АҚШ-та қаржы нарығы құлдырады

Таяуда АҚШ-тың қаржы саласындағы бірқатар қор нарығының құлдырауы Америка жұртын әбігерге салды. Көптеген миллиардерлер ақшасын жоғалтса, АҚШ-тың соңын ала Еуропа мен Азиядағы қаржы нарығы да әрі-сәрі күй кешті.

Егемен Қазақстан
08.02.2018 2628

Оқиға қалай басталды?

Қаржы нарығы ашыла сала бірқатар қор индекстері құнын жоғалта бастаған. Кейінірек бұл дағдарыс үдеп кетті. Dow Jones бір күн ішінде 1175 пункт жоғалтып, 4,6 пайызға құлдырады. Соңғы рет мұндай жағдай 2011 жылы байқалған-ды. The Guardian басылымы Dow-дың мұндай жағдайға тап болуы тарихта мүлдем кездеспегенін айтады. Соңғы рет Dow 2008 жылы жаһандық дағ­да­рыс кезінде 777 пунктке құл­ды­­ра­ған болатын. Газеттің ақ­па­ра­ты­на сүйенсек, Уолл-стрит кей­інгі алты жыл­да мұндай дең­гей­ге дейін түскен емес.

BBC-дің хабарлауынша, Dow-дың дүмпуі басқа қор индекстеріне де әсер еткен. Нәтижесінде S&P 500 ‒ 4,1 пайызға, Nasdaq 3,78 пайызға төмендеген. АҚШ-тағы қор биржасындағы дүрбелең әлем­нің басқа бөлігіндегі қаржы на­рығына әсер етіп, жағдайды ушық­тырып жіберді. Мәселен, Гонк­онг­тағы Hang Seng нарықтағы құ­нын 5 пайызға жоғалтса, Оң­түстік Кореядағы Kospi ‒ 2,6 пай­ыз, Аустралиядағы S&P/ASX 200 индексі 3,2 пайызға төмен­де­ді. Жапониядағы кейбір қор ин­дек­стері жеті пайызға дейін құл­дыраған.

Бұл оқиға қалталы азаматтарға да оңай тиген жоқ. Әлемнің бір­қатар миллиардері бір күн ішін­де қыруар ақшадан айырылды. Әсі­ресе Berkshire Hathaway ин­вес­т­ициялық компаниясының бас­шысы Уоррен Баффет бір күнде 5,1 миллиард долларға «кедей­леніп» шыға келген екен. Facebook-тің негізін салушы Марк Цукерберг те қаржы биржасының кесірінен 3,6 миллиард долларынан айырылды. Әлемдегі ең бай адам Amazon компаниясының басшысы Джефф Безос 3,3 миллиард долла­рын жоғалтыпты. Бұдан бөлек, шартараптың ауқатты тұрғыны саналатын бірқатар байлар қор индексі құлауының зардабын тартты. Жалпы, инвесторлар 1,25 триллион доллар ұтылған.

Әлем назарын өзіне аударып отырған биткойн да құнсыздана түсті. BBC арнасының деректеріне сай, сейсенбідегі оның бағасы 6000 доллардың шамасында тұ­рақ­таған. Естеріңізде болса, был­тырғы қарашада биткойнның ба­ғасы 20 мың долларға бір-ақ се­кірген еді. Бұған дейін АҚШ пен Ұлыбританияның үлкен банктері өз тұтынушыларын аталған электронды ақшаны сатып алуға тыйым салған-ды.

Қаржы нарығы неліктен құлады?

Guardian басылымы қор бир­жасының құлдырауын былай түсіндіреді. Осыған дейін эко­номистер мен сарапшылар кейбір үл­кен нарықтардың би­ыл­ғы ин­фля­цияның 3 пайызға көбей­ге­нін орталық банктер дамыған елдер үшін тиімді деп есептейтінін ескерткен-ді. АҚШ-тағы орташа айлық жалақы мөлшерінің 2,9 пайызға өсуі жөніндегі ресми деректер өткен аптада бұл қауіпті шындыққа айналдырды. Өз кезегінде бұл дүкендердегі бағаның өсіп, экономиканы тұрақ­тан­дыру үшін пайыздық мөл­шер­леме деңгейінің көтерілу қау­­пін тудырды. Нәтижесінде ин­вес­­­торлар ақшаның құнсыз­да­ну­ынан пайда тауып қалу үшін қар­жысын жұмсауға тырысады, делінген Guardian басылымындағы мақалада. 

CNN қор биржасының құлды­рауына инвесторлардың елдегі салық реформасын ескермегенін себеп ретінде келтіреді. Арна өткен күзде Морган Стенлэйдің салықты қысқарту экономикаға кері әсер етуі мүмкін екенін болжағанын айтады. Bloomberg мәселенің туындауын мынандай себептермен түсіндіреді. Біріншіден, АҚШ-тағы экономиканың инфляциясыз тұрақты өсуі қор нарығы үшін кері әсерін тигізген. Екіншіден, қысқа мерзімде акциялардың көптеп сатып алынуы қор индекстерінің арзандауына әкеліп соқты. BBC арнасы АҚШ қор нарығының мұншалықты шайқалуына үлкен инвесторлардың өз акцияларын сатып, пайыздық мөлшерлемесі жоғары басқа қаржы құралдарына салуы әсер етті деп есептейді.

Мұның салдары қандай болмақ?

Guardian басылымының пікі­ріне сүйенсек, әлемнің көп­теген дамушы елдері шетелден доллармен қарыз алғандықтан, қызмет көрсету құнының өсуінен зиян шегеді. Әйтсе де, мұның екінші жағы бар. АҚШ экономикасының қарқын алуы дамушы мемлекеттерден келетін тауардың құнын өсіріп, аталған елдерге мол пайда әкелмек. Басылым Еуроодақта пайыз­дық мөлшерлеменің өсуі неғайбыл екенін айтады. Яғ­ни еуроның құны долларға қара­ған­да өсіп, қарт құрлықтағы мем­ле­кет­тер­дің АҚШ-қа тауар экспорттау-
ын қиындатуы мүмкін.

CNN әзірге қаржылық дағда­рыс туралы айтуға ерте деп есеп­тейді. Арнаның пайымдауынша, қор биржасындағы дағдарыс ин­фля­цияның алғашқы белгілері болуы ықтимал. Сондықтан алдағы уақытта бағаның тұрақтануы күтіліп отыр. BBC-дің сарапшылары да осындай пікір ұстанады. Арнаға сұхбат берген Rathbones брокерлік компаниясының директоры Джейн Сиденхам оқиғаны дағдарыс емес, тұрақтану деп есептейтінін жеткізген.

«АҚШ қаржы министрі Стивен Мнучиннің айтуынша, индек­с­те­рдің құлауы үлкен түйткілдің белгісі емес. «Ешқандай жүйелі мәселе жоқ. Нарықтың мұндай құбылуы қаржылық тұрақтылыққа қауіп төндіреді деп ойламаймын», деді ол Конгресстің жиынында. Сарапшылар бұған дейін қор биржасы тұрақты өсіп келгендіктен, мұндай құлдырауды болжаған еді», деп хабарлады BBC.

Сарапшылардың мұндай пікір білдіруі бекер емес. Өйткені Уолл-стриттегі жағдайға қарамастан, Dow Jones-тің индекстері өткен жылғы деңгеймен салыстырғанда 20 пайыз жоғары тұр. Қор биржасы жабылар тұста нарықтағы жағдай тұрақталып, индекстер қайта көтеріле бастады. Осылайша АҚШ-тағы қаржылық мәселе әлемді дүр сілкінтіп алды.

 

Шолуды әзірлеген

Абай Асанкелдіұлы,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.02.2018

Ақтөбеде мүмкіндігі шектеулі және аутизммен ауыратын балаларды оңалту орталықтары ашылады

21.02.2018

«Спортинг» – «Астана». Жауапты ойынның жауапкершілігі

21.02.2018

Өскеменде «Жас кәсіпкер» атты бизнес-жобалар байқауы өтті

21.02.2018

«Жолдарда жемқорлықты төмендетудің 10 қадамы» акциясы ұйымдастырылды

21.02.2018

Юлия Галышева: Жүлдегер екенімді елге келгенде шынайы сезіндім

21.02.2018

Нұрсұлтан Назарбаевтың төрағалығымен Қауіпсіздік кеңесінің отырысы өтті

21.02.2018

Астаналық жас өнерпаздар латын әліпбиін қолдап флешмоб өткізді

21.02.2018

Атырау облысындағы Сарайшық музейінде заманауи сапар орталығы салынады

21.02.2018

2019 жылы Атырау облысының 99,7 пайызы табиғи газбен қамтылады

21.02.2018

Элизабет Тұрсынбаева Олимпиаданың келесі кезеңіне жолдама алды

21.02.2018

Буырқанған бояулар: Салихитдиннің салқар даласы

21.02.2018

Жәдігер: Қожамбеттің қолжазбасы

21.02.2018

Ерік Асқаровтың жары: Ерікпен өткізген өмірімді көктемге балаймын

21.02.2018

Жезқазғанда Ғалым Жайлыбайдың шығармашылық кеші өтті

21.02.2018

Әдебиеттің әңгімесі: Тәкенге оралу

21.02.2018

Ойласу: Жаңа мазмұнды енгізуде ескерілсе...

21.02.2018

Тәжірибе тәлімі: Педагог өмір бойы үйренуі тиіс

21.02.2018

Көзқарас: Тарих оқулықтарының тілі ауыр, деректері қате

21.02.2018

Жаңа латын графикасына қатысты пікірлер

21.02.2018

Төрегелді Шарманов, академик: Заманауи өмірдің заңдылығы

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Қайтқан малда қайыр бар

Осының алдында газет бетінде жарияланған «Бай бол­­саң, халқыңмен бол!» атты мақа­ламызда («Егемен Қазақстан», 09.02. 2018 жыл) меншік иелері­нің елімізден астыртын жолдар арқылы шығарып әкетіп жатқан капиталының түбі оларға қайыр бермейтіндігін, қазіргі күні Батыс әлемінде жүріп жатқан саяси-эко­номикалық үдерістердің екпі­німен бұл қаржылар сол жақ­тың өзінде ерте ме, кеш пе, қақпан­ға түсірілетіндігін, ал оның идеологиясы қазірдің өзінде әзір екендігін жазған едік. 

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Халық тәжірибесі – құндылық

Елшіл қайраткер Смағұл Сәдуақасұлы «Сәрсенбек» атты романында (1922) бас қаһармандарының аузынан «Қазақ неше жылда нағыз Жапониядай болады», «Қазақ Жапония секілді болу үшін өзінің елдігі өзінде болу керек», «Мыңдаған, миллиондаған қазақтар жұмысшы болып істесе, өз жерінің байлығының рахатын көрген емей немене?! Бұл дегенің адам айтқысыз жаңару болар еді» дейтін пікірлер айтқызады. Ел келешегінің мүбәрак жолын меңзеген нұсқа сөз деп қабылдаған дұрыс.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Жүздік құрылымда рулық үлес жоқ

Жақында танымал антрополог-академик Оразақ Смағұловтың «Қазақ халқының шығу тегі» атты еңбегі жарыққа шықты. Туындыда қазақ халқы осыдан қырық ғасыр бұрын Еуразия даласында дара этнос ретінде қалыптасқаны физикалық антропология арқылы дәлелденіпті. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Тобасыз тойымсыздарға тоқтам бар ма?

Қазаққа адал қызмет етуді парыз да қарыз санаған ұлт көсемі Әли­хан Бөкейханов: «Алаштың баласы, бұл жолы болмаса, жақын арада өз тізгі­ні өзінде бөлек мемлекет болар» деп­ті. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Әлеуметтік әділеттілік жолы

Енді ғана тағайындалған Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау ми­нистрі Мәдина Әбілқасымова Үкімет отырысындағы өзінің алғашқы баян­дамасында « МӘМС жүйесін енгізуді бастау үшін үстіміздегі жылы толық­қанды дайындық жұмыстары қам­тамасыз етілетін болады» деп атап көр­сетті. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу