Бундестагты кім басқарады?

Германиядағы Парламент сайлауы жақындаған сайын бундес үкіметтің тізгінін кім ұстайтыны жар­ты әлемді қызықтырып отыр. Еу­ропадағы экономикасы өрлеген ел­дің тағдыры көпшілікті бейжай қал­дырған жоқ. Алдағы 4 жылда Бун­дестаг тізгінін кім ұстай­ды? Кім­нің бәсі жоғары? Қарт құр­лық­тың іргелі еліндегі сайлауға аз-кем көз жүгіртіп көрген едік.  

 
Егемен Қазақстан
14.09.2017 1904

Биылғы сайлау 24 қыркүйекке белгіленіп отыр. Онда неміс халқы алдағы 4 жылда елдің бағыты қандай болатынын және 19-шы рет шақырылатын Бундестагтың мүшелерін анықтайды. Сайлауға 30-дан аса партия қатысуға ниет танытып отыр. Шетелдік медиа өкілдері солардың 7-еуінде ғана Парламенттің өзегін құруға негізі бар деп есептейді. 

Германиядағы Парламент сайлауы басқа елдерден өзгеше. Таяуда енгізілген жаңа жүйе бойынша электорат бір бюллетень арқылы екі дауыс беру құқығына ие. Әуелі жергілікті өкілді сайласа, екіншісі арқылы үкіметті жүргізетін партияға дауыс беріледі. Бірінші дауыс беру арқылы аймақтардан сайланған 299 үміткер Бундестаг депутаты атанады. Электораттың екінші дауысымен сайланған партияның үлесі арқылы Парламенттің қалған мүшелері анықталады. Мысалы, бір партияға халықтың 30 пайызы екінші дауысын берсе, онда сол партияның үкіметтегі орын саны 30 пайызға тең болуы тиіс. Сондықтан әр сайлауда Бундестаг мүшелерінің саны өзгеріп отырады. (Қазір Парламентте 631 депутат бар). Сайлау аяқталғаннан кейін бір айдың ішінде үкімет мүшелерінің жасырын дауыс беруі арқылы жаңа канцлер анықталып, Германия Президенті тағайындау жөнінде жарлық шығарады. 

Кейбіреулер әлден-ақ қазіргі канцлер Ангела Меркельдің бәсі жоғары деп сәуегейлік танытып жүр. Олардың сөзінің жаны бар. Меркель ханым басқаратын бірлескен «Христиан демократиялық одағы» (ХДО) мен «Христиан социалистік одағы» (ХСО) партиялары 2013 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, 4 жыл ел басқару құқығын алған-ды. Содан бері бірлі-жарым мәселелер болмаса, жалпы ХДО бағытынан жаңылған жоқ. Қазақстан үшін Германия сенімді серіктес. Мәселен, бір кездері қазақ топырағында 300 мыңға жуық неміс халқы мекен еткен болатын. Сонымен қатар, 2020 жылғы дейінгі өңірлерді дамытудың бағдарламасын іске асыру барысында елімізге Германиядан көптеген инвестиция тартылды. Соңғы 10 жылда Қазақстанға немістер құйған қаржының саны 200 миллиард долларды құраған. Сондықтан, Германиядағы сайлау мен Бундестагтың ұстанатын бағыты Қазақстан үшін әрқашан маңызды.  Сайлау алды жүргізілген сауалнамада да халықтың басым бөлігі Ангела Меркельдің партиясына сенетіні белгілі болды. Ал Германия социал-демократиялық тыйым партиясына (ГСДП) үміт артатындар саны едәуір аз. 

ХДО-ның сайлаудағы басты қарсыласы социал-демократиялық партиясы (СДП) жетекшісі Мартин Шульц те Бундестаг орынтағынан үміткер. Әйтсе де, батыс басылымдары демократтар басшысының канцлер атануы неғайбыл деп есептейді. The Guardian газетінің пайымдауынша, Германияда Шульцті қолдайтындар саны аз. Оған қоса, кейінгі жүргізілген сауалнамада Ангела ханымға көбірек сенетінін мәлімдеген. 

Сайлау алды науқанға орай, Меркель мен Шульц ай басында телевизиялық пікірталасқа шыққан болатын. BBC де, СNN де бұл онлайн жекпе-жекті дауыс беру алдындағы шешуші сәт деп есептеген-ді. Бір жарым сағат бойы елдің сыртқы саяси бағытынан бастап, Еуропада күйіп тұрған көші-қон мәселесіне дейін талқылаған пікірталаста Меркельдің ұстанымы сенімдірек шықты. 

Пікірталас барысында СДП басшысы елдегі жұмыс­сыз­дық пен кедейшілік мәселесін көтерген. Алайда Меркель қарсыласы келтірген деректерді жедел жоққа шығарды. Оның айтуынша, ел тізгінін алғаш ұстағанда Германияда 5 миллионға жуық жұмыссыз тіркелген. Бүгінгі таңда олардың саны 2,5 миллионға дейін азайыпты. Мартин Шульц салықты қысқарту жөнінде біраз әңгіме өрбіткен. Меркель тарапы да пікірталасқа осындай ұсыныспен келіпті. BBC арнасы Ангела ханымның әдетт­егідей қарсыласының тиімді тұстарын жымқырып кет­кенін айтады. Сондай-ақ, Шульц мырза Түркияны Еу­ропалық одаққа қоспау мәселесін көтерген. Бүгінге дей­ін Анадолының ұйым мүшесі атануына түбегейлі қар­сы болған Меркель бұл жағдайды түпкілікті шеше­тінін айтты. 

The Guardian басылымына сүйенсек, телевизиялық пікірталастан кейін көрермендер Меркельдің дәйектері мен деректері сенімдірек шыққанын айтқан. Олардың 55 пайызы Меркельді жаңа канцлер атануға лайық деп тау­ыпты. Шульцті қолдағандар саны 35 пайызға әрең жеткен. 
Электоратқа жүргізілген сауалнамаға қарағанда, алдағы сайлауда кім жеңімпаз болатынын анықтау қиын емес. Германиядағы қазіргі саяси ахуал Ангела Меркельдің тағы бір мерзімге үкімет тізгінін ұстауға әзір екенін көрсетеді. Дегенмен, әлі күнге болжауы қиын бір мәселе бар. Бундестаг негізін қай партия құрайтыны анық емес. Көп жақты пікір ұстанатын Алманияда халықтың жартысынан көбі тек бір партияны таңдайды дегенге сену қиын. Ендеше, алдағы сайлаудан кейін Бундестагтың негізіне айналу үшін партиялар арасында коалиция құрылуы бек мүмкін. Мұндай жағдай өткен сайлауда да кездескен. Сол жолы ХДО мен СДП бірлесіп, қазіргі үкіметтің негізін салған болатын. 

Темірдей тәртіпке үйренген немістерді басқару оңай емес. Сондықтан шығар, ұзақ уақыт ел тізгінін ұстаған канцлерлер санаулы ғана. Бұл мәселеде Меркель ханымның асығ­ы алшысынан түсіп тұр. ХДО көшбасшысы 2005 жыл­дан бері үкіметтің негізгі тұлғасына айналды. Ал­дағы сайлауда «Немістердің анасы» атанып кеткен сая­саткер төртінші мәрте бәсекеге түседі. Осы жолы да Меркельдің айы оңынан туып жатса, ол аты аңызға айнал­ған канцлер, 16 жыл Бундестагты басқарған Гельмут Кольдің рекордын қайталайды.

Абай Асанкелдіұлы,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.02.2018

Астанада ашылатын төртінші ауданға Байқоңыр атауын беру мақұлданды

25.02.2018

Павлодар облысында жергілікті ЖОО үшін 200  грант  бөлінді

25.02.2018

Алакөл жағасын абаттандыру жұмыстары биыл да жалғасады

25.02.2018

Берлин-2018 кинофестивалінің жеңімпаздары анықталды

25.02.2018

Олимпиада-2018: Ресей құрамасы тұңғыш рет хоккейден алтын алды

25.02.2018

Мәлік Мырзалин: Ақмола облысына 257 миллиард теңге инвестиция тартылып, 12 мың жаңа жұмыс орны құрылды

25.02.2018

2018 жыл Ақтөбе облысында «Бала жылы» деп жарияланды

25.02.2018

Оралда құсбегілердің республикалық «Қансонар-2018» турнирі өтіп жатыр (ФОТО)

24.02.2018

Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары Асқар Мамин Түрікменстан Президентімен кездесті

24.02.2018

Заң бұзған мыңға жуық шетелдік елден шығарылды

24.02.2018

Олимпиада - 2018: Шаңғышы Денис Волотка жарыс жолынан шығып қалды

24.02.2018

Былтыр Маңғыстау облысының жергілікті атқарушы органдары халыққа 1 253 841 қызмет көрсеткен

24.02.2018

Францияның Ұлттық Ассамблеясында қазақстан-француз стратегиялық серіктестігінің болашағы талқыланды

24.02.2018

Минскіде Қазақстан мен Беларусь СІМ арасындағы саяси консультациялар өтті

23.02.2018

Сенатор Д.Назарбаева Сингапурда болды

23.02.2018

ШҚО әкімі тұрғындар алдында есеп берді

23.02.2018

Қазақстандық парламентшілер ЕҚЫҰ ПА қысқы сессиясына қатысты

23.02.2018

Энергетика министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісі өтті 

23.02.2018

Оралхан Бөкейдің ағылшын тілінде жарық көрген кітабының тұсаукесері өтті

23.02.2018

СҚО-да Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті - Елбасы Қорының күндері өтуде

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Ғабит ІСКЕНДЕРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе заманда емес, адамда...

  Адамның азаматтығы, жауап­кер­шілігі туралы қай кезде де кеңі­нен сөз болады емес пе? Сондай әңгіме барысында кейбіреулер әңгі­ме арқауына айналған жандарға ая­ныш білдіріп, «олар сатқындық жа­с­айын деді дейсің бе, амалдың жоқтығынан жасады ғой, бәріне заман кінәлі» дегені бар-тын. Сонда Ұшыға апам былай деген еді: «Күн де орнында, сол баяғыша шығады, сол қалпында батады. Ай да орнында сол бұрынғыша туады. Өзгерсе адамның пейілі, ниеті өзгерген. Заманға жауапкершілік жүктеудің жөні жоқ...».

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Эфирде бейбастақтыққа неге жол беріледі? 

Әуе толқынынан хабар тыңдап отырмын. Әңгіме бойтұмар жайында өрбуде. Радио хабарын жүргізуші әлемге танымал адамдардың бой­тұмар ретінде нені ұстайтынын айта келе Кэмерон Диазды мысалға алды.

Александр ТАСБОЛАТОВ, «Егемен Қазақстан»

Даму үшін әділдік ауадай қажет

Әділдік қашанда адамзаттың арманы болып келеді. Жасыратыны жоқ, кейде бір ұжым түгілі, бір отбасының өзінде әділдік кемшін қалып жатады. Осындай жағдайда оның тұтас мемлекетте орнауы орындалмас армандай көрінетіні рас.

Зарема ШӘУКЕНОВА, ҰҒА корреспондент-мүшесі

Конфессияаралық диалогтың қазақстандық алаңы

Атақты америкалық саясаттанушы Самуэль Хантингтон 1996 жылы өзінің әлемдік ғылыми қоғамдас­тық арасында кең талқылауға түс­кен «Өркениеттер қақтығысы және әлемдік тәртіптің трансформациясы» атты кітабын жарыққа шығарды. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу