Алматы • 17 Қазан, 2023

Өндіріске дайын өнертабыстар

163 рет
көрсетілді
7 мин
оқу үшін

Президент жанындағы Ұлттық ғылым академиясы ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру­ мақсатында «1st business and science event» форумын ұйымдастырды. Ғылыми жұмыстардың нәтижесін бизнес өкілдеріне таныстырған ғалымдар форум аясында өткен көрмеде еліміздің шикізаттық емес әлеуетін дамытуға арналған жобаларын да ұсынды.

Өндіріске дайын өнертабыстар

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық ғылым академиясының, жалпы, ел ғылы­­мының алдына маңызды міндеттер қойып, экономиканы дамытуға бет бұру және нақ­ты пайда әкелуді тапсырғаны белгілі. Осы орайда акаде­мия президенті Күнсұлу Зака­рия форум барысында «Ғалым­дарға ғылыми әлеуетті дамы­туға қызығушылық танытатын бизнес-қауымдастықтар қан­ша­лықты қажет болса, ғалым­­дардың да инновациялық, техно­логиялық шешімдері бизнесті қызықтыра білуге тиіс. Бұл бағытта екіжақты әрі жылдам­ жүзеге асатын іс-қимылдар қажет», деген пікір білдірді.

Елімізде талантты, әсіресе ғылымға құштар жастар көп. Бірақ қоғамда ғылымды насихаттау жағы кемшін. Академияның вице-президенті, академик Асқар Жұмаділдаев атап өткендей, жас­тарды инновацияға, заманауи технологияларға бейімдеу уақыт күттірмейді.

– Бүгінде әлемнің бірқатар елінде шығып жатқан «Oyla» ғылыми-танымдық журналының біраз үзілістен кейін елімізде жарыққа шығуы қуантады. Осындай басылымдар арқылы ғылымды насихаттап отыру қажет. Кейінгі жылдарда дүние жүзінің көптеген елі ғылымда көш ілгері кетті. Кванттық технологиялар, кванттық ком­пьютерлерді меңгеруде алға озды. Ал біз артта қалып келеміз. Көптеген ғалымның өнертабыстары, баян­дамалары мен жариялаған мақалалары шаң басқан сөре­лерде қалып қойып жатыр. Сон­дықтан ел экономикасы үшін тартымды жобаларды өндіріске енгізуде алтын көпірге айналатын алаңдар ғалымдарға ашық болуға тиіс, – деді А.Жұмаділдаев.

Форум барысында белгілі бизнес өкілдері де тәжірибелерімен бөлісіп, ғылымды дамытудың тетіктеріне тоқталды. Заң ғы­лым­­дарының докторы, инженер-физик, белгілі бизнесмен Мұхтар Жәкішев еліміздің жер қойнауын тиімді пайдалануға қатысты ойларымен бөлісіп, әлемде туын­дап отырған энер­ге­­­ти­­калық тапшылық, атом электр стансасын салуға қатысты сұ­рақ­­­тарға жауап берді. Оның ай­­туынша, кеңестік кезеңде са­лынған электр стансаларының нәтижесінде кейінгі жылдарға дейін елімізде электр энергиясы тапшылығы байқалмай келді.

– Сондай-ақ кезінде көмір стансасы көптеп салынды. Олар­дың бірінің солтүстікке, ал енді бірінің оңтүстікке орналасуы Орталық Азия, тіптен Ресейдің оңтүстігін элекр энергиясымен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Бүгінде бұл стансаның көбінің жұмыс істеп тұрғанына 40-50 жылдан асты. Осы жылдарда стансалар жаңартылды, жөндеуден өтті. Ендігі кезекте энергетикалық дағдарыстан шығу жолын атом энергетика­сына көшумен байланыстырып отырмыз. Бірақ әлемдегі қолданыстағы атом стансалары біздің энергия жүйеміз үшін тым үлкен. Сондықтан өзіміздің энергия жүйеміздің қалыбына түсетін технология іздеуіміз қажет. Ол технологияны ойлап тауып, салғаннан кейін барып сынақтан өткізу маңызды. Нәтижесіне көз жеткізгеннен кейін ғана станса салу туралы шешімге келуге болады. Немесе өз жүйемізді қазіргі үлкен атом стансалары деңгейіне жеткізуге тиіспіз, – деді Мұхтар Жәкішев.

Инновациялық шешімдер қашанда ғылыммен ықпал­дас­тықта дамуы керек. Осы орайда «Alageum Electric» энергетикалық компаниясы бақылау кеңесінің төрағасы Еркебұлан Ілиясов жоғары оқу орындары, жеке білім беру орталықтарымен байланысын нығайта отырып, компания алдағы уақытта жаңа өнімдер шығару, серіктес қалаларды дамытуға қатысты жобаларымен бөлісті. Ал «Sergek» компаниясының негізін қалау­шы Қайрат Ахметовтің айтуынша, күні бүгінге дейін компанияда жасалған сарап­та­малық шешімдер ғылым­ның қатысуынсыз жүзеге асып келген. Ендігі кезекте инфра­құрылымдарды дамытуға қатыс­ты ақпараттарды терең талдау, зерттеулерге ғалымдарды тарту міндеті тұр. Smart City шеңберінде қоғамдық қауіпсіздік, көлік және экология сияқты бағыттарды кеңейту жоспарланып отыр. Компания өнімдері Big Data көмегімен көлік қозғалысын талдауға, жол қауіпсіздігін арттыруға және қоршаған ортаның ластану көздерін ғылыми шешімдердің нәтижесінде ғана терең талдауға мүмкіндік алатыны сөзсіз.

Форум аясында «Көркем телеком» директоры Әсет Ахметов, «Qazbiopharm» ұлттық холдингінің бас директоры Ерғали Әбдірайымов, «Ғылым қорының» басқарма төрағасы Әбділда Шәменов, Ішкі істер министрлігі академиясының бастығы, полиция генерал-майо­ры­ Айдар Сайтбеков, «Astana Vision» клиникалар желісінің құрылтайшысы Владимир Ким, «Қазақстан инжиниринг» R&D құрастыру компаниясының өкілі Қалқабек Айдос, басқа да бизнес өкілдері әр салада жоғары нәтижеге жету ғылымның қаты­суы­мен мүмкін екенін айтып, осы бағыттағы жетістіктерге тоқталды.

Бизнес өкілдері ғалымдар­дың коммерцияландыруға да­йын ғылыми-инновация­лық жоба­ларымен танысу барысын­да­ Ядролық физика институ­­ты­ әзірлеген «Аqua dress» гидро­гельді таңғыштар өндірісіне назар аударды. Гидрогельді таңғыштар бактерицидтік қа­­сиетке ие. Оны дене жарақа­ты, күйік кезінде, жұмсақ тіндер­­­дің зақымдануы, тері қабынуын­да қолданып келеді. Өндіріс­тің жылдық қуаты – 10 мың дана. Ендігі кезекте «Аqua dress» өнді­рі­сін ішкі нарықта ғана емес, шетелге шығару мін­деті тұр.

Қазіргі кезде ауыл шаруа­шы­лығын алға бастыру еліміздің азық-түлік саясатын дамытуда­ маңызды рөлге ие. Қазақ ғы­лы­ми-зерттеу ветеринарлық инс­­титуты әзірлеген ауыл ша­руа­­­­шылығы жануарларының жұқпалы ауруларын емдеуге арналған вакциналары және анти­­гендер, Қазақ жеміс-көкөніс ғылыми-зерттеу институтының алма сорттарын көбейтуге ар­нал­­ған жобалары саланың өнді­ріс­тік әлеуетін дамытуға ықпал ететіні сөзсіз.

Осы орайда Биологиялық қауіпсіздік проблемалары ғылы­ми-зерттеу институтының вете­ринарлық медицина, молекулярлы биология, гендік инженерия, биотехнология саласында тиімді қолданыс тапқан жобалары, Ғарыштық зерттеулер және технологиялар ұлттық орталығының аэроғарыш, ауыр машина жасау, қорғаныс саласында пай­да­лануға болатын жоғары сапалы бұйымдарына назар аудару маңызды. Профессор Оралбай Дәрменовтің қан тамырларын тазартатын өнертабысы жүрек-қан тамырлары ауруының алдын алу мен өлім-жітімді азайтуға ықпал ететін шешімдердің бірі болса, Қ.Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық ғылыми-зерт­теу университеті ғалым­дары ұсынған протативті кардиоанализатор, «Trenko» R&D компаниясының металлургия өнеркәсібіне арналған технологиялары да жер қойнауы қазба­ларын өндіру, қайта өңдеу саласында тиімді болмақ.

Жиында әртүрлі тақырыпқа арналған шеберлік дәрістері өтіп, ғылым мен бизнес үшін сәтті жобаларға қатысты келісімдер жасалды.

 

АЛМАТЫ