Бундестагты кім басқарады?

Германиядағы Парламент сайлауы жақындаған сайын бундес үкіметтің тізгінін кім ұстайтыны жар­ты әлемді қызықтырып отыр. Еу­ропадағы экономикасы өрлеген ел­дің тағдыры көпшілікті бейжай қал­дырған жоқ. Алдағы 4 жылда Бун­дестаг тізгінін кім ұстай­ды? Кім­нің бәсі жоғары? Қарт құр­лық­тың іргелі еліндегі сайлауға аз-кем көз жүгіртіп көрген едік.  

 
Егемен Қазақстан
14.09.2017 1992

Биылғы сайлау 24 қыркүйекке белгіленіп отыр. Онда неміс халқы алдағы 4 жылда елдің бағыты қандай болатынын және 19-шы рет шақырылатын Бундестагтың мүшелерін анықтайды. Сайлауға 30-дан аса партия қатысуға ниет танытып отыр. Шетелдік медиа өкілдері солардың 7-еуінде ғана Парламенттің өзегін құруға негізі бар деп есептейді. 

Германиядағы Парламент сайлауы басқа елдерден өзгеше. Таяуда енгізілген жаңа жүйе бойынша электорат бір бюллетень арқылы екі дауыс беру құқығына ие. Әуелі жергілікті өкілді сайласа, екіншісі арқылы үкіметті жүргізетін партияға дауыс беріледі. Бірінші дауыс беру арқылы аймақтардан сайланған 299 үміткер Бундестаг депутаты атанады. Электораттың екінші дауысымен сайланған партияның үлесі арқылы Парламенттің қалған мүшелері анықталады. Мысалы, бір партияға халықтың 30 пайызы екінші дауысын берсе, онда сол партияның үкіметтегі орын саны 30 пайызға тең болуы тиіс. Сондықтан әр сайлауда Бундестаг мүшелерінің саны өзгеріп отырады. (Қазір Парламентте 631 депутат бар). Сайлау аяқталғаннан кейін бір айдың ішінде үкімет мүшелерінің жасырын дауыс беруі арқылы жаңа канцлер анықталып, Германия Президенті тағайындау жөнінде жарлық шығарады. 

Кейбіреулер әлден-ақ қазіргі канцлер Ангела Меркельдің бәсі жоғары деп сәуегейлік танытып жүр. Олардың сөзінің жаны бар. Меркель ханым басқаратын бірлескен «Христиан демократиялық одағы» (ХДО) мен «Христиан социалистік одағы» (ХСО) партиялары 2013 жылғы сайлауда жеңіске жетіп, 4 жыл ел басқару құқығын алған-ды. Содан бері бірлі-жарым мәселелер болмаса, жалпы ХДО бағытынан жаңылған жоқ. Қазақстан үшін Германия сенімді серіктес. Мәселен, бір кездері қазақ топырағында 300 мыңға жуық неміс халқы мекен еткен болатын. Сонымен қатар, 2020 жылғы дейінгі өңірлерді дамытудың бағдарламасын іске асыру барысында елімізге Германиядан көптеген инвестиция тартылды. Соңғы 10 жылда Қазақстанға немістер құйған қаржының саны 200 миллиард долларды құраған. Сондықтан, Германиядағы сайлау мен Бундестагтың ұстанатын бағыты Қазақстан үшін әрқашан маңызды.  Сайлау алды жүргізілген сауалнамада да халықтың басым бөлігі Ангела Меркельдің партиясына сенетіні белгілі болды. Ал Германия социал-демократиялық тыйым партиясына (ГСДП) үміт артатындар саны едәуір аз. 

ХДО-ның сайлаудағы басты қарсыласы социал-демократиялық партиясы (СДП) жетекшісі Мартин Шульц те Бундестаг орынтағынан үміткер. Әйтсе де, батыс басылымдары демократтар басшысының канцлер атануы неғайбыл деп есептейді. The Guardian газетінің пайымдауынша, Германияда Шульцті қолдайтындар саны аз. Оған қоса, кейінгі жүргізілген сауалнамада Ангела ханымға көбірек сенетінін мәлімдеген. 

Сайлау алды науқанға орай, Меркель мен Шульц ай басында телевизиялық пікірталасқа шыққан болатын. BBC де, СNN де бұл онлайн жекпе-жекті дауыс беру алдындағы шешуші сәт деп есептеген-ді. Бір жарым сағат бойы елдің сыртқы саяси бағытынан бастап, Еуропада күйіп тұрған көші-қон мәселесіне дейін талқылаған пікірталаста Меркельдің ұстанымы сенімдірек шықты. 

Пікірталас барысында СДП басшысы елдегі жұмыс­сыз­дық пен кедейшілік мәселесін көтерген. Алайда Меркель қарсыласы келтірген деректерді жедел жоққа шығарды. Оның айтуынша, ел тізгінін алғаш ұстағанда Германияда 5 миллионға жуық жұмыссыз тіркелген. Бүгінгі таңда олардың саны 2,5 миллионға дейін азайыпты. Мартин Шульц салықты қысқарту жөнінде біраз әңгіме өрбіткен. Меркель тарапы да пікірталасқа осындай ұсыныспен келіпті. BBC арнасы Ангела ханымның әдетт­егідей қарсыласының тиімді тұстарын жымқырып кет­кенін айтады. Сондай-ақ, Шульц мырза Түркияны Еу­ропалық одаққа қоспау мәселесін көтерген. Бүгінге дей­ін Анадолының ұйым мүшесі атануына түбегейлі қар­сы болған Меркель бұл жағдайды түпкілікті шеше­тінін айтты. 

The Guardian басылымына сүйенсек, телевизиялық пікірталастан кейін көрермендер Меркельдің дәйектері мен деректері сенімдірек шыққанын айтқан. Олардың 55 пайызы Меркельді жаңа канцлер атануға лайық деп тау­ыпты. Шульцті қолдағандар саны 35 пайызға әрең жеткен. 
Электоратқа жүргізілген сауалнамаға қарағанда, алдағы сайлауда кім жеңімпаз болатынын анықтау қиын емес. Германиядағы қазіргі саяси ахуал Ангела Меркельдің тағы бір мерзімге үкімет тізгінін ұстауға әзір екенін көрсетеді. Дегенмен, әлі күнге болжауы қиын бір мәселе бар. Бундестаг негізін қай партия құрайтыны анық емес. Көп жақты пікір ұстанатын Алманияда халықтың жартысынан көбі тек бір партияны таңдайды дегенге сену қиын. Ендеше, алдағы сайлаудан кейін Бундестагтың негізіне айналу үшін партиялар арасында коалиция құрылуы бек мүмкін. Мұндай жағдай өткен сайлауда да кездескен. Сол жолы ХДО мен СДП бірлесіп, қазіргі үкіметтің негізін салған болатын. 

Темірдей тәртіпке үйренген немістерді басқару оңай емес. Сондықтан шығар, ұзақ уақыт ел тізгінін ұстаған канцлерлер санаулы ғана. Бұл мәселеде Меркель ханымның асығ­ы алшысынан түсіп тұр. ХДО көшбасшысы 2005 жыл­дан бері үкіметтің негізгі тұлғасына айналды. Ал­дағы сайлауда «Немістердің анасы» атанып кеткен сая­саткер төртінші мәрте бәсекеге түседі. Осы жолы да Меркельдің айы оңынан туып жатса, ол аты аңызға айнал­ған канцлер, 16 жыл Бундестагты басқарған Гельмут Кольдің рекордын қайталайды.

Абай Асанкелдіұлы,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

25.05.2018

Рудныйда Бақытжан Сағынтаевқа «Ақылды құс фабрикасы» жобасы таныстырылды

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысының аграршыларымен кәсіпкерлік туралы жаңа заңды талқылады

25.05.2018

Азаматтардың барлық санаттарына арналған арзан пәтерлер сатыла бастады

25.05.2018

Асқар Мамин Петербург халықаралық экономикалық форумына қатысты

25.05.2018

Демалыс күндері Астанада күшті жел соғып, бұршақ жауады

25.05.2018

Қазақстан ғалымдары ойлап тапқан жаңа құрылғы сынақтан өтіп жатыр

25.05.2018

Сенатта балық шаруашылығын қолдау шараларын нақтылау ұсынылды

25.05.2018

Астана мектептеріндегі соңғы қоңырау: Ж.Жабаев атындағы 4 мектеп-гимназиядан фоторепортаж

25.05.2018

Семей қаласының мектептерінде соңғы қоңырау мерекесі өтті

25.05.2018

Театрдағы музей түнінде мыңнан аса жәдігер көрермен назарына ұсынылды

25.05.2018

Дархан Кәлетаев пен Бауыржан Байбек азаматтық қоғамды дамыту жөніндегі Жол картасына қол қойды

25.05.2018

Мемлекеттік хатшы Ұлттық мектептің үздік тыңдаушыларымен кездесті

25.05.2018

Семейде балық аулауға уақытша тыйым салынды

25.05.2018

Атырау облысы мен Астананың әкімдіктері ынтымақтастық туралы келісім жасасты

25.05.2018

Оралдағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде соңғы қоңырау салтанаты өтті

25.05.2018

Бақытжан Сағынтаев Қостанай облысына жұмыс сапарымен барды

25.05.2018

Ақтөбе облысында 16 мың бала лагерьлерде тегін демалады

25.05.2018

Оңтүстікте биыл 33766 оқушы мектеп бітірді

25.05.2018

Семейдегі интернат тәрбиеленушілері «Отанымыз – Кеңес Одағы, астанамыз – Мәскеу» деп жазылған оқулықтармен оқып жатыр

25.05.2018

Ақтөбеде «Кемел кәсіпкер» чемпионаты өтті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Діни еркіндік пен бетімен кетушілікті ажырата білейік

Қазақта «Дінің тұрсын дін аман» деген ізгі тілекке негізделген, жамағат жиі айтып жүретін нақыл сөз бар. Осы нақылдың ішкі өзегіне тереңірек үңілетін болсаңыз, оның мән-маңызының қаншалықты жоғары екенін аңғармай қалуыңыз мүмкін емес.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Жаһандық экономика жаңғырығы

Соңғы жылдары әлемдік экономикада өсім көлемі төмендеп, халықаралық сауданың даму қарқыны баяулағаны мәлім. Отандық сарапшылардың пайымдауынша, жаһандық саясаттағы қатынастардың күрделене түскеніне байланысты биылғы жылы да экономикалық көрсеткіштер көңіл көншітерлік деңгейге көтерілмеуі мүмкін. 

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу