Жасырып, жабудың керегі не, осы жарнама дегеніңіз жұрттың жүйкесін әбден жұқартып-ақ болды. Айталық, өзімізге ұнаған әлдебір фильмді немесе тартымды хабарды көргіміз келіп, экран алдына жайғасқанымыз сол екен, көрсетілім басталмай жатып-ақ жарнама беріле бастайды. Бұл үйреншікті құбылысқа айналып кеткендей. Бір сөзбен айтқанда, әлгі көркем дүниені көру барысында қайта-қайта берілетін жарнама сізді әбден мезі етіп, тынығудың орнына, шаршатып жібереді. Бұл бір біздің ғана басымыздағы емес, көпшілікке ортақ жай ғой деген ойдамын.
Жарнама дегеннің тауарлардың, қызмет көрсетудің тұтынушылық қасиеті туралы ақпарат беру және оған деген сұранысты көбейту мақсатында таратылатын хабарлама екенін бүгінде екінің бірі біледі. Сондай-ақ, жарнаманың көпшілік ақпарат құралдары арқылы жүзеге асырылатын коммуникацияның ақылы түрі екендігі де дау тудырмас шындық.
Нарықтық экономиканың кеңінен қанат жаюына орай, елімізде жарнамалық қызмет түрлерінің сан алуан болып дамуда екенін күнделікті өмірде көріп те, сезіп те жүрміз. Жарнама стратегиясымен айналысатын жарнама компанияларының пайда болуы да көп жайды аңғартса керек.
Сөз жоқ, жарнама қажет. Оған біздің де қарсылығымыз жоқ. Алайда, әр нәрсенің өз орны бар емес пе? Айтпағымыз – жарнама берудің өз мәдениеті болуы тиіс. Көрсетілімнің басында, ортасында, аяғында, онда да өз орнымен, ретімен берілсе, жарнамаға кім қарсы болушы еді?
Белгілісі, жарнама халқымызда ежелден-ақ болған. Оның ауызша үлгілері фольклорлық әдебиетте «жарлық шашу», «жар салу» ұғымдарымен берілгені жайлы көзіқарақты оқырмандар хабардар болар. Жарнама үлгілері «Қобыланды батыр», «Мұңлық-Зарлық» және «Оғызнама» жырларында бар екендігі де белгілі. ХІХ ғасырдың аяғында «Түркістан уәлаяты», «Дала уәлаяты» газеттерінде саяси-экономикалық мәселелерге байланысты, оқу-ағарту, әдебиет және өнер-білім бойынша жарнамалар берілгеніне тарих куә.
Жарнаманың біз үшін жаттығы жоқ екен. Сондықтан теледидар арналарына «Жарнама туралы» Заңның талаптарын қатаң сақтай отырып, бір мезет көрермендердің де жағдайын түсініп, оларды мезі ете бермей, жарнама сипатындағы хабарламалар мен материалдарды өз орнымен, өз жөнімен берсеңіздер екен деген наз айтқымыз келеді.
Алайда, жүйке жұқартқан жарнамалар әзірге азаймай тұр-ау...
Кәрібай ӘМЗЕҰЛЫ,
зейнеткер
Оңтүстік Қазақстан облысы,
Созақ ауданы
