АҚШ-та қаржы нарығы құлдырады

Таяуда АҚШ-тың қаржы саласындағы бірқатар қор нарығының құлдырауы Америка жұртын әбігерге салды. Көптеген миллиардерлер ақшасын жоғалтса, АҚШ-тың соңын ала Еуропа мен Азиядағы қаржы нарығы да әрі-сәрі күй кешті.

Егемен Қазақстан
08.02.2018 3062
2

Оқиға қалай басталды?

Қаржы нарығы ашыла сала бірқатар қор индекстері құнын жоғалта бастаған. Кейінірек бұл дағдарыс үдеп кетті. Dow Jones бір күн ішінде 1175 пункт жоғалтып, 4,6 пайызға құлдырады. Соңғы рет мұндай жағдай 2011 жылы байқалған-ды. The Guardian басылымы Dow-дың мұндай жағдайға тап болуы тарихта мүлдем кездеспегенін айтады. Соңғы рет Dow 2008 жылы жаһандық дағ­да­рыс кезінде 777 пунктке құл­ды­­ра­ған болатын. Газеттің ақ­па­ра­ты­на сүйенсек, Уолл-стрит кей­інгі алты жыл­да мұндай дең­гей­ге дейін түскен емес.

BBC-дің хабарлауынша, Dow-дың дүмпуі басқа қор индекстеріне де әсер еткен. Нәтижесінде S&P 500 ‒ 4,1 пайызға, Nasdaq 3,78 пайызға төмендеген. АҚШ-тағы қор биржасындағы дүрбелең әлем­нің басқа бөлігіндегі қаржы на­рығына әсер етіп, жағдайды ушық­тырып жіберді. Мәселен, Гонк­онг­тағы Hang Seng нарықтағы құ­нын 5 пайызға жоғалтса, Оң­түстік Кореядағы Kospi ‒ 2,6 пай­ыз, Аустралиядағы S&P/ASX 200 индексі 3,2 пайызға төмен­де­ді. Жапониядағы кейбір қор ин­дек­стері жеті пайызға дейін құл­дыраған.

Бұл оқиға қалталы азаматтарға да оңай тиген жоқ. Әлемнің бір­қатар миллиардері бір күн ішін­де қыруар ақшадан айырылды. Әсі­ресе Berkshire Hathaway ин­вес­т­ициялық компаниясының бас­шысы Уоррен Баффет бір күнде 5,1 миллиард долларға «кедей­леніп» шыға келген екен. Facebook-тің негізін салушы Марк Цукерберг те қаржы биржасының кесірінен 3,6 миллиард долларынан айырылды. Әлемдегі ең бай адам Amazon компаниясының басшысы Джефф Безос 3,3 миллиард долла­рын жоғалтыпты. Бұдан бөлек, шартараптың ауқатты тұрғыны саналатын бірқатар байлар қор индексі құлауының зардабын тартты. Жалпы, инвесторлар 1,25 триллион доллар ұтылған.

Әлем назарын өзіне аударып отырған биткойн да құнсыздана түсті. BBC арнасының деректеріне сай, сейсенбідегі оның бағасы 6000 доллардың шамасында тұ­рақ­таған. Естеріңізде болса, был­тырғы қарашада биткойнның ба­ғасы 20 мың долларға бір-ақ се­кірген еді. Бұған дейін АҚШ пен Ұлыбританияның үлкен банктері өз тұтынушыларын аталған электронды ақшаны сатып алуға тыйым салған-ды.

Қаржы нарығы неліктен құлады?

Guardian басылымы қор бир­жасының құлдырауын былай түсіндіреді. Осыған дейін эко­номистер мен сарапшылар кейбір үл­кен нарықтардың би­ыл­ғы ин­фля­цияның 3 пайызға көбей­ге­нін орталық банктер дамыған елдер үшін тиімді деп есептейтінін ескерткен-ді. АҚШ-тағы орташа айлық жалақы мөлшерінің 2,9 пайызға өсуі жөніндегі ресми деректер өткен аптада бұл қауіпті шындыққа айналдырды. Өз кезегінде бұл дүкендердегі бағаның өсіп, экономиканы тұрақ­тан­дыру үшін пайыздық мөл­шер­леме деңгейінің көтерілу қау­­пін тудырды. Нәтижесінде ин­вес­­­торлар ақшаның құнсыз­да­ну­ынан пайда тауып қалу үшін қар­жысын жұмсауға тырысады, делінген Guardian басылымындағы мақалада. 

CNN қор биржасының құлды­рауына инвесторлардың елдегі салық реформасын ескермегенін себеп ретінде келтіреді. Арна өткен күзде Морган Стенлэйдің салықты қысқарту экономикаға кері әсер етуі мүмкін екенін болжағанын айтады. Bloomberg мәселенің туындауын мынандай себептермен түсіндіреді. Біріншіден, АҚШ-тағы экономиканың инфляциясыз тұрақты өсуі қор нарығы үшін кері әсерін тигізген. Екіншіден, қысқа мерзімде акциялардың көптеп сатып алынуы қор индекстерінің арзандауына әкеліп соқты. BBC арнасы АҚШ қор нарығының мұншалықты шайқалуына үлкен инвесторлардың өз акцияларын сатып, пайыздық мөлшерлемесі жоғары басқа қаржы құралдарына салуы әсер етті деп есептейді.

Мұның салдары қандай болмақ?

Guardian басылымының пікі­ріне сүйенсек, әлемнің көп­теген дамушы елдері шетелден доллармен қарыз алғандықтан, қызмет көрсету құнының өсуінен зиян шегеді. Әйтсе де, мұның екінші жағы бар. АҚШ экономикасының қарқын алуы дамушы мемлекеттерден келетін тауардың құнын өсіріп, аталған елдерге мол пайда әкелмек. Басылым Еуроодақта пайыз­дық мөлшерлеменің өсуі неғайбыл екенін айтады. Яғ­ни еуроның құны долларға қара­ған­да өсіп, қарт құрлықтағы мем­ле­кет­тер­дің АҚШ-қа тауар экспорттау-
ын қиындатуы мүмкін.

CNN әзірге қаржылық дағда­рыс туралы айтуға ерте деп есеп­тейді. Арнаның пайымдауынша, қор биржасындағы дағдарыс ин­фля­цияның алғашқы белгілері болуы ықтимал. Сондықтан алдағы уақытта бағаның тұрақтануы күтіліп отыр. BBC-дің сарапшылары да осындай пікір ұстанады. Арнаға сұхбат берген Rathbones брокерлік компаниясының директоры Джейн Сиденхам оқиғаны дағдарыс емес, тұрақтану деп есептейтінін жеткізген.

«АҚШ қаржы министрі Стивен Мнучиннің айтуынша, индек­с­те­рдің құлауы үлкен түйткілдің белгісі емес. «Ешқандай жүйелі мәселе жоқ. Нарықтың мұндай құбылуы қаржылық тұрақтылыққа қауіп төндіреді деп ойламаймын», деді ол Конгресстің жиынында. Сарапшылар бұған дейін қор биржасы тұрақты өсіп келгендіктен, мұндай құлдырауды болжаған еді», деп хабарлады BBC.

Сарапшылардың мұндай пікір білдіруі бекер емес. Өйткені Уолл-стриттегі жағдайға қарамастан, Dow Jones-тің индекстері өткен жылғы деңгеймен салыстырғанда 20 пайыз жоғары тұр. Қор биржасы жабылар тұста нарықтағы жағдай тұрақталып, индекстер қайта көтеріле бастады. Осылайша АҚШ-тағы қаржылық мәселе әлемді дүр сілкінтіп алды.

 

Шолуды әзірлеген

Абай Асанкелдіұлы,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.10.2018

Станимир Стоилов: Әлеуетін толық көрсете алмай жүрген футболшылар бар

15.10.2018

Павлодарда құрылысы ұзаққа созылған 25 нысан анықталды

15.10.2018

Елбасы жұмыс сапарымен Ақтөбе облысына барды

15.10.2018

Қыздар университеті «Туған жерге тағзым» жобасын жүзеге асыруға кірісті

15.10.2018

«Ұстаз мәртебесі туралы» заңды әзірлеуге салалық кәсіподақ белсенді түрде атсалысады

15.10.2018

Өзбекстанда импорт өсіп, экспорт көрсеткіші төмендеді

15.10.2018

Нұрсұлтан Назарбаев Арыстанбек Мұхамедиұлын қабылдады

15.10.2018

Мұратхан Шүкеев Жамбыл облысы әкімінің орынбасары болып тағайындалды

15.10.2018

Теннисшілердің әлемдік рейтингі жаңартылды

15.10.2018

Ұшқындағы үшем

15.10.2018

Армения әскері Таулы Қарабаққа қатысты атысты тоқтату режимін бұзды

15.10.2018

Жан тебіренісінен туған картиналар

15.10.2018

Ел анасы жайлы еңбек

15.10.2018

Боксшы Сабыржан Бекбергенов Минскіде топ жарды

15.10.2018

«Жебе тартқан сөз бен жыр қосынынан...»

15.10.2018

Мегаполис медицинасын алға жетелейтін орталық

15.10.2018

Өмір сыйлар Azurion

15.10.2018

Жамбылда жүрек ауруына шалдыққандар көп

15.10.2018

Заңсыз мұнай тасымалының зардабы көп

15.10.2018

Иракта ауыз судан уланғандар саны 110 мыңнан асты

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жолдыбай БАЗАР, «Егемен Қазақстан»

Izgilikke shaqyrý iriliktiń belgisi

Bıylǵy 10-11 qazan kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń dástúrli siezi óziniń halyqaralyq aýqymdaǵy asa mańyzdy únqatysý alańy ekenin taǵy bir ret dáleldedi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Jer emgender oza ma, toza ma?

Jalpy, bizdiń halyqtyń arman-maqsatynyń bir ushyǵy qashan da jermen baılanysty sıaqty. Jerdi keńeıtý, jerdi qorǵaý, jerdi óńdeý, jerdi qurmetteý... Mentalıtetimiz jerge jaqyn. Bul basqa halyqtarda olaı emes degen sózimiz emes, biraq bizdiń halyq úshin tym erekshe sıaqty. 

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Qatygezdik vırýsy

О́tken ǵasyrdyń 80-jyldary rejısser R.Bykovtyń «Chýchelo» atty fılmi Odaq kólemindegi búkil eldi shýlatqan bolatyn. Kishkentaı ǵana 6 oqıtyn balalardyń boıynan sonshalyqty qatygezdikti kórgen qazaq qaýymy, bálesinen aýlaq, qalada ósken ózge ulttyń qatybastary ábden buzylyp ba­rady eken, bizdiń balalarymyzdan, keleshegimizden aýlaq dep shoshyǵan. Ol kezde mundaı zulymdyq qazaq balasynda kezdespeıtin jat qylyq sanalatyn. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

О́mir kúzetindegi meıirim

Otbasylyq jáne jeke basynyń jaǵdaıyna baılanysty Germanıadaǵy oqýynan eriksiz qol úzip, týǵan jerge oralǵan Ǵabıt Nurhanuly esimdi azamattyń feısbýktegi jazbasy kóńilge túrli oı saldy. Elimizdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kóptegen túıtkildi synaǵan avtor nemis halqynan kóp nárseni úırenýimiz kerek deıdi.

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Týrızmdi damytý qonaqjaılyqtan bastalady

Tetigin tapqan elder týrızm salasyn sarqylmaıtyn tabys kózine aınaldyryp alǵan. Qyzyǵa qarap otyrsaq, bul saladan qyrýar qarajat túsetinin aıtpaǵanda, kóptegen jumys orny ashylyp,  eldiń tórtkúl álemge jaqsy aty shyǵyp jatady eken.  Al kez kelgen qonaqtyń kóńilin tabýǵa eń birinshi ashyq-jarqyn qabaǵyń, odan keıin dámdi tamaǵyń kerek ekeni álmısaqtan belgili aksıoma emes pe.  

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу