Қылмыс • 30 Қараша, 2023

Алаңдатқан адам саудасы

141 рет
көрсетілді
5 мин
оқу үшін

Елімізде адам саудасы бойынша жыл басынан бері 27 факт тіркелген. Ең сорақысы, кәмелетке толмаған 22 бала сатылған. Бұл туралы ІІМ Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес департаментінің басшысы Қанат Нұрмағамбетов мәлімдеді. Жалпы, елімізде тірі тауар саудасына қашан тосқауыл қойылады?

Алаңдатқан адам саудасы

Бүгінде әлемнің әлеуетті ел­де­рі адам ағзасын сатудан бас­тап мәжбүрлеп еңбекке жегуге дейінгі қылмыспен күресті басты бағдар етіп алған. Еліміз де бұл ұстанымнан айныған емес. Таяуда ғана құқық қорғау орган­да­ры Алматы облысында несиесін жабу үшін баласын сатқан 24 жастағы келіншектің қылмысын әшке­реледі. Безбүйрек әйел жүк­ті­ліктің жетінші айында-ақ «бала сатамын» деп әлеуметтік желіге жарнама беріп, сәбиін бауырына басатын жұпты да тауып, уағдаласып үлгерген. Бірақ пиғылы жүзеге аспады. Қазір бұл іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру амалдары жүргізіліп жатыр. Қазір күдікті әйел уақытша тергеу изоляторына қамалды. Мұндай факт Шымкентте де тіркелді.

«Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес бас­қармасының қызмет­кер­лері 23 жастағы әйел­­дің баласын сатпақ болып, сатып алу­шыларды іздеумен айналысқанын анықтады. Ол делдал арқылы басқа облыс­тың 45 жастағы тұрғынын тапқан. Іс Қыл­­мыстық кодекстің 135-бабы бойынша тір­келді, сотқа дейінгі тергеу басталды. Бала сәби­лер үйіне орналастырылып, күдікті қа­мауға алынды.

Таяуда республикалық «Стоп трафик» жедел алдын алу іс-шарасы аяқталды. Республикалық жедел алдын алу іс-шарасы аясында 39 дерек әшкере болды. Оның ішін­де бесеуі адам ағзасын сатуға байланысты. Еңбекті қанау мақсатымен адамды заңсыз бас бостандығынан айырудың 3 фактісі анықталды. Адам саудасына қатысты 7 қылмыс тіркелді. Оның ішінде бесеуі кә­мелет жасына толмағандарды сау­далаған. Жезөкшелікке итерме­леу­дің 4 фактісі белгілі болды. Оның ішінде үшеуі – кәмелет жасына толмағандар. Оның бірі – Батыс Қазақстан облысынан. 35 жастағы әйел кәмелетке толмаған 2006 жылғы қызды үш ай бойы жыныстық қызмет көрсетуге итермелеген», деді Қ.Нұрмағамбетов.

Қылмысқа баратындар да осал емес. Әккілер көбіне психикалық ауытқуы бар адам­дарды құлдыққа салатын көрінеді. Мәсе­лен, павло­дар­лық полицейлер 2 жыл еңбек қанауында болған 1987 жыл­ғы ер адамды құт­қарған. Ал жас қыз­дарды тән саудасына мәжбүрлейді. Адам саудасына қатысты кең тара­ған түрі де осы жезөкшелік. Биыл елде притон ұйымдастырып, жеңге­тай­лықпен айна­лы­су­дың 24 дерегі тіркеліпті.

Сондай-ақ «Шетелге барып жұмыс істеймін, ақша табамын» деп шекара асқан отан­дастары­мыз­дың құрыққа түсіп, құл­дық­қа, жезөкшелікке жегілгендері де аз емес. Әсіресе Қазақстан азаматтары БАӘ, Қатар, Индонезия, Бах­рейн, Түркия, Оңтүстік Корея елде­ріне тірі тауар болып кетсе, біздің елге Қырғыз Республикасы мен Өзбекстаннан келіп, құлдыққа жегілгендер көп.

«Ауыл, шаруа қожалықтары, құрылыс объектілері, қонақүйлер, монша кешендері тексеріледі. Сондай-ақ интернет желісіне де мониторинг жүргізіледі. Мысалы, жыл басынан полиция органдары осы санаттағы 124 қылмысты тіркеді. Қазақстан адам саудасының құрбандарын шығару, кіргізу және транзитті ел ретінде осы құбы­лыс­тар­ға қарсы іс-қимыл саласындағы ха­­лық­аралық стандарттардың сақ­та­луына кезең-кезеңімен, біртін­деп дәйекті шаралар қа­былдайды. Мұндай жағдайлардың алдын алу үшін, ең алдымен, қайда жол жүрсеңіз де құжаттарыңызды түгендеп, еш­кімге бермей, жақындарыңды ұда­йы хабардар етіп отыру қажет», деді ІІМ өкілі.

Үкіметтік емес ұйымдар жария­ла­ған ста­тистикалық деректерді бағ­дарласақ, өңір­лер бойынша адам сау­дасына қатысты 2019 жылы – 120, 2020 жылы – 141, 2021 жылы – 200, 2022 жылы 193 қылмыс тір­ке­ліп­ті. Арасында Астана, Алматы, Шым­­кент, Теміртау, Ақтөбе қала­ла­ры көш бастап тұр.

Сондай-ақ адам ағзасын алып-сату бойынша 4 факт анықталған. Ішкі істер министрлігі «бүйрек сатуды ұйымдастырған» қылмыстық топты құрықтаған. Нәтижесінде, 23 адам ұсталып, үшеуі қамауға алыныпты. Айта кетерлігі, жыл сайын 300-ден астам отандасымыз донор тапшылығынан қайтыс болатын көрінеді. Әрі олардың саны өсіп жатыр. Былтыр мысалы 3 мыңға жуық болса, қазір 4 мың адам донорға мұқтаж. Дәл осы күту парағында кезекте тұрған 3 916 науқастың 110-ы бала. Оларға жүрек, бауыр, өкпе және бүйрек қажет.