Фото: ашық дереккөз
Жыл ішінде банк активтері 15%-ға өсті. Экономикаға берілген несиелер көлемі 19,1%-ға ұлғайып, 40,2 трлн теңгені құрады. Банктердің таза пайдасы 2,7 трлн теңгеге жетіп, 2024 жылмен салыстырғанда 6,7%-ға артты.
Бизнеске несие – негізгі драйвер
Өсімнің басты қозғаушы күші корпоративтік кредит портфелі болды. Бизнес субъектілеріне берілген несиелер бір жылда 18%-ға өсіп, 2007 жылдан бергі ең жоғары қарқынға жетті. Ал жаңа бизнес-кредиттердің жалпы көлемі 20 трлн теңгеден асты.
-
ірі бизнеске берілген несиелер 27,1%-ға өсіп, 5,5 трлн теңгеге жетті;
-
жеке кәсіпкерлер сегментінде өсім 35,6%-ды құрап, 3,1 трлн теңге болды.
Өсім барлық салаларда байқалды. Әсіресе ақпарат және байланыс (+37,5%), құрылыс (+23,1%) және сауда (+20,9%) салаларында кредиттеу айтарлықтай артты.
Бұл серпін қарыз қаражатының қымбаттауына қарамастан қалыптасты. 2025 жылдың желтоқсанында бизнеске берілетін несиелердің орташа салмақталған мөлшерлемесі 21,4%-ға жетіп, бір жылда 1,7 пайыздық тармаққа өсті. Бұл компаниялардың жоғары пайыздық мөлшерлемелерге қарамастан, стратегиялық жобаларды іске асыру немесе қайта қаржыландыру үшін несие алуға дайын екенін көрсетеді.
Халықты кредиттеу баяулады
Бизнес сегментінен айырмашылығы, халықты кредиттеу қарқыны реттеушінің нарықты «салқындату» шараларының нәтижесінде баяулады. Жеке тұлғаларға берілген несиелер портфелі 19,8%-ға өсті, ал 2024 жылы бұл көрсеткіш 23,9% болған.
Ең айқын нәтиже кепілсіз тұтынушылық несиелер сегментінде байқалды:
-
портфель өсімі 2024 жылғы 29,3%-дан 2025 жылы 14,5%-ға дейін төмендеді;
-
«жедел» несиелердің жаңа берілуі 22,6%-дан 6,1%-ға дейін қысқарды.
Сонымен бірге автонесиелеу нарығы жоғары қарқынмен дамуын жалғастырып, бір жылда 42,4%-ға өсті және жалпы өсімге елеулі үлес қосты.
Тұрақтылық жоғары, тәуекелдер сақталуда
Банк секторының қаржылық тұрақтылығы жоғары деңгейде қалды. Банктердің капиталы 19,2%-ға өсті, ал капиталдың жеткіліктілік коэффициенттері (K1 – 19,6%, K2 – 20,8%) белгіленген нормативтерден едәуір жоғары.
Банктер туралы жаңа заңға байланысты депозиттерге кепілдік беруде не өзгереді?
Алайда несие портфелінің сапасы біршама нашарлады. 90 күннен астам мерзімі өткен қарыздардың (NPL 90+) үлесі 3,1%-дан 3,6%-ға дейін өсті. Халыққа берілген несиелер портфелінде бұл көрсеткіш 4,3%-ды құрады. Провизиялармен қамту деңгейі жеткілікті – 60,6%.
Қорытынды
2025 жылдың нәтижелері банк секторында кредиттеудің қайта бөлінгенін көрсетті. Реттеуші халыққа берілетін тәуекелі жоғары кепілсіз несиелерді айтарлықтай тежей алды. Ал банктер жоғары мөлшерлемелерді пайдалана отырып, әсіресе ірі бизнеске кредит беруді күшейтіп, бұл сегментте рекордтық өсімге қол жеткізді.
2026 жылы сектор үшін негізгі сын-қатерлер жоғары пайыздық мөлшерлемелердің сақталуы мен мерзімі өткен қарыздар үлесінің өсуі болмақ.
Енді жеңілдетілген ипотеканы жекеменшік банктер де ұсына алады
