Бір өзі бір ауыл салған азамат

Бауыржан дос телефон шал­ды. Мақтааралдан. Бір өзі бір ауыл салып, қарауындағы қыз­меткерлерін жарылқаған қазақ. Батыр Бәукең, Бауыржан Момышұлындай рухы асқақ, ұлт намысы жолында ештеңеден аянбасын деп әкесі атын ырымдап қойыпты. Бүгінгінің батырына лайық іс-қимыл танытып жүрген дос «дауысыңызды сағындық, көптен хабарласпай кеттік қой», дейді. Өзің қатарлы азаматтар де­путат боламыз, сайлауда қол­да­саңыздар «қой үстіне боз­тор­ғай жұмыртқалайтындай» жағ­дайларыңызды жасаймын деп жүр. Өзің қалайсың. Бәйгеге ат үкі­леп қосқан жоқсың ба? Депутат менің не теңім. Ондай ой біздің кәллада жоқ. Онсыз да шаруамыз жеткілікті. Кейін ойлаймын ғой. Осы Бауыржан Оңғарбаев облыс, аудан мәслихатына депутат болып түсейін десе мәреге құр аттай желіп келеді-ау деп. Қалың елге сыйлы. Айтқан сөзі жерде қалмайды. Халыққа өнеге боларлықтай ірі істердің басында жүр. Қарапайым әрі әділ. Өтірік сөйлегенді, бос уәде бергенді иттің етінен бетер жек көреді. Бірақ біреулер қосарға қос ат алып, ақ тер, көк тері шығып жете алмай жүрген мансап, атақ биігіне көзінің қиығын да салмайды-ау. Мен Үкіметке, Үкімет ма­ған разы шығар, дейді күліп. – Бір тиын несие алмадым, бірақ әлеуметтік салаға деген көмектен тартынып қалған емеспін. Осы Бауыржанның жоғары білімі де жоқ. Кеңес өкіметі кезінде КамАЗ-ын жалдаған азаматтардың қалай пайдаға шығып жүргенін көрген пысық жігіт нарыққа солай кірген. Біраз қаржы құрағаннан кейін Жетісайға кіреберістегі өзектің бойын қаулаған ну қамыс­ты жерді сатып алмаққа аудан әкіміне кіреді. «Ол жерді құрғату қиын, басқа жақсы жер берейін», дейді әкім. «Берсең соны бер, бермесең қоя ғой», дейді бұл. Ұзын сөздің қысқасы, бүгінде ну қамыс бас­қан өзен бойында аршыған ақ жұмыртқадай бір ауыл отыр. Осы Бауыржан Оңғарбаев салды. Бауыржан басқаратын «Қазыбек би» өн­дірістік кооперативі немен айналысады, не шығарады деп сұрағаннан гөрі немен айналыс­пайды, не шығармайды деген орындырақ шығар. Құры­лыс, ауыл шаруашылығына керектің бәрі бар. Бір күні барсам, есік пен төрдей «Джиппен» төрт дөң­гелекті, сүйегі ауыр тіркеме сүйреп жүр. – Әу, Бәуке, жұрт ана машинамен темір сүйремейді, қызыққа, мақта­нышқа мінеді, – дейміз ғой. – Мұны не үшін сатып алдым жұмысқа пайдаланбағанда. Тракторлар бос болмаған соң шаруаға жегіп жүрмін, – дейді күліп. Біздің дос осындай. Бір көшеге өндіріс орындары­нан бөлек үй салды. Сол үйге өзінде қызмет жасайтын, бірақ үй-жайы келіспей жүрген азаматтарды отбасымен қоныстандырды. Үйі жоқтың күйі жоқ. Олар да біреулердің әлпештеген баласы. Біз сияқты ағалары қолдау көрсетпесе үй-жайлы болуы қиын ғой, дейді. Мұндай мәрттік кәсіпкер атау­лының екінің бірінің қолынан келе бермес. Ана бір жылы досымызға ауыр тиді. Қыздай қосылған қосағы дүниеден өтті. Өте жақ­сы кісі еді. Бауыржанның үстінен құс ұшырмайтын. Мұндайда, жігіттің жүгінері, қайғыны басары ащы су ғой. Бауыржан өңдірістің бар жауапкершілігін үлкен ұлға өткізді де, қайғыны ұмыттырар деп ащы суға үйірсектеген. Дос көп, жора көп. Көңіл басарға. Бір күні қараса үлкен ұл арса-арса болып арықтап, қабағында мұң, жабырқап жүр. Сөйтсе, аудан прокуроры үстіне мініп алған. Қылмыстық іс қозғаймын деген бе, апарғанын азсынған ба, бизнесінен дәметкен бе, осылай-осылай. Ұлы­­ның айт­қандарынан қаны басына тепті. Алдында тұрған ақмағамбетті есікке лақтырды. Буырқанып орнынан тұрып кетті. Прокурорға барған. Жалын ұс­татпайды. Ыршып тұр. Сені де қаматам дейді қоқиланып. Сене­сіз­дер ме, кәсіпкер өрекпіген пр­о­­курорды алдында тізерлетуге дейін алып барды. Батырға да жан ке­рек екен, араға үлкен кі­сілерді салған. – Мен оған тиіскен жоқпын. Ол өзі келіп ұрынды, – деді бұл. – Енді аямаймын. Басы аман­ында ауданнан кетсін. Әйтпесе, Жоғарғы Сотта көрісеміз. Қара қылды қақ жар­ған батыр Бауыржан Момыш­ұлы­­ның есімін алған азамат кәсіпкерлердің құқығын қор­ғауға болатындығына осылайша көз жеткізген. Тәуел­сіздік күні қарсаңында осы Бауыр­жан Оңғарбаев өз қаржысына Жетісайға бастар күре жол бойына Алпамыс батырдың асқақтаған ескерткішін орнатты. Есік пен төрдей Бай­шұбардай тұлпарға мінген, бес қаруын асынған алып батыр «Ұлы Даланың қорғаны біз болдық, ендігісі өздеріңнің қолдарыңда» дегендей алға қарай ұмсынады. Аздың емес, көптің кісісі Бауыржан Оңғарбаев осындай азамат. Бақтияр ТАЙЖАН, «Егемен Қазақстан». Оңтүстік Қазақстан облысы.