Медицина • 03 Қараша, 2017

Барлық бала бақытты болуы тиіс

85 реткөрсетілді

Мүгедек балаларды дені сау құрбыластарымен қатар оқыту әдісі елімізде де жолға қойылған.

Бүгінде республикадағы жалпы білім беретін мектептердің 44,7 пайызында, яғни 3200-ден астам мектепте инклюзивті білім беру жүйесі енгізілген. Еліміз бойынша денсаулығында әртүрлі ақауы бар 0-ден 18 жасқа дейінгі 144 мыңнан астам бала бар екен.

Жарық дүниеге туабітті аурулар­мен келетін сәбилер аз емес. Бірақ қандай бала болмасын бақытты болуға құқы бар. Әлемнің дамыған мем­лекет­терін­де аутизм, сал ауруларына, Даун синдромы­на шалдыққан балаларды ор­таға бейімдеп, оларды сау балалармен қатар оқыту әдісі бұрыннан қалыптасқан. Зерттеулер нәтижесінде сау замандастарымен оқып, олармен өздерін тең сезінген мүгедек балалар ортаға тез бейімделетіні байқалған. Әрі оқытудың мұн­дай тәсілі кембағал балалар­дың психологиясына оң әсер етіп, денсаулығының оңалуына септігін тигізетін көрінеді. 
Әлбетте, мүгедек балалардың денсау­лығы әртүрлі. Кейбіреуі құлағы есті­месе де, көзі көр­месе де ақыл-есі дұрыс болуы мүмкін. Мысалы, сал ауруы­на шалдыққан жеткіншектер жүріп-тұра алмаса да, олардың ақыл-есі түзу, жүрегі жұмсақ болып келеді. Ал аутизмі бар балалар белгілі бір салаға ерекше талантты. Міне, осындай жандарды зердесіне, қарым-қабілетіне қарай ортаға бейімдеу жеңілі­рек. Ал қазіргі таңда Америкада Даун синдромы бар балаларды да сау балалармен біріктіре оқыту әдісі кеңінен қолға алыныпты. Бұл туралы америкалық мамандар «Даун синдромы бар балаларға инклюзивті білім беру» тақырыбында Астанада өткен дөң­гелек үстел жиынында қазақстандық әріп­тестеріне айтып берді. АҚШ-тың Мин­несота штатының мектеп және мектепке дейінгі инклюзивті спорттық бағдарламасының маманы Дженифер Хансен Америкада бала туғаннан бас­тап, оны ортаға бейімдеу жұмыс­тары қарқынды жүргізілетінін жеткізді. «Сауығу санадан басталатыны белгілі. Бала ешқашан өзін ешкімнен кем-қор сана­­мауы керек. Айналасындағы қоғам денсаулығы дімкәс балалар­ға мүгедек деп қарамай, дені сау баладай қамқорлық жасауы қажет.

Кішкентайынан қамқорлық пен мейірімділікке бөленіп өскен бала оптимист болып қалыптасады. Бұл оның денсаулығына оң әсер етіп, интел­лектуалдық тұрғыдан дамуына сеп­тігін тигізеді», дейді америкалық оқы­тушы. Ал АҚШ-тың орта білім бере­тін мектебіндегі арнайы білім мұға­лімі Стефани Гейнор бір апта бойы Қазақ­с­тандағы инклюзив­ті білім беретін мектептердің жағ­дайымен танысып, ата-ана­лармен тілдескенін айтты. Оның пікірінше, Қазақстанда инклюзивті білім беруді дамытатын нормативтік-құқықтық актілердің бәрі жасалған. Арнайы кабинеттердің жабдықталуы да көңілді көншітеді. Енді тек осы саланы тереңірек дамытуға көңіл бөлу қажет. «Инклюзивті білім берудің де түрлі әдістері бар. Соның ішінде арнайы мектептерде оқитын балаларды сабақтан кейін сау балалармен бірге, спорттық ойындарды ойнатып, қатар дамуына жағдай жасау керек», дейді ол. 
Иә, еліміздегі инклюзив­ті білім беру жүйесі ешкім­нен де кем емес. Білім және ғылым министрлігінің инкл­юзивті және арнайы білім беру басқармасының басшысы Әйгерім Күдеринованың айтуынша, шет мемлекеттерде инклюзив­ті білім беру жүйесімен мүгедек балалар неғұрлым көбірек қамтылса да, онда сапа тиісті деңгейде емес. Ал Қазақстанда кембағал балаларға білім беру сапасы жаман емес. Дегенмен де, басқа елдердің тәжірибесі де кеңі­нен зерттелуде. «Біз кез келген тәжірибені әбден сұрыптаудан өткізіп, еліміздің жағдайына, менталитетіне қарай бейім­дегеннен кейін ғана енгізе­міз. Мүгедек балалардың ақыл-ой деңгейіне, денсау­лығына қарай бәрібір жеке бейімдел­ген бағ­дарлама болуы керек», дейді Ә.Күдеринова.

Дегенмен де, Америкада, Еуропа ел­дерінде мүгедек жандарды ортаға бейім­деу ана­ғұрлым жеңіл көрінеді. Себебі олар ақыл-есінде немесе денсау­лығын­да кемістігі бар балаларға қалыпты құбылыс ретінде қарай­ды. Олармен қатар оқыса да қоғам тарапынан ешқан­дай наразы­лық­тар туындамай­ды. Ал бізде мүгедектер­ді сау бала­лар­­мен қатар оқытуға үрке қарай­­тындар бар­шылық. Сон­дық­тан кембағал бала­ларды орта­ға бейімдеп, олар өздерін жалғызілікті сезінбес үшін алдымен қоғамның көзқарасын түзету керек, дейді мамандар. 

Қымбат ТОҚТАМҰРАТ,
«Егемен Қазақстан»

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар