Қожықовтың тұңғыш туындысы

Таяуда телеарналардың бірінде берілген хабарда қазақ кино өнерінде жарқ етіп, көзден жалт болған таланттар қатарында Бағаш Нашарбекованың аты аталды. Осы есім құлақты елең еткізіп, бала кезіміздегі мына оқиғаны ойға оралтты...

Егемен Қазақстан
24.01.2018 1465
2

Шамасы өткен дәуір бел ортасының соңғы жылғы жазы болар, Нұра бойындағы алақандай ауылымыз аяқ астынан дуылдасып қалды. Айлар аралатып, аудан жақтан кино әкеліп, көрсетіліп тұрушы еді. Ол әрдайым аңсаулы күн болғанмен, бұл жолғы жұрт қызығушылығы бөлек. Онда ауылдас қыз ойнай­тындығынан құлақтанған көпшілік үй­лерінен орындықтарын, төсеніштерін қол­тықтай келіп, ашық алаңқай алдына таласып-тармасып жай­ғасып жатты.

Ымырт үйіріліп, күн ұясына батып, кешкі шаруа жайланған соң жы­пырлаған жұлдыздар астында күткен ки­но да бас­­талды. Астық қамбасының қотыр-қотыр қабырғасына ілінген ақ жаймаға «жан» бітіп, кинолентасынан қызылдар мен ақтар соғысынан оралған жігіттің сүйкімді бойжеткенмен жүздесуі көрініс бергенде, «Қараңдар, қараңдар, Бағаштың дәл өзі. Пай, пай, ән салар ма екен! Әншілігі де әсем ғой шіркін. Нашарбек ата, Әсия әже, сүйінші, сүйінші!» деген дауыстар түнгі ауылды дүр көтерді.

Міне, сонау уақыттан ұмытылмай келе жатқан осынау жайды еске түсі­руге және сеп болып отырған – сол фильмнің, яғни «Біз Жетісуданбыз» филь­мінің түсірілу сәтінен сақталған мына суреттер. Олардан картинада­ бас­ты кейіпкер Нартайды ойнаған Кенебай Қожабековтің көше бұ­зық­тары кесірінен мертікпеген, атқа секі­ріп мініп шайқасатын жалынды жас, ғашығы Райхан рөліндегі Ба­ғаш На­шарбекованың ажары атқан таң­дай перизат шағы, ақтар офицерін бей­нелеуші Құрманбек Жандарбековтің кемел кезі елестесе, жеке фотодан бал­ғын Бағаштың мөлдіреген тана жанарымен астасқан көрікті келбеті көз алдыңа келеді. 1958 жылы экранға шық­қан бұл фильм жас режиссер Сұлтан Қожы­қовтың тұңғыш туындысы болатын.
Кейін «Қыз Жібекті» мәңгілік еткен ұлттық кино өнері көрнекті суреткерінің алғашқы фильміне түсушілердің бірі Бағаш Нашарбекованың Қарағандыда тұратынын білдік. Онда ізі қалған, үміт күтілген, алайда одан соң көрермендер көзіне көрінбей кеткен аяулы арудың өмір жолы қалай қалыптасты екен деп ойлайтынбыз. Бар ғұмырын сүйікті ісі ұстаздыққа арнап, өнегелі ұрпақ тәрбиелеп, айналасына мейірім шуағы ескен асыл әже көрінеді бүгін.

– Алдында «Ботакөз» фильмінде Бота­көзді ойнау үшін сынақтық бай­қау­ға шақырылған едім. Қарағанды педагогикалық институтында оқуымда көркемөнерпаздар үйірмесінде, 1957 жы­лы Мәскеуде өткен студенттер мен жастардың Бүкілдүниежүзілік фести­валінде ән шырқап, би билеп көзге тү­суім киношылар назарына іліксе керек, «Орталық Қазақстан» газетіндегі журналист нағашы ағам Қойшы Шаяхметов: «Сені «Қазақфильм» киностудиясынан іздестіріп жатыр. Бірнеше суретіңді алып кетті. Алматыға тез жет!», деген хабар жеткізді бірде. Дереу ауылға барып, әке-шешемнің рұқсатын сұрап, енді қайтар бетте боран соғып кетіп, сынаққа қаты­суға кешігіп қалдым. Алайда жолым сәтсіз болмады. «Ботакөздің» ізін ала «Біз Жетісуданбыз» түсірілуде екен. Оны қоюшы режиссер Сұлтан Қожықов Рай­хан рөліне бірден бекітті», деп сыр ашып, ыстық шақты сағынышпен еске ал­ған Бағаш апаның көңілі босап, көзіне жас келді.

Ол кезде киноға өскелең өнер ретін­де үлкен мән берілетіні белгілі. Әр туын­дының жетістігі мен кемшілігі назардан тыс қалмайтын. Саланың жанашыры әрі білгірі Әбіш Кекілбаевтан бастап бірқатар өнертанушылар фильмге тәуір баға беріпті. Негізгі рөлді кейіптеген Б.Нашарбекова қадамы үлкен үміт тудыруы туралы пікірлер білдіріліпті.

Алғашқы фильмнен-ақ талабы мен та­лан­ты бірдей танылған болашақ көр­нек­ті режиссердің «Бағашжан, Райхан рө­лін ал да жұлдызыңды жарқы­ратар сын­ға сана. «Қыз Жібек» жыры желісі бо­йынша көркем фильм қою ойымда бар. Сәтін салса Жібекті ойнауға ша­қы­рамын»,  дейтіні бәрінен артық баға ретінде есте. 

Әттең, адамның арман-мақсаты орын­дала берген бе? Үлкен өнерге өрлеуге үмітті өмір жолының өзгеруі үзеді. Ел ішін қимай ата-ана, сүйгені көңіліне қарайлау, тұрмыс құрып, нәресте сүйіп, Нұра, Ақсу-Аюлы, Қа­­рағанды мектептерінде ұзақ жыл ұс­таздық ету еңбек бақытына ұласады. Әйтсе де уақыт шіркін желдей есіп, желпіп өткенмен Қожықовтың өзі Жібекке көздеуі қалай ұмытылсын? Айықпаған тәтті мұң жүрек елжіретеді екен әлі...

Қарағандылық әйелдер арасынан киноға тұңғыш түскенін біреулер білсе, біреулер білмейтін жан турасында беймәлім бір сыр осындай. Отандық кино өнерінде өзіндік орны бар фильмге биыл 60 жыл толуына орай көрермендерге таныстырылып, табыс­тырылып жатса жөн-ақ. 

Айқын НЕСІПБАЙ

Қарағанды
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

20.10.2018

Журналист Джамаль Хашагджиді өлтірген арабтар екені белгілі болды

20.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Ресей және Өзбекстан басшыларымен кездесті

20.10.2018

Үндістандағы пойыз апатынан зардап шеккендер арасында қазақстандықтар жоқ

20.10.2018

Қостанай облысында 750 мың теңге пара алған аудан прокуроры ұсталды

20.10.2018

Маңғыстау облысының кәсіпкерлер палатасында  семинар өтті

20.10.2018

Данияр Елеусінов АҚШ-та салмақ өлшеу рәсімінен өтті

20.10.2018

Мектеп туризмі отансүйгіштікке бастайды

20.10.2018

Павлодарда ТҮРКСОЙ жастар камералық хоры өнер көрсетті

20.10.2018

Ақтауда ана мен бала орталығы ашылады

20.10.2018

Сенаторлар Батыс Қазақстан облысын аралады

20.10.2018

Маңғыстау облысына ирандық делегация келді

20.10.2018

Қазақстан 2019 жылы медициналық қызметтерді көрсетудің электронды форматына толық көшеді

20.10.2018

Ғылыми-әдеби интеграция артып келеді

20.10.2018

Сыр елінде тұңғыш рет «Қорқыт. Қобыз» атты республикалық байқау өтті

20.10.2018

Кандагарда парламенттік сайлау кейінге қалдырылды

20.10.2018

Маңғыстау облысында өрт сөндірушілерге арналған ескерткіш ашылды

20.10.2018

Тіл меңгерудің өзекті мәселелері талқыланды

20.10.2018

Қызылордада  «Жолда қабылдау» акциясы өтті

20.10.2018

Сенат депутаттары Алматыдағы көпір құрылысы зауытын аралады

20.10.2018

Түрік технологы сүт өндірудің тың әдісін үйретті

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Мирас Асан, «Егемен Қазақстан»

Ádep pen ádet

Jýyrda Almaty qalasyna jolymyz túsip, taǵylymy mol tamasha toıǵa qatystyq. Taý shatqalyna aqshańqan shatyr tigip, qudalaryn taǵatsyzdana kútip turǵan almatylyqtardyń ónegeli isine kóz toıyp, kóńil marqaıady. Biz toıly aýylǵa qudalar kelmeı turyp barǵan edik. Qyzyq ıelerimen burynnan tanyspyz. Arǵy túbi Arqanyń qazaqtary. Ultymyzdyń qadym zamandardan beri kele jatqan salt-dástúri, tartý-taralǵysy, jón-joralǵysy yqylym josynymen úılestirilgen toıdyń erekshe bolatyny sezilip tur.

Құрманәлі Қалмахан,

О́zge elde sultan bolǵansha...

Áı, qaıdam... О́zge elde sultan bolý qazir qıyn-aý. Sebebi óz eliniń Sultandary turǵanda shetten kelgen «bótenderdi» kim jaqtyra qoıar dersiz?! Soǵan qaramastan túrli sebeptermen shetel aýyp, «jumaq» araldaryn izdeýge bel býǵandar qarasy azaımaı tur.

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Urpaq azsa – ultqa qater

J.Aımaýytov pen M.Áýezov keıbir qazaq mineziniń minin, sol mindi kórip ósken balanyń jamandyqqa salynatynyn 1917 jyly «Alash» gazetinde jarıalaǵan maqalasynda: «Ultym», – dep oqyp shyqqandar halyq arasyna kelse, qaraıa bastaıdy» dep, artynan: «Saıyp kelgende, qazaqta qalyp turǵan ózgeshe minezder: tili aıtqandy qoly qylmaıtyn – turaqsyzdyq, uıymsyzdyq, basynan aspaıtyn – ózimshildik, ezdik» depti. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Megapolıster múmkindigi

Elbasy «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty jańa Joldaýynda elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet ekendigin aıta kele: «Búginde jetekshi elderdiń ekonomıkasy kóbine jahandyq qalalar nemese megapolıster arqyly tanylady.

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу