Маман • 20 Ақпан, 2024

Атом саласы мамандары даярланады

46 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Елімізде бірнеше жоғары оқу орнында атом электр стансасына қажетті кадрлар даярланбақ. Бұл туралы Ғылым және жоғары білім министрлігі хабарлады. Бәріміз білетіндей, Мемлекет басшысы атом электр стансасын (АЭС) салу мәселесін жалпыхалықтық референдум арқылы шешуді тапсырған болатын.

Атом саласы мамандары даярланады

Суретті түсірген – Ерлан ОМАР, «EQ»

Болашақта елімізде АЭС салынса, ондағы қауіпті әрі жауапты жұмысты атқаратын мамандар керек. Ал мамандарға сұранысты қанағаттандыру мақсатында Ядролық физика инс­титуты, Әл-Фараби атын­дағы Қазақ ұлттық уни­верситеті, Ғ.Дәукеев атындағы Алматы энер­гетика және байланыс уни­верситеті, Қ.Ясауи атын­дағы Халықаралық қазақ-түрік университеті және Қ.Сәт­баев атындағы Қазақ ұлт­тық техни­калық зерттеу универ­ситеті АЭС-ке қажетті кадрларды бірлесіп даярлау туралы хат­тамаға қол қойды.

Болашақ мамандар Ядролық физика институтының базасын­да жоғарыда аталған маман­дықтар бойынша практикадан өтеді, онда оларға «Қазақ­стан­ның су реакторы» атом­дық зерттеу стационарлық реак­торында және сыни стендте практикалық дайындық­тан өтуге мүмкіндік беріледі. Ал АЭС саласының келешек кадрлары жалпы білім беру пәндері бойынша теориялық дайындықты Ғ.Дәукеев атын­дағы Алматы энергетика және байланыс университеті, Әл-Фа­­раби атындағы Қазақ ұлт­тық университеті және Қ.Сәт­баев атындағы Қазақ ұлт­тық техникалық зерттеу универси­тетінде алады. Үш сатылы бі­лім беру бағдарламасын дайын­дау «Ядролық физика және техноло­гиялар», «Ядролық энер­гетика», «Ядролық реак­тор­лар мен материалдар» және «Ядролық инженерия» сияқты атом электр стансалары үшін қажетті маман­дықтар бойынша жүзеге асырылады.

Ғылым және жоғары білім вице-министрі Дархан Ахмед-Заки осы жаңалыққа қатысты: «Ядролық физика институты еліміздің университеттерімен ғана емес, жетекші шетелдік институттармен де кадрлар даяр­лау бойынша ынтымақтастық орнатқан. Ядролық зерттеулер институтымен бірлескен бағ­дарламаның нәтижесінде Қа­зақстан Республикасы мен Ре­сей Федерациясының қос дип­лом бағдарламасы бойын­ша 200 бакалавр және магистр студенттері даярланды. Сон­дай-ақ институт «CERN», «MIT» сияқты ірі ұйымдармен және университеттермен серік­тестікте жұмыс істейді. Аталған ұйымдар Na62, DUNE, Nike әлемдік экс­перименттеріне қа­тысады және кадрларды даяр­­лау бойынша халықаралық тә­жі­рибесі бар. Сондықтан атом электр стан­сасының болашағы үшін кадр­ларды бірлесіп даяр­лау елі­міздің атом саласын дамы­тудағы маңызды қадам болады», деді.

Таныстырылым барысын­да бас директор Саябек Сахиев Ядролық физика институ­тының АЭС үшін болашақ кадр­ларды даярлауға қажетті база бар екенін атап өтті. «Инс­титуттың АЭС үшін бола­шақ кадрларды даярлау үшін өте үлкен тәжірибесі мен инфра­құрылымы бар. Мұнда зерттеу стационарлық реакторы, сыни стенд, түрлі типтегі үдеткіштер қойылған. Сондай-ақ институт базасында АЭХА (МАГАТЭ) қолдауымен үш оқу орталығы жұмыс істейді, олардың қызметі атом саласы үшін кадрлар даярлаудан тұрады. Институт базасында Қазақстан Республикасының атом саласы үшін 300 ғылым кандидаты мен докторы даярланады», деді С.Сахиев.

Оқырмандарға түсінікті болу үшін айта кеткен жөн, ВВР-Қ зерттеу реакторы – Қазақстан Республикасындағы жалғыз көпмақсатты атом реакторы. Оның негізінде іргелі ядролық-физикалық және материалтану зерттеулері мен реакторішілік сынақтардан басқа, өнеркәсіп үшін медици­налық радиоизотоптар мен гамма көздер өндіріледі, нейтрон­дық-активациялық талдау, нейтрондық радиография және нейтрондық рефлектометрия бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр.