Түпкілікті ұстанымдар тұғыры

Конституциялық құнды­лық­тар дегеніміз – еліміздің Кон­с­титуциясында көрініс тап­қан, қоғам үшін басты талап болып табылатын әділдікті, тең­дікті, еріктілікті қамтамасыз ете алатын, яғни өзара тепе-теңдікті сақтайтын әлеуметтік прин­­циптердің, ұстанымдардың, басты өмірлік бағдарлардың жиынтығы. Мәселен, қолда­ныстағы Конституция тәу­елсіз Қазақстанның әділдік қағи­датына негізделген мүдделерін біріктіретін әлеуметтік топта­рының, мемлекеттегі бұқаралық және жеке мүдделерді ортақ­тас­тыра алатын, жеке тұлға­ның дамуына әмбебап жағ­дай жа­сайтын басты құндылық­тары мен бағдарларын, прин­цип­терін түпкілікті бекітті. Конституцияның рухы мен идея­ларын күнделікті өмірге енгізу, қоғам өмірінің барлық жақтарын Конституцияға сәйкестендіру құқықтық, яғни мемлекеттік стра­тегиялық жоспарлау саяса­тының дәйектілігін талап етеді. Конституциялық құндылық­тарға адам және аза­маттың өмірі, құқықтары мен бостандықтары, құқықтық мемлекеттілік, әлеу­меттік мемлекеттілік, зайырлы мемлекет, қоғамдық татулық пен саяси тұрақтылық, патрио­тизм, идеологиялық және сая­си әралуандылық (плюрализм), бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық да­му, меншік нысандарының бірдей қорғалуы, азаматтық, халықтық және мем­лекеттік егемендік, мемлекет өмірінің аса маңызды мәселелерін шешуде демократиялық әдістерді қолдану, мемлекет аумағының тұтастығы, республикалық басқару нысаны, мемлекеттік биліктің біртұтастығы және заңдар негізінде заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына бөлінуі, мемлекеттік тілдің мәр­тебесі және т.б. жатады. Кон­ституциялық құндылықтар, конституциялық принциптер және конституциялық нормалар өзара ұқсас, себебі қоғам дамуындағы жалпы идеялар мен адамзат қоғамының бас­ты ұстанымдарын, ең басты бағдарл­арды қамтиды. Конституциялық құндылық­тар – қазақстандық патриотизмнің құрамдас бөлігі. Тәуелсіз Қазақ­стан елінің азаматтарының саяси, азаматтық, көпұлттық бірлігі, болашағы біртұтас Мәңгілік Елді құру ортақ мұраты болып табылатын қазақстандық патриотизмнің негізін қалады. Еліміздің Кон­ституциясында жалпыға ортақ танылған және Қазақстан қоғамы мен мемлекетінің тәуелсіздігін сақтап қалуды көздеген жоғары мүдделерді біріктіре алатын құндылықтар көрініс тапқан. Тәуелсіз, гүлденген мемлекет ретінде мәңгі өмір сүру идеясы, еліміздің тұрақты дамуын, сондай-ақ ортақ тарихи тағдыры бар халықтардың біртұтас ұлт болып қалыптасуының басты құндылықтары Конституцияның алғы сөзі мен жалпы ережелерінде орныққан. Қорыта келе, конституция­лық құндылық дегеніміз – қоғам мен мемлекет дамуының бел­гілі кезеңінде мемлекетті қа­лып­­тастырушы әлеуметтік топ­­тардың ортақ мүддесін қа­нағат­тандыратын, олардың тарихы мен дәстүріне сүйене отырып анықталған, әділдік пен теңдікке негізделген арман-идеялар, әлеу­меттік бағдарлар мен басты ұс­танымдардың конституциялық-құқықтық көрі­нісі екенін айта кетпекпін. Үнзила Шапаққызы, заң ғылымдарының докторы