Өндірісі өрістеп, ырысы еселенген өңір

Индустрия саласында көшбасшы

Жыл қорытындысында өңір экономикасының нақты көлем индексі 110,6%-ды құрады, бұл барлық негізгі салаларда тұрақ­ты өсім барын көрсетеді.

Мемлекет басшысы белгілеп берген стратегиялық міндеттердің бірі – жаңа Алатау қаласын халық­аралық индустриялық һәм іскерлік хаб ретінде дамыту. Бұл жобаны жүзеге асыру бүкіл облыстың өнеркәсіптік әлеуетін дамытуға қуатты серпін береді.

2025 жылдың қорытынды­сын­да өңірде өнеркәсіп өндірісінің кө­лемі 10,1%-ға өсіп, 2,6 трлн теңгеге жетті. Алматы облысы азық-түлік өндірісі бойынша елімізде бірінші орынға берік орныққан. Экономиканың шикізаттық емес секторы да қатар дамып келеді.

Жылдың маңызды жоба­ларының қатарында «Galanz Bottlers» компаниясының өн­діріс ауқымын кеңейту, сондай-ақ Қарасай ауданында алюминий радиаторларын шығаратын «SL Group» ЖШС зауытын іске қосу оқиғалары бар. Жобаға салынған инвестициялар 7,3 млрд теңгені құрады, 100 тұрақты жұмыс орны құрылып, өнімнің импортын алмастыруға қол жеткізілді.

Алматы облысы әкімінің орын­­басары Рустам Исатаев атап өткен­дей, Алатау қаласында 32 негізгі инвестициялық жобадан тұра­тын пул құрылған. Бекітілген даму тұжырымдамасына сәйкес олар­дың 25-і төрт кластерге бөлін­ген, атап айтқанда, өндірістік-тамақ, логистикалық, туристік, сондай-ақ академиялық, фармацев­тика­лық. Ауқымды фармацев­ти­ка­лық кластер құру үшін «Hanteng BioPharma» халықаралық конгло­мератына жер телімін бөлу стра­тегиялық маңызды қадам болды. 

Агроөнеркәсіптің әлеуеті жоғары

Агроөнеркәсіп кешені эконо­ми­ка­ның негізгі секторы әрі облыстың ірі жұмыс берушісі болып қалып отыр. Оның тиімділігі рекордтық көрсеткіштерге жетті, яғни бюджеттік субсидиялардың әрбір теңгесіне 17 теңге жалпы өнім өндірілді.

Ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 798,4 млрд теңгені құрады. Былтыр агроөнеркәсіп кешеніне 148 млрд теңге инвес­тиция тартылды. Қазіргі заман­ғы агротехнологиялар қарқын­ды енгізіліп жатыр, суды үнемдей­тін суармалы жер көлемі 3,3 есеге ұлғайып, 66 мың гектардан асты. Бұл аймақтың жүгері, алма, соя өсірудегі көшбасшы орнын сақ­тап қалуға мүмкіндік беріп отыр.

Алматы облысы еліміздегі құс еті өндірісінің жалпы көлемінің 28,7%-ын қамтамасыз етеді әрі ет өндіру жөнінен республикада екінші орында тұр – 133,9 мың тонна.

Әлеуеті мол жобалар

Алматы облысында жүзеге асырылып жатқан жобалар кешені өңір экономикасын дамытудың тұтас тетігі ретінде қалыптасқан. Бұл өңірді шикізатқа тәуелді модельден өңдеуші экономикаға көшіруге, экспортты ұлғайтуға, импортқа тәуелділікті азайту­ға, қала мен ауылдық жерлерде жаңа жұмыс орындарын ашуға бағытталған.

Облыста 9 сүт өңдеу кәсіпорны жұмыс істейді. Онда дайын өнім өндіру көлемі 9,3%-ға өсіп, 241 мың тоннаға жетті, сауылған сүт көлемі – 313 мың тонна (+7,9%),  ал экспорт – 31,8 мың тонна (+15,7%).

Қосылған құны жоғары тауарлар сегменті қарқынды дамып келеді. Бұл бағытта «Дәулет-Бекет» ЖШС (түйе сүтінен жасалатын өнімдер) мен «NEO Milk» ЖШС (балаларға арналған және арнайы тағам өнімдері) сияқты кәсіпорындар табысты жұмыс істеп жатыр. Аталған өндірістер фермерлерге тұрақты өткізу нары­ғын қамтамасыз етсе, халыққа сапа­лы өнім ұсынады, ал ел үшін экс­порт көлемін арттырып, валюта­лық түсім әкеледі.

Өңір еліміздегі жүгері егіс алқаптарының 28%-ын қамтиды (49 мың гектар). Жалпы өнім көлемі – 347 мың тонна. Бүгінде оның 20%-ы өңделеді, алайда «Азия Агро Фуд» ЖШС, «Көк Теңіз» ЖШС, «Qaz Eco Dan» ЖШС және «Harvest Agro Holding» жобаларының іске асырылуы нәтижесінде бұл көрсет­кіш 67%-ға дейін өсіп келеді. Бұл крахмал, сироп, сондай-ақ тамақ, фармацевтика өнеркәсі­біне арналған ингредиенттердің экспорттық әлеуетін айтарлық­тай күшейтеді. Крахмал экспорты қазірдің өзінде 34,1%-ға артып, 27,3 мың тоннаға жетті.

Облыс елдегі құс еті өндірісінің 28%-ын қамтамасыз етеді. Жалпы өндіріс көлемі 133,8 мың тонна, экспорт – 11,9 мың тонна ($16,6 млн). «Прима Құс» ЖШС өндіріс қуатын 105 мың тоннаға дейін ұлғайтып, импортқа тәуелділікті азайту­ға, жаңа жұмыс орындарын құруға ықпал етеді.

«Балық мектебі» орталығы жұмыс істеп тұр, жалпы құны 2,3 млрд теңге болатын 6 жоба іске қосылды. Тауарлы балық өндірісі 16%-ға, экспорт көлемі 27%-ға артты. Балық өнімі Дания, Нидерланд және Польшаға экспортталады.

Жалпы құны 12 млрд теңге «Қапшағай бидай өнімдері» ЖШС жобасының іске қосылуы 150-ден астам жұмыс орнын құрып, өсімдік майы, ұн және құрама жем өнімдерін экспорттауға мүмкіндік берді. 

Өнімді қайта өңдеу саласындағы жетістік

Жалпы, облыстың тамақ өнер­кәсібінде 504 млрд теңгеге дайын өнім өндірілді. 2025 жылы аймақ өз көрсеткіштерін дәйекті түрде жақсарта отырып, жетекші орын­ға шықты. 2023 жылы облыс 11% үлеспен екінші орынды, 2024 жылы да 12,7% үлеспен екінші орынды, ал 2025 жылдың қорытындысы бойынша 13% үлеспен бірінші орынды иеленді.

Бұдан басқа, Алматы облысы елімізде балмұздақ жасаудан көш бастап тұр – 63%: ел бойынша жалпы көлемі 61 мың тонна болса, оның 38 мың тоннасы осы өңірден шығады.

Тамақ өнеркәсібі үшін маңызды оқиға – 2026 жылғы наурызда «PepsiCo» компаниясы зауытының іске қосылуы, сол кезде Lay’s чипсілерінің бірінші партиясы шығарылатын болады. Жоба бойынша Алматы, Павлодар және солтүстік облыстардың фермерлерімен терең кооперация жасау қарастырылған. Үш жыл ішінде арнайы картопты жеткізуді толықтай оқшаулау жоспарланып отыр, бұл бүкіл аграрлық сектор үшін елеулі мультипликативті әсер бермек. 

Халықтың әл-ауқатын жақсарту тетіктері

Әлеуметтік саясаттың негізгі бағыты жастардың дамуына жағдай жасау, халық денсаулығын нығайту болып қала береді. Облыста үш ауы­сымды оқытуды жою мақсатында 25 білім нысаны, соның ішінде 17 «Келешек мектебі» салынып жатыр.

Сонымен қатар ауылдық ден­­саулық сақтауды жаңғырту жөнін­­дегі ұлттық жоба аясында 37 меди­циналық пункт салынған. Әлеу­меттік шаралар кәсіпкерлікті қолдаумен толықтырылып отыр: өз ісін дамытуға мемлекет тарапынан 27,5 млрд теңге бағытталып, соның нәтижесінде жүздеген сервис­тік кәсіпорын мен фермерлік шаруа­шылық ашылды.

2025 жылы экономиканың бар­лық саласында 72,5 мыңнан ас­там жұмыс орны құрылды, оның 58,5 мыңы – тұрақты жұмыс орны.

Президент тапсырмасы бо­йынша өңірде сумен жабдықтау жобаларын жүзеге асыруға 30,5 млрд теңге бөлінді. Нәтижесінде, ауыл халқының таза ауыз суға қол­жетімділігі 99,4%-ға жеткізілді, ал газдандыру деңгейі 80%-ға жетті.

Жалпы алғанда, жергілікті бюджет қаражатының 60%-дан астамы әлеуметтік салаға бағытта­ла­ды. Қауіпсіздік мәселесіне де ерекше назар аударылуда: «Заң және тәртіп» қағидатын іске асыру нәтижесінде облыста қылмыс деңгейі 10,7%-ға төмендеп, халықтың өмір сүру сапасына тікелей оң әсерін тигізді.