Аймақтар • 05 Қазан, 2023

Жер дауына не себеп?

162 рет
көрсетілді
10 мин
оқу үшін

Май ауданының бір топ тұрғыны айдың-күннің аманында ортақ пайдала­нымдағы жерлерінен айырылып отыр. Айтуларынша, жергілікті әкімдік өкілдері «Бәсеке», «Қылышбек», «Бақбер» шаруа қожалықтарына және 4 жеке азаматқа тиесілі 122 гектар жерді конкурсқа шығарудан бас тартқан. Онымен қоймай, сонау 1998 жылдан бері өздері шөбін шауып келе жатқан шүйгін жердің 18 гектарын өзге тұрғындарға негізсіз беріп жіберген.

Жер дауына не себеп?

Сөйтіп, бүгінде шабындықтары бірден 18 гектарға кеміген мал иелері қыста төрт түлігіне жемшөпті қайдан тауып береміз деп, сарыуайымға салынып отыр. Кеңтүбек ауылдық округіне қарасты аумақта, Ертіс өзенінің жайылмасында орналасқан өнімді шабындықта жергілікті азаматтардың пайы бар екен. Яғни құжатта «ортақ пайдаланылатын үлескерлік жерлер» деп көрсетілген. Тоқырау тұсында кеңшар тарап, бірі ортақ мүліктен трактор, бірі жүк көлігін алып жатқанда, атакәсібімізге ба­ғыт алған жергілікті бір топ тұрғын әлгі жерді үлеске таңдаған. Кеңтүбектегі ш­а­бын­дық жер­лерді бөліске салу жөніндегі соң­ғы жа­сал­­ған үлескерлік құжатта былай делі­неді: Мұ­рат Сламбеков – 20 гектар, Толқын Жұ­ма­­бекова– 32 гектар, Жанат Саттаров – 6, Ер­болат Жұмкеев – 10, Бердібек Дүйсенов – 20, Әсем Қабыкенова – 10, Нұрлан Қалжанов – 6 гектар. Яғни жиыны 104 гектар жер осы үлескерлерге бекітіліп берілген. Алайда үлескерлер аудандық жер комиссиясы толтырған бұл хаттамаға келіспей отыр. 

– Бізді аудан билігінің өкілдері алдап соғып отыр. Мәселе былай, сонау 1998 жылы алған үлесіміз бойынша аты аталған азаматтарда жалпы аумағы 160 гектардан астам ортақ пайдаланымдағы шабындық жер болған. Содан жылдар өте жер карталары жаңарған сайын шабындық жерлеріміздің аумағы әртүрлі себеппен кеми берді. Мал басы болса жыл санап өсіп келеді. Ел қатарлы даму үшін мемлекеттің көмегі ауадай қажет еді. Содан мен 2020 жылы «Бәсеке» (хат­тамада көрсетілген Толқын Жұ­мабекова бұл кісінің жұбайы), Шай­мұрат Дүйсенов «Қылышбек», Мей­рамбек Әубәкіров (жер иесі – Әсем Қабыкенова) «Бақбер» атты шаруа қожалықтарын құрдық. Біз бұл жерлерді жеке азаматтар ре­тінде 4 жыл 10 айға жалға алып кел­генбіз. 2018 жылы жергілікті жер қатынастары бөлімі әупірімдеп жүріп 122 гектар шабындықты жалға беру мерзімін ұзартты. Жердің картасын өз қаражатыма, 70 мың теңгеге жасатып бердім. Негізі оған мемлекет қаражат бөлуі керек еді. Арада бес жылға жуық уақыт өткенде, биылғы көктемде жауап­ты мекемеге хабарласып, жерді жалға алу мерзімін ұзартуды өтінген едік. Аудан билігі біздің өтінішімізді үш мәрте қанағаттандырмады. Сөйтсек, ондағылар жеке шаруашылықтар үлес­керлік жерді ала алмайды деп қарап отыр. «Ендеше, заңға сәйкес конкурс ойнатыңыздар, біз оған қатысып өзімізге тиесілі жердің мәселесін әділ жағдайда шешіп алайық» деген ше­­шімімізді айттық. Алайда аудан билігі бірден бұлтаққа салды. «Жерге қатысты үлескерлер көп, біз бірден барлық аумақты конкурсқа шығара алмаймыз, мәселенің жалғыз жолы – шаруа қожалықтары шауып жүрген телімдерді өз әйелдеріңізді атына жазып, жеке азамат ретінде жалға алу мерзімін ұзартыңыздар» деген ақылдарын айтты. Хош, оған да көндік. Сөйтсек, әкімдік қызметкерлерінің бір бармағы бүгулі екен. Олар көп уақыт өтпестен өз беттерімен қаулы шы­ғарып, біз шөп шауып отырған шабындықтан 18 гектар жерді апарып Қ.Бейсекеев деген өзге бір тұрғынға бере салған. Аяқ астынан айран-асыр болдық та қалдық. Түсіндіруді талап еттік. Қ.Бейсекеев 2018 жылға дейін үлесте болған, бірақ оның жері бөлек аумақта болатын. 2018 жылы жа­салған үлескерлік картаға оның телімі кірген жоқ, себебі белгіленген аумақ­тан сыртта қалып қойды. Осыны негіз ретінде алға тартсақ, әкімдік бізді тыңдаудан бас тартып отыр. Жер кодексінің 37-бабы, 2-тармағына сүйенсек, жерді бұрыннан жалға алып жүрген шаруашылықтар ешбір заң бұзушылық жасамаса, жерді жөнімен пайдаланса, қолданыстағы жерді жалға алу мерзімі ұзартылуы керек. Яғни жергілікті жер жөніндегі комиссия оны қайта қарамауға тиіс. Олар бұл талапты орындамай отыр. Екін­шіден, мұндай жөнсіз әрекеттері арқылы мемлекеттік органдар біз құр­ған шар­уа қожалықтарының дамуына кедергі келтіріп отыр, – деп мұңын шақты «Бә­секе» ШҚ басшысы Жанат Жұма­беков.

Сайып келгенде аталған шаруа қо­жа­лық­тарының атында бүгінде ша­бын­дық жер жоқ. Шаруалар жердің болмауынан қаржы ұйымдарынан қарыз­ға не қаражат, не техника ала алмайды. Жанат Бекенұлының ай­туын­ша, әлгі 18 гектар жер бұған дейін оның иелі­гінде болған. Алайда қайбір жылдары карта жаңарған уақытта оны әкімдік өкілде­рі құ­жат жүзінде кемітіп жіберіпті. Аудан әкімінің орынбасары Әділет Сыз­дықбаевқа бірнеше рет жүгініп, кон­курс ойнатуды сұрап барғанда ол: «Сен бұл конкурсты бә­рібір ұта алмайсың, райыңнан қай­тып біздің айтқанымызға көн» деп шығарып салған. Мәселенің оңай шешілмейтінін ұққан шаруалар аудан әкімдігіне, аудандық прокуратураға, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агент­тігінің өңірлік департаментіне арыз жазған. Алайда бұл даулы мәселе жуық уақытта шешіле қоятынына сенімдері аз. «Атамекен» өңірлік кә­сіпкерлер палатасының заңгерлері ешбір көмек көрсете алмаймыз деп бастарын ала қашыпты. «Ол жерде аудан әкімдігінің таныс адамдары отыр», дейді үлескерлер. Ең қызығы, жо­ғарыда аталған 18 гектар жер «Қы­лышбек» ШҚ бұрыннан шауып жүрген жердің үстінен беріле салған. Қ.Бейсекеев «қолымда әкімдіктің қаулысы бар» деген желеумен шөбі шүйгін шабындықты шауып алыпты. Ал ағалы-інілі Бердібек және Шаймұрат Дүйсеновтер жемшөпсіз қалып отырған жайы бар. Амалдары құрыған фермерлер алдағы қыста қолдағы малын қырып аламыз ба деп алаңдайды. «Бұл жерді кезінде әке­міз шауып, одан соң үлескерлік бо­йынша інім екеуімізге бұйырған. Інімнің шаруа қожалығындағы малдың барлығын несиеге сатып алғанбыз. Жер қатынастары бөліміне әділдік іздеп барсақ, «биылша шыдай тұрыңдар, шөпті сатып алыңдар» дейді. Бұған дейін мекеме басшылары: «Сендердің жерлеріне ешкім тиісе алмайды. Себебі Ертіс өзенінің жайылмаларына биыл су жеткілікті жайылмауына байланысты өзен жағалауындағы шабындықтар бөліске салынбайды, яғни конкурс ойнатылмайды», деп тыныштандырған. Аудан әкімі сол заңды белшесінен басып, жерді өзге азаматқа беру туралы қаулы шығарған. Мұның қандай әділеттілігі бар?» деп қынжылады үлескер Бердібек Дүйсенов.

Мәселенің ізімен аудан әкімі­нің орынбасары, аудандық жер ко­миссиясының төрағасы Әділет Сыз­дық­баевқа хабарласып, жоғары­дағыдай шешімнің не себепті шы­ғарылғанын сұрадық. Комиссия төр­ағасының уәжіне сүйенсек, Жанат Жұмабеков әлгі 122 гектар жерді өз атына тіркеуге әрекеттеніп жүрген көрінеді. «Өзге үлескерлер жерден қағылып қалмауын ескеріп, әлгіндей қадамдарға бардық», деп ақталды ол.

«Жеке азамат Қ.Бейсекеевтің үле­сіндегі жер картада 2018 жылға дейін болған. Алайда ол өзге үлескерлер мені шеттетіп тастады деп шағым айтып келді. Біз, жер комиссиясы өкілдері әділетті болсын деп оған тиесілі жерін алып беріп отырмыз. Жалпы, әлгі 18 гектар жердің 13-і ғана Бейсекеевке бұйырды, өзге 5 гектары Мұсапов деген жеке азаматқа ресімделіп отыр. Себебі бұл тұрғынның да ортақ пай­даланымдағы жерден үлесі болған. Ал Ж.Жұмабековтің үлесінде небәрі 32 гектар жер ғана бар, ол құжатта көрсетілген. Бірақ ол барлық 122 гектарды конкурсқа шығаруды талап етті. Жер комиссиясы мүшелері оның өт­і­нішін қарай келе, егер «Бәсеке» ШҚ конкурста жеңіп кетсе, кейін ол шабындықты өзге үлескерлерге бермей қоюы мүмкін деген күдік туындады. Сондықтан конкурс жариялаудан бас тарттық. Шаруа қожалықтарына өз жерлеріңді жеке адамдарға жазыңдар деп кеңес бергеніміз рас. Себебі заң бойынша қожалықтар жер телімдерін жалға алу мерзімін ұзарта алмайды, тек конкурсқа қатысып, ұту мүмкіндігіне ие», дейді ол.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұсақ шаруа қожа­лықтарын қолдау жөніндегі тапсырмаларын аяқасты етіп, конкурста әділетсіз шешім шығарған комиссия мүшелерінің жөнсіз қылығы да әшкере болды. Артынша комиссияның шешімі жойылып, шаруаның жері қайтарылды. Осындай келеңсіз жайт өңірде тағы қайталанбаса екен дейміз. Ортақ үлес­керлердің мәселесін құзырлы органдар әділет тұрғысынан қарап, оң шешім шығарады деген үміт зор.

 

Павлодар облысы,

Май ауданы