198 рет
көрсетілді
6 мин
оқу үшін

Елордамыздағы Конституциялық сот ғимаратында республикалық бұқаралық ақпарат құралдары басшыларымен кездесу өтті. Іс-шараның мақсаты – жаңадан құрылған құқық қорғау мекемесінің қызмет бағытын таныстыру және журналистер қауымымен ынтымақтастықты нығайту.

Конституциялық сот: халыққа қызмет көрсетудің тиімді жобасы басталды

Суреттерді түсірген Ерлан ОМАР, «EQ»

Іс-шараға Сенат депутаты, «Бас редакторлар клубы» ҚҰ президенті Бибігүл Жексенбай, «Хабар» агенттігі АҚ басқарма төрағасы Берік Уәли, «Қазақ газеттері» ЖШС бас директоры Дихан Қамзабекұлы, «Қазақстан Президенті телерадиокешені» креативті директоры Әсел Тұрсынғазина, өзге де  танымал телеарналар мен газеттердің басшылары қатысты.

Конституциялық сот төрағасы Эльвира Әзімова журналистерге ғи­ма­­­раттың отырыстар мен халық­ара­лық кездесулер өтетін залдарын, музей мен кітапхана, баспасөз орта­лы­ғы бөлмелерін таныстырып, жұ­мысы тура­лы кеңінен баяндады. «Конс­титу­ция­лық сот биыл 1 қаңтардан бастап жаңартылған нысанда жұмыс істеп келеді. Президент, Парламент депутаттары, Адам құқықтары жөніндегі уәкіл және Бас прокурормен қатар кез келген азамат енді Конституциялық сотқа жүгіне алады. Осылайша, біздің сот жаңа субъектілердің өтініштері бойынша қолданыстағы заңнаманың Конституцияға сәйкестігін тексеруге байланысты кең өкілеттіліктерге ие болды. Біз еліміздің барлық аумағында Ата Заңның үстемдігін қамтамасыз етеміз», деді Эльвира Әзімова.

Оның айтуынша, Конституциялық сот төраға мен оның орынбасарын қосқанда 11 судьядан тұрады. Төрағаны Пар­­ламент Сенатының келісімімен Президент тағайындайды. Төраға орын­­басарын төрағаның ұсынуымен Пре­зидент, төрт судьяны Президент, үш судьяны Сенат пен Мәжіліс тағайын­дайды.

«Біз Президент пен Парламент де­пу­тат­тарының сайлауы және рес­пуб­­­­­ли­калық референдум өткізудің дұ­­­рыс­ты­ғына қатысты дауларды шешу, сот­қа жүгіну құқығына ие субъек­­ті­лердің, соның ішінде жеке аза­мат­тардың өті­ніш­­тері бойынша нор­­мативтік құ­қықтық актілердің Кон­ституцияға сәй­­­­­кес­тігін тексеру, Конституция нор­­­ма­­­­ларына тү­­сі­нік­те­ме беру, жыл са­­­­йын Пар­­ла­ментке елі­міз­дегі консти­ту­­­циялық заң­дар­дың жай-күйі туралы жол­дау жіберу секілді қызметтерді ат­қа­­рамыз», деді төраға.

Ғимарат ішіндегі бөлмелермен та­ныс­қаннан кейін Конституциялық сот фронт-кеңсесінің ашылу салтанаты өтті. Жоғарыда айтқандай, бұл мекеменің бұрынғы Конституциялық кеңестен айырмашылығы – қарапайым тұрғындар да өтінішпен жүгіне алатындықтан, фронт-кеңсенің ашылуы – халықпен жұмыс істеуге бағытталған тиімді жоба. Бұл жерде азаматтардан келіп тү­­се­­тін арыздар «бір терезе» арқылы қа­­был­данбақ. Егер олардың өтініштері Конс­ти­туциялық соттың құзыретіне кір­месе, азаматтарға қайда жүгіну керек­тігі жа­йын­да құқықтық бағыт-бағдар бері­ле­ді. Ал соттың құзыреті шең­бе­рін­дегі өті­ніш­тер қабылданып, әрі қарай өнді­ріс­ке жолданады.

Фронт-кеңсенің ашылу лентасын сенатор Бибігүл Жексенбай мен «Қазақ газеттері» ЖШС бас директоры Дихан Қамзабекұлы қиды. Кеңсе ішінде азаматтарды қабылдау үшін үш бөлме қарастырылған. Осы күннен бастап ол жерде заңгерлер жұмысын бастап жатыр.

Одан кейін журналистерге Конс­титу­ция­лық соттың сегіз айдағы қызметі тура­лы таныстырылым көрсетіліп, сот төрағасының орынбасары Бақыт Нұрмұханов атқарылып жатқан жұ­мыс жайында баяндады. Қазіргі күні қарапайым азаматтар түгілі, кейбір заңгерлердің өзі Конституциялық соттың былайғы соттардан айырмашылығын түсіне бермейтінін атап өткен ол ел тұрғындары бұл жерге қалай жүгінетіні туралы айтты.

«Бізге азаматтар «e-Otinish» жүйесі, ресми сайтта көрсетілген мекенжай бойынша Конституциялық соттың элек­тронды поштасы, «Қазпошта» АҚ ар­қылы тапсырыс хатпен, елор­да­мыз­­дағы осы мекенжайымызға келіп жү­гіне алады», деген төраға орынбасары азаматтардың өтініштері – 3 ай, ал басқа субъектілердің өтініштері –
1 ай, Президенттің өтініші 10 күн ішінде қара­латынын атап өтті.

«Конституциялық соттың шығарған шешімі түпкілікті болып саналады және оған ешкім шағым жасай алмайды. Оның шешімі – Ата Заңның күшіне тең шешім. Одан бөлек, шығарған шешімдеріміз уақытылы орындалуға тиіс. Яғни бел­гі­лі бір нормативтік-құқықтық акт Конс­ти­туцияға сәйкес емес деп танылса, жауапты мемлекеттік органдар 6 айдың ішінде тиісті заң жобасын дайындап, оны Парламент Мәжілісінің қарауына енгізуге тиіс. Конституциялық соттың шешімдері барлық халыққа ашық, олар өзіміздің ресми сайтымызда, «Egemen Qazaqstan» және «Казахстанская правда» газеттерінде екі тілде жарияланып жатыр», деді Бақыт Нұрмұханов.

Кездесу барысында БАҚ басшылары да өз ұсыныстарын біл­діріп, Кон­с­­ти­туциялық сотпен ынты­мақ­тас­тық­ты нығайтуға мүдделі екендіктерін жа­­сыр­мады. Мәселен, сенатор Бибігүл Жексенбай сот жұмысын кеңінен насихаттау мақсатында журналистер арасында байқау ұйымдастыруға болатынын, әсіресе аймақтық БАҚ-қа назар аудару қажеттігін, бұған «Бас редакторлар клубы» қолғабыс етуге әзір екенін айтса, «Қазақ газеттері» ЖШС бас директоры Дихан Қамзабекұлы адам өлтіру, зорлық-зомбылық қылмыстары үшін елімізде өте аз мерзімге бас бостандығынан айы­ру жазасы тағайындалатынын, соны қатаңдату үшін қандай жұмыстар жүр­гізілетіні, сондай-ақ заңдардың мем­лекеттік тілде жазылуы жайында сауал­дарын қойып, ұсыныстарын жеткізді. «Жоғары оқу орындарындағы заң фа­куль­теттерінде заң жазатын мамандар даярлау керек. Оларға мемлекеттік тілде заң жазу үйретілуі қажет. Тәуелсіздік алғанымызға 30 жылдан астам уақыт өтті. Қазіргі күні осыны түбегейлі қолға алып, амал қылмасақ, бұл мәселе әлі де талай жылға созыла­тын түрі бар. Ертең ащы сұрақ жаңа буын тарапынан қойылғанда, төмен қа­рап қалмасақ игі», деді Дихан Қамзабекұлы.