Қытайды отбасы саясаты алаңдатады

Отбасы тақырыбы Қытай үшін бас ауыртар мәселеге айналғалы қаша-а-ан! Әуелі, шығыстағы көршіміз халық санының өсуін баяулатамыз деп «бір отбасы – бір бала» бағытын берік ұстанған-тұғын. Дегенмен, оның өміршең жоспар емес екенін түсініп, былтырдан бастап екінші бала өсіруге рұқсат берді. Кейінгі жылдары Қытайды толғандырған тағы бір мәселе туын­дады. Жастар шаңырақ көтеруге құлықты емес. 

Егемен Қазақстан
06.09.2017 4870

BBC арнасының хабарлауынша, жастардың отбасылық өмірге асықпауы олардың ата-аналарын ғана емес, Қытай үкіметін де тол­ған­дырып отыр. 
«Өткен онжылдықта ел ішін­дегі үйлену көрсеткіші артқа­нына қарамастан, екінші жыл қа­та­рынан Қытайда жаңадан тіркелген неке саны азайып барады. Ша­ңырақ көтергендер 2014 жылы 9,1 пайызға азайды. 2015 жылы бұл көрсеткіш тағы 6,3 пайызға құл­дыраған. Сонымен қатар, некеге тұру жасы да 1,5 жылға өсті», – дей­ді BBC. 

Қытай үкіметі «құда түсіп, құйрық-бауыр асатуға» 1950 жы­лы тыйым салған болатын. Алайда, ата-аналар әлі күнге дейін балаларын атастыруды жөн көреді. Тіпті, олар бойдақ баласы туралы ақпарат алмасу үшін арнайы мекемелерге барады екен. BBC арнасы шығыстағы көршіміздің қол қусырып отырмағанын айтады.

«2007 жылы Білім министрлігі 27 жастан асқан қыздарды «отырып қалған» деп ресми түрде мәлімдеп, болашақ жарына қоятын «өте қиын» талаптарын азайтуға шақырған болатын. «Отырып қалған» ұғымы ұлға да, қызға да қолданғанымен, ғалымдар оны сынап, жас қыздар қарсылық көр­сетті. 2016 жылы үкімет «кеш» үй­ленгендерге (жігіттерге 25, қыздарға 23 жас­тан кейін) бал айы­на қосылатын 7 күндік мерзімді алып тастады».

«Аспанасты елінің» бойдақтар тағдырына алаң­дауының негізі бар. Қазіргі таңда Қытайда сау­сыл­даған соқа бас еркектер миллиондап саналады. Олардың нақты санын айту қиын. Дегенмен, елдегі бұқаралық ақпарат құралдары түр­лі деректер келтіреді. Global Times бойдақ жігіттердің саны 24 мил­лион шамасында екенін хабарласа, China Daily олардың саны 33 мил­лионнан асып түсетінін жет­кіз­ген-ді. 

«Қытай және жаһандану орта­лығының» денсаулық сақтау бо­йын­ша маманы Хуанг Уенженг ер­кектер санының артуына елдегі «бір бала» бағыты тікелей әсер ет­ке­нін айтады. Өйткені, ата-ана­лардың көбі «Ұлдың аты ұл ғой, шіркін, қашанда» дегендей, жал­ғызының ер бала болғанын қалайды. Маманның сөзінің жаны бар. People’s Daily хабарлауынша, 1971-2012 жылдар аралығында 270 миллион жасанды түсік тастату оқиғасы тіркелген. 

BBC арнасы бойдақ жігіттердің көбі шалғай аймақта тұратынын және тұрмысы төмен екендігін айтады. Қытай халқы оларды қаржылық, әлеуметтік тұрғыдан қоғамға зиянды деп есептейді. Екі жыл бұрын People’s Daily сайты «отырып қалған» жігіттер­дің жиі қылмыстық әрекетке баратынын, құмар ойынға берілетінін, жезөкшелерді жағалайтынын мәлімдеген болатын. Мамандар мәселені шешудің түрлі жолдарын ұсынып жатыр. Әзірге оның еш­қайсысы қоғам тарапынан да, үкімет тарапынан да құп­талмапты. 

Дегенмен, бойдақтардың көптігі Қытайдың ғана мәсе­лесі емес. Экономикалық ынтымақ­тас­тық және даму ұйымының мә­ліметіне сүйенсек, көптеген елде шаңырақ көтергендер саны бұрынғыдан азайып кеткен. Қазақ­стандағы жағдай да мәз емес. Жылдан- жылға отау құратындар саны азайып бара жатыр. Статис­тика комитетінің деректері бойын­ша, 2013 жылы 168 417 неке тіркелсе, 2014 жылы 159 328 жаңа отба­сы құрылыпты. 2015 жылы 148 769 жұп шаңырақ көтер­ген. Кері­сінше, ажырасқандар саны жыл сайын ар­тып келеді. 2014 жы­лы 52 673 жұп ажырасса, 2015-те бұл сан 53 293-ке жеткен. Биыл тамызға дейін 75 701 неке тір­келсе, 31 469 жұп ажырасқан. 

Қайбір жылы атағы дардай бір ағамыз 24 мың қазақ қызының қы­тайға тұрмысқа шыққанын жеткізіп, дабыл қаққан еді. Ол кісі қызды-қыздымен айтып қалса керек. Өйткені, ресми деректер басқаша сөйлейді. Статистика комитетінің ақпараты бойынша, бүгінге дейін шетелдікпен 54 мың­ға жуық неке тіркелсе, соның 700-і ғана Қытай азаматтарымен арада жасалған. Жыл басында 2010-2016 жылдар аралығында 353 қаракөз Қытай азаматтарына тұрмысқа шыққанын мәлімделді. Бірақ, соның 190-ы Қытайдағы қандастарымызға күйеуге тиген екен. Ендеше, статистикалық деректер «қазақ қыздары жаппай қытайға күйеуге тиіп жатыр» деген әлгі ағамыздың байбаламы орынсыз екенін дәлелдейді. 

Әйтсе де, Қытайда шетелдікпен шаңырақ көтеретін­дер көп көрі­неді. Олар негізінен өздеріне мәде­ни, әлеуметтік жағынан ұқсас ұлт­тар­мен некеге тұруды жөн көре­ді екен. China Information жур­на­лының 2013 жылы жүргіз­ген зерттеуіне сәйкес, Қытай бой­дақтарын ең көп «импорттайтын» елдер қатарында Гонконг (264 мың), Тайвань (133 мың) және Макао (17 мың) бар. 

Қытайдағы бойдақ­тардың көптігі, біріншіден, эконо­микалық жағдайға байланысты. Оның екінші себебі – елдегі қыз баланың аздығы. Әзір­ге Қытай тұрғындары халықаралық отбасын құру­да оңтүстіктегі көршілерін дұрыс деп тауып отыр. Алайда, күні ертең олардың басқаларға «көз сал­ма­сына» ешкім кепілдік бере алмайды. Ендеше, Қы­тайда соқа бас еркектердің көптігі көрші елдерді бейжай қалдырмауы тиіс.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

17.08.2018

Қазақстан Президенті «Журавлевка 1» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

Роман Григорчук «Астана» клубының бас бапкерлігінен уақытша кетті

17.08.2018

Қазақстандық велотрекші әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды

17.08.2018

Тау туризмін дамыту қажет

17.08.2018

Еңбек ері – ұрпаққа үлгі

17.08.2018

Тарихи текетірес:Олжабай ма, Жаяу Мұса ма?

17.08.2018

Мемлекет басшысы «Агрофирма Эксимнан» ауыл шаруашылығы кешенін аралап көрді

17.08.2018

«Нұрлы жер» аясында миллионнан астам шаршы метрі пайдалануға берілді

17.08.2018

Өзбекстанға Қазақстан арқылы өтетін автокөлік ағыны көбейді

17.08.2018

Озық идеядан – өндіріске

17.08.2018

Қазақстан және Германия Сыртқы істер министрлері екі елдің ынтымақтастығын талқылады

17.08.2018

Балаларға лагерь, лагерьлерге қаражат жеткіліксіз

17.08.2018

Елбасы Ильичевка ауылындағы тұрғын үй құрылысымен танысты

17.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев «Тайынша май» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне барды

17.08.2018

«Корея» синдромы

17.08.2018

Жақсы іс жалғасын табады

17.08.2018

ШҚО-да Шәкәрімнің160 жылдығы тойланып жатыр

17.08.2018

Шекарадағы құқық бұзушылық азайып келеді

17.08.2018

Сүт өнімдеріндегі баға теңсіздігі белең алып тұр

17.08.2018

Ауыл кооперативінің артықшылығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу