Бундестагты кім басқарады?

Германиядағы Парламент сайлауы жақындаған сайын бундес үкіметтің тізгінін кім ұстайтыны жар­ты әлемді қызықтырып отыр. Еу­ропадағы экономикасы өрлеген ел­дің тағдыры көпшілікті бейжай қал­дырған жоқ. Алдағы 4 жылда Бун­дестаг тізгінін кім ұстай­ды? Кім­нің бәсі жоғары? Қарт құр­лық­тың іргелі еліндегі сайлауға аз-кем көз жүгіртіп көрген едік.  

 
Егемен Қазақстан
14.09.2017 2088

Биылғы сайлау 24 қыркүйекке белгіленіп отыр. Онда неміс халқы алдағы 4 жылда елдің бағыты қандай болатынын және 19-шы рет шақырылатын Бундестагтың мүшелерін анықтайды. Сайлауға 30-дан аса партия қатысуға ниет танытып отыр. Шетелдік медиа өкілдері солардың 7-еуінде ғана Парламенттің өзегін құруға негізі бар деп есептейді. 

Германиядағы Парламент сайлауы басқа елдерден өзгеше. Таяуда енгізілген жаңа жүйе бойынша электорат бір бюллетень арқылы екі дауыс беру құқығына ие. Әуелі жергілікті өкілді сайласа, екіншісі арқылы үкіметті жүргізетін партияға дауыс беріледі. Бірінші дауыс беру арқылы аймақтардан сайланған 299 үміткер Бундестаг депутаты атанады. Электораттың екінші дауысымен сайланған партияның үлесі арқылы Парламенттің қалған мүшелері анықталады. Мысалы, бір партияға халықтың 30 пайызы екінші дауысын берсе, онда сол партияның үкіметтегі орын саны 30 пайызға тең болуы тиіс. Сондықтан әр сайлауда Бундестаг мүшелерінің саны өзгеріп отырады. (Қазір Парламентте 631 депутат бар). Сайлау аяқталғаннан кейін бір айдың ішінде үкімет мүшелерінің жасырын дауыс беруі арқылы жаңа канцлер анықталып, Германия Президенті тағайындау жөнінде жарлық шығарады. 

Кейбіреулер әлден-ақ қазіргі канцлер Ангела Меркельдің бәсі жоғары деп сәуегейлік танытып жүр. Олардың сөзінің жаны бар. Меркель ханым басқаратын бірлескен «Христиан демократиялық одағы» (ХДО) мен «Христиан социалистік одағы» (ХСО) партиялары 2013 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, 4 жыл ел басқару құқығын алған-ды. Содан бері бірлі-жарым мәселелер болмаса, жалпы ХДО бағытынан жаңылған жоқ. Қазақстан үшін Германия сенімді серіктес. Мәселен, бір кездері қазақ топырағында 300 мыңға жуық неміс халқы мекен еткен болатын. Сонымен қатар, 2020 жылғы дейінгі өңірлерді дамытудың бағдарламасын іске асыру барысында елімізге Германиядан көптеген инвестиция тартылды. Соңғы 10 жылда Қазақстанға немістер құйған қаржының саны 200 миллиард долларды құраған. Сондықтан, Германиядағы сайлау мен Бундестагтың ұстанатын бағыты Қазақстан үшін әрқашан маңызды.  Сайлау алды жүргізілген сауалнамада да халықтың басым бөлігі Ангела Меркельдің партиясына сенетіні белгілі болды. Ал Германия социал-демократиялық тыйым партиясына (ГСДП) үміт артатындар саны едәуір аз. 

ХДО-ның сайлаудағы басты қарсыласы социал-демократиялық партиясы (СДП) жетекшісі Мартин Шульц те Бундестаг орынтағынан үміткер. Әйтсе де, батыс басылымдары демократтар басшысының канцлер атануы неғайбыл деп есептейді. The Guardian газетінің пайымдауынша, Германияда Шульцті қолдайтындар саны аз. Оған қоса, кейінгі жүргізілген сауалнамада Ангела ханымға көбірек сенетінін мәлімдеген. 

Сайлау алды науқанға орай, Меркель мен Шульц ай басында телевизиялық пікірталасқа шыққан болатын. BBC де, СNN де бұл онлайн жекпе-жекті дауыс беру алдындағы шешуші сәт деп есептеген-ді. Бір жарым сағат бойы елдің сыртқы саяси бағытынан бастап, Еуропада күйіп тұрған көші-қон мәселесіне дейін талқылаған пікірталаста Меркельдің ұстанымы сенімдірек шықты. 

Пікірталас барысында СДП басшысы елдегі жұмыс­сыз­дық пен кедейшілік мәселесін көтерген. Алайда Меркель қарсыласы келтірген деректерді жедел жоққа шығарды. Оның айтуынша, ел тізгінін алғаш ұстағанда Германияда 5 миллионға жуық жұмыссыз тіркелген. Бүгінгі таңда олардың саны 2,5 миллионға дейін азайыпты. Мартин Шульц салықты қысқарту жөнінде біраз әңгіме өрбіткен. Меркель тарапы да пікірталасқа осындай ұсыныспен келіпті. BBC арнасы Ангела ханымның әдетт­егідей қарсыласының тиімді тұстарын жымқырып кет­кенін айтады. Сондай-ақ, Шульц мырза Түркияны Еу­ропалық одаққа қоспау мәселесін көтерген. Бүгінге дей­ін Анадолының ұйым мүшесі атануына түбегейлі қар­сы болған Меркель бұл жағдайды түпкілікті шеше­тінін айтты. 

The Guardian басылымына сүйенсек, телевизиялық пікірталастан кейін көрермендер Меркельдің дәйектері мен деректері сенімдірек шыққанын айтқан. Олардың 55 пайызы Меркельді жаңа канцлер атануға лайық деп тау­ыпты. Шульцті қолдағандар саны 35 пайызға әрең жеткен. 
Электоратқа жүргізілген сауалнамаға қарағанда, алдағы сайлауда кім жеңімпаз болатынын анықтау қиын емес. Германиядағы қазіргі саяси ахуал Ангела Меркельдің тағы бір мерзімге үкімет тізгінін ұстауға әзір екенін көрсетеді. Дегенмен, әлі күнге болжауы қиын бір мәселе бар. Бундестаг негізін қай партия құрайтыны анық емес. Көп жақты пікір ұстанатын Алманияда халықтың жартысынан көбі тек бір партияны таңдайды дегенге сену қиын. Ендеше, алдағы сайлаудан кейін Бундестагтың негізіне айналу үшін партиялар арасында коалиция құрылуы бек мүмкін. Мұндай жағдай өткен сайлауда да кездескен. Сол жолы ХДО мен СДП бірлесіп, қазіргі үкіметтің негізін салған болатын. 

Темірдей тәртіпке үйренген немістерді басқару оңай емес. Сондықтан шығар, ұзақ уақыт ел тізгінін ұстаған канцлерлер санаулы ғана. Бұл мәселеде Меркель ханымның асығ­ы алшысынан түсіп тұр. ХДО көшбасшысы 2005 жыл­дан бері үкіметтің негізгі тұлғасына айналды. Ал­дағы сайлауда «Немістердің анасы» атанып кеткен сая­саткер төртінші мәрте бәсекеге түседі. Осы жолы да Меркельдің айы оңынан туып жатса, ол аты аңызға айнал­ған канцлер, 16 жыл Бундестагты басқарған Гельмут Кольдің рекордын қайталайды.

Абай Асанкелдіұлы,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.08.2018

Азиада-2018: Су добынан Қазақстан қыздар командасы күміс алды

21.08.2018

Атырау облысының шалғайдағы елді мекендеріне газ тартылады

21.08.2018

Азиада-2018: Таэквондошы Жансель Дениз ел қоржынына күміс жүлде салды

21.08.2018

Қазақстандық таэквондошы Руслан Жапаров қола медаль жеңіп алды

21.08.2018

Азиада-2018: Қазақстандық Кирилл Казанцев қола медаль жеңіп алды

21.08.2018

Қазақстанның үш облысында ауа райына байланысты ескерту жарияланды

21.08.2018

Өзбекстанның Премьер-министрі жол апатына ұшырады

21.08.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Астанадағы «Әзірет Сұлтан» мешітіне барды

21.08.2018

Астанада дәрігерлерге арналған жатақханалар салынады

21.08.2018

АҚШ-тың Мемхатшысы Құрбан Айт мерекесімен құттықтады

21.08.2018

Астанаға Түркия Жандармериясының басшылығымен арнайы делегация ресми сапармен келді

21.08.2018

Кооператив күш біріктіреді

21.08.2018

Шыңғыстаудағы Шәкәрім тойы

21.08.2018

Егемен ашқан есімдер: Егіз өрім

21.08.2018

72 сағатта 35 метр бөкебай тоқыған

21.08.2018

«Тақиялы періштені» төрткүл дүние көреді

21.08.2018

Жаңа жобаларды меңгеріп жатыр

21.08.2018

Шындық жұтқан тағдыр

21.08.2018

Шариғат жайлы шығарма

21.08.2018

Бұқар жырындағы бүгінгі тұрпат

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Өмір – әділ

Біреулер өмірді қарғап-сілеп жатады. Оның әділетсіз екендігін айтады. Рас-ау дейсің кейде. Егер өмір әділ болса, неге адам баласы әртүрлі? Біреу – бай, біреу – кедей. Біреу – сұлу, біреу – көріксіз. Біреу – ауру, біреу – сау. Расында да өмір дегенің күн мен түн, ыстық пен суық секілді қа­рама-қайшылықтардың ортасы екен ғой.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Уикипедияның үйретері не?

Бүгінде адамдар қолдарына кітапты жиі ала бермейді. Оған себеп – интернет. Халық қажет деген мәліметтерді компью­терді ақтарып, уикипедиядан іздейді. Мұның өзі өскелең уақыттың талабы. Бі­­рақ сол ақпараттық технологияңыз уақыт­­тың талабымен үндескенімен, нақты ақпарат алып, тарихи шындыққа көз жет­кізгісі келген талғампаз адамдардың талабына сай келе бере ме? Міне, мәселенің осы жағына келгенде үлкен күмән туындай­тын тәрізді.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Тілтолғақ пен тілтұтқа

Әлеуметтік желіден «Астана қаласы­ның қаракөз балдырғандары қазақша сөй­лемейтіні несі?» деген сыңайдағы сұрау­лы сөйлем, қобалжулы пікірді көзіміз шалып ойланып қалдық, қапаландық. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Ертеңгі ұрпақтың да еншісі бар

Қойнауы құт қазақ жері тәуел­сіз­дігі­міздің ширек ғасырдан асқан шежіресінде ел экономикасын тұралап қалу қасіретінен сақтап келеді. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу