Біздің еліміздің аумағында қызмет етіп жүрген басқа елдің әскери азаматтары да көп еді, олардың кейбіреулері өзінің қол астындағы материалдық-техникалық құндылықтарды ұрлап немесе сатып кету сияқты істермен айналысқаны да жасырын емес. Тіпті, бүлдіріп, қиратып кетуге тырысқан қаскүнемдер де болды. Бір жағынан әскер құрылып, барлық күштер соған шоғырландырылып жатқанда, осындайлардың қылмысты істерін ашуға да тура келді.
Соның бәріне төтеп беріп, Президент – Қарулы Күштердің Жоғарғы Бас қолбасшысы Нұрсұлтан Назарбаев пен армия генералы, алғашқы Қорғаныс министрі Сағадат Нұрмағамбетовтің басқаруымен барлық мәселелер үлкен қиыншылықпен ептеп шешіліп жатты. Өзімнің сол кезде Қазақстан армиясының құрылу тарихының ортасында жүргенімді осы күні мақтан етемін.
Алдымен Қазақстан офицерлерін дайындайтын әскери жүйенің түрлі саласына бағытталған әскери оқу орындары құрылды. Осыған дейін Қазақстанда офицерлер дайындайтын екі ғана жоғары оқу орны бар еді. Олар Алматының жалпы жоғары командалық және Алматы шекара училищелері болатын.
Армия генералы Сағадат Нұрмағамбетов Жоғарғы Кеңестің келісімімен мені кадр дайындау ісін дұрыс жолға қою үшін Алматының жоғары жалпы әскери командалық училищесіне басшы етіп тағайындады. Бұл Қазақстан Қарулы Күштерін құру үшін жарияланған 1992 жылғы Жарлықтан кейін болған оқиға еді. Мен осы қызметте 10 жыл бойы істеп, қолымнан келген барлық мүмкіндігімді Қазақстан әскерінің офицерлерін дайындауға арнадым. Бұрын бір-ақ саланың офицерлерін дайындайтын оқу орнын енді танкистер, артиллеристер, әскери техника инженер-офицерлерін, байланысшылар дайындайтын көпсалалы оқу орнына айналдырдық.
Оқу орнының материалдық-техникалық базасын нығайтуға барлық күш-жігерімді салдым. Мемлекет басшысы біздің талаптарымыздың оң шешілуіне назар аударып, үнемі қолдап отырды. Соңынан әскери академияға айналған оқу орнында диссертациялық кеңес ашылып, білікті мамандардың ғылыми атақ алуына жол ашылды. Мен тарих ғылымдарының алдымен кандидаты, біраз жылдан кейін докторы ғылыми атағын қорғадым. Бүгінгі таңда біздің оқу орнымызды бітірген талай түлек әскеріміздің басшылық қызметтерінде жүр. Бәрі де білікті мамандар, жоғары шенді офицерлер болған. Олармен кездескенде кеудемді мақтаныш сезімі кернейді.
Жоғары білімді офицерлер дайындаудағы еңбегіміз жоғары бағаланып, генерал-лейтенант атағын алған мені 2002 жылы Президент өзінің Жарлығымен Қорғаныс министрінің орынбасары қызметіне ауыстырды. Бұл қызметте де басқа міндеттеріммен қатар, кадрлар дайындау саласын бақыладым. Академиядан әскери училищені бөліп, қазіргі Ақмола облысының Щучинск қаласына ауыстырдық. Ал академияның орнында Құрлық әскерлері офицерлерін дайындайтын оқу орны құрылды. Ақтөбе қаласындағы бұрынғы азаматтық әуе авиациясы мамандарын дайындайтын оқу орны Әскери-әуе күштерінің офицерлерін дайындауға ауыстырылған. Осы және Алматыдағы Радиоэлектроника байланысы әскери институттарының материалдық-техникалық базалары жетілдірілді. Оларға осы заманғы үздік техникалар алынып, азаматтық білікті мамандар қызметке шақырылды. Курсанттардың жатын орны мен қамтамасыз етілуі барынша арттырылды.
Петропавл қаласында 2000 жылы Ішкі әскерлер офицерлерін дайындайтын жоғары оқу орны ашылған. Бұл оқу орны да өзінің міндетін абыроймен атқарып келеді. Ал Щучинск қаласында замана талабымен сержанттар дайындайтын кадет корпусы жұмыс істейді. Бұлардан басқа, Алматы, Шымкент, Қарағанды қалаларындағы салалық мектептеріміз, Астана қаласындағы «Жас ұлан» мектебі жоғары әскери орындарына түсуге жастарды дайындайды. Осы оқу орындарының құрылу, жарақталу және жетілдірілу жұмыстарына кезінде белсене атсалысып, өзімнің білімім мен тәжірибемді аямай жұмсадым деп айта аламын.
Бүгінгі таңда Астана қаласындағы Тұңғыш Президент – Елбасы Н.Назарбаев атындағы Ұлттық қорғаныс университеті әскери ғылымның дамуына шексіз үлес қосып отырғанын айта кетуім керек. Оқу орнының қабырғасында саланың жоғары білікті мамандары түрлі тақырыптарға зерттеу жұмыстарын жүргізеді.
2006 жылдың қаңтар айында Елбасы өзінің Жарлығымен мені Қазақстан Республикасы Ұлттық ұланының қолбасшысы лауазымына тағайындады. Бұл – өзіндік ерекшелігі бар айрықша әскери бөлім. Оның міндеттерінің қатарына Президент пен мемлекеттік билік және басқармалардың жоғарғы органдарын және т.б. күзету; Мемлекеттік ту мен Елтаңбаның эталондарының сақталуын қамтамасыз ету; Шетел мемлекет басшыларын күтіп алу, шығарып салу кезінде, Қазақстан мемлекеттік мейрамдары мен салтанаттарында жоралғылық рәсімдерді орындау және т.б. енеді.
Президент 1995 жылдың 5 желтоқсандағы заң күші бар Жарлығымен Республикалық ұланның тікелей Қазақстан Республикасы Президентіне бағынатынын және Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрамына кірмейтінін айқындады. Осы қызметті мен алты жылдай атқардым. Ал 2012 жылдан бастап Парламент Мәжілісіне депутат болып сайландым. Соңғы бес жылда Парламенттің Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінде қызмет жасап келемін. Қорғаныс саласына қатысты барлық заңнамалық актілерге араласып, қолдан келгенінше өзімнің көмегімді көрсетудемін. Сондай-ақ, әскери қызметкерлердің әлеуметтік тұрғыдан қамтамасыз етілуіне байланысты заң жобаларын жетілдіруге белсенді түрде қатысып, өзімнің ұсыныстарым мен пікірлерімді қосып отырамын. Сондықтан бұл жерде де мен әскери саладан аулақ кеткен жоқпын деп айта аламын.
Қазір Қарулы Күштердің алдында өте үлкен жауапты міндеттер тұр.
Жыл сайын әскери паркімізді техниканың соңғы үлгілерімен белгілі бір деңгейде жаңартып келеміз. Бұл үдеріс алдағы 8-9 жылда Қарулы Күштерімізді әлемдік озық, әскери күштер талаптарына сай жарақтандыруға мүмкіндік береді. Бұл жерде мына бір жайға назар аудару керек. Әлемнің бірде-бір елінің армиясы қазіргі заманғы әскери техника 100 пайыз қамтамасыз етілмеген. Өйткені, әрбір техниканың белгілі уақытта ауыстырылуы тиіс. Мерзімі келгенде конструкторлар оларды одан әрі жетілдіріп, қуатын арттырып отырады. Сол тұрғыдан келгенде, біздің Қарулы Күштерімізде де стратегиялық маңызды көрсеткіштер үнемі анықталып отырады. Ал бұл – әскерлеріміз ең озық техникамен жарақтандырыла береді деген сөз.
Қазір мемлекет тарапынан әскерилер үшін барлық жағдай жасалған. Қарулы Күштердің бөлімдері үнемі түрлі деңгейде оқу-жаттығулар өткізіп, әскери шеберлігін, кәсіби біліктілігін көтеріп отырады. Біз – Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымына мүшеміз. Жыл сайын осы ұйымға мүше мемлекеттер әскерлерімен бірге әскери жаттығуларға қатысамыз. Жылдам әрі шалт
қимылдайтын ұтқыр әскеріміздің шеберліктері сол жаттығуларда анық байқалады. Заманауи техника мен қару, білікті әскери маман кез келген жағдайда алға қойған мақсатына жете алады.
Абай ТАСБОЛАТОВ,
Парламент Мәжілісінің депутаты, генерал-лейтенант
