Тойға күліп барып, күрсініп қайтамыз

Жуырда бір үйлену тойына бардым. Жас жұбайлардың шаңырақ көтергеніне қуанған халық та көп жиналыпты. Той басталды. Асаба арқырап шықты ортаға. Барлығы өзінің рет-ретімен болып жатқан... Кенет асаба жас жұбайларды ортаға шығарып, бір-бірімен сүйістіріп қойды. Жастар ұялатын емес. Бірақ үлкендер жағы амалсыз төмен қарады. Одан әлеуметтік желі­лер­ден бір сұмдықты тағы көр­д­ік. Той үстінде бір жігіт бір келіншекті «домбыра» қылып, «күй» тартып отыр. Күй таспада өздігінен ой­нап тұр, әрине. Ал әлгі жі­гіт келіншекті «домбыра» қы­лып сабалап қоятын емес. Күй де анау-мынау емес, Құрманғазының «Адай» күйі. Асаба бұл жерде елді күл­ді­р­­ді, бірақ бүлдірді. Осын­дай жағдайлар бүгінде кең етек жайып келеді. Тойға көп ел күліп барып, күрсініп қай­татын болды. Мұның бә­ріне кінәлі – тойдағы тәр­тіп­сіздіктің алға шығуы. Үй ие­сі­нен берілетін ескерту жоқ. Тойды әлбетте біздер қа­зы­наға балаймыз. Қазақ дұға-ті­лекте де тойдан айырмауын тіл­ейді. Әлдебір кісі дүние сал­ғанда, оған көңіл айта бар­ғанда да біздер «Тойға ке­лейік, арты той болсын» деп жатамыз. Ал той деген не нәрсе? Секіріп билеу ме, байлығын көрсету ме, әлде көпшіліктің көзінше тәртіпсіздік ұйымдастыру ма? Кей асабалардың мә­де­ниетінің төмендігі бас­­қар­ған тойларынан-ақ кө­рі­ніп қалып жатады. Бір ақ жау­лықты әжені сөз беру үшін ортаға шақырған асаба әл­гі кісіге қарап: «Апа, мені та­ныдыңыз ба?» дейді. Әлгі кей­­уана танымағанын айтады. Сон­­да әлгі асаба: «Неге та­ны­май­сыз апа, баяғыда ке­лін боп түскенде мен сіздің бе­ті­ңіз­ді ашып едім ғой», дейді. Бұл бірақ бер жағы... Тойда қазір ойындардың тү­р­лері де көп. Тойды мә­де­ниет­ті жүргізу, ойын ойнату, халықтың көңілін көтеру аса­ба­ның деңгейіне байланысты. Алайда, кей асабалардың дең­гейі­нің әлгіндей әрі арсыз, әрі арзан ойындардан аса алмай жатқаны өкінішті. Біреу ой­дан, біреу тойдан несібесін те­ріп жейді. Бірақ қазақтың «Той – Тәңірдің қазынасы» де­ген ұлы сөзі ұмытылмаса екен... Хамит ЕСАМАН, «Егемен Қазақстан» Жамбыл облысы