Әдебиет • 09 Ақпан, 2018

Астанада Жарылқап Бейсенбайұлының «Шоқан жолы» атты кездесу кеші өтті

422 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Кеше Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті жанынан құрылған «Кәусар» мәдени-танымдық бірлестігі қарымды қаламгер, зерттеуші-журналист Жарылқап Бейсенбайұлының қатысуымен «Шоқан жолы» атты кездесу кешін ұйымдастырды.  

 

Астанада Жарылқап Бейсенбайұлының «Шоқан жолы» атты кездесу кеші өтті

Суретті түсірген Ерлан ОМАР, «Егемен Қазақстан»

Мәдени шараға саяхатшы-шы­ғыстанушы Шоқан Уәлиханов­тың есімі тақырыптық тұрғыдан ар­қау етілуіне басты себеп болған ақ­қан жұлдыздай жарқ еткен қазақ ға­лымының өмір жолын терең зерделеген қаламгердің бірі – осы Жарыл­қап Бей­сенбайұлы.

Расында, қазақ руханиятында Абай­дың жолы қандай тағылымды болса, Шоқанның жолы да сондай қымбат. Осы екінші сара жолды негіздеушілердің бірі ретінде оқыр­манмен пікір алмасып, ой бөліскен Жарылқап Бейсенбайұлы өзінің шоқантануға қалай бет бұрғаны туралы кеңінен әңгімелеп берді. 
Зерттеуші-журналистің айтуына қарағанда, студенттік шағына тап келген өткен ғасырдың 60-жылдары қазақ руханиятында тың серпін пайда болып, жаңа тынысы ашылған кезең-ді. Яғни жас жазушы-ғалымдар Рымғали Нұрғалиев, Мұхтар Ма­ғауин, Зей­нолла Серікқалиевтің салған түрені студент жастың рухын оятқан. Аталған адамдар сияқ­ты ол да осы арнаға бұрылуды мақ­сат тұтқан. Сөйтіп Шоқанның жо­лын журналистік леппен зерттеуге кіріскен. Әуелі ғалымның 1856 жылы басынан өткерген атақ­ты «Ыстықкөл сапары» жайлы күн­делігін құшақтап, дәл осында аты аталып, түсі түстелген жерлерді жаяу аралап, сонау Петербург, іргедегі Омбы, өзіміздің Семей мен Қапал, қырғыздың Ыстықкөліне дейін Шо­қан басқан іздермен жүріп өткен. 

Нәтижесінде, 1975 жылы ғалым­ның туғанына 140 жыл толған мерейтойы қарсаңында «Шоқанның ізімен» атты алғашқы кітабын жа­рық­­қа шығарған.
– Шоқан Уәлиханов, – дейді Жа­­қаң, – көп қырлы ғалым, кеңес за­­ма­нында оның тек саяхатшылық қыры ғана терең танылды. Оның фоль­клор­тану, этнография және сол тұстағы қазақ қоғамының бет-­бейнесі, ресейлік отарлаудың озбыр­лығы жайлы жазған еңбектері әлі де толық зерделенген жоқ. 
Тіпті Ш.Уәлихановтың 19 жасында Қ.Жалайырдың еңбектерін оқып, оған ғылыми талдау жаса­ғанын, сондай-ақ Мұхамед Ду­ла­­тидің «Тарих-и Рашиди» шы­ғар­масын алғаш зерттегенін екінің бірі біле бермейді. 

Кезінде академик Рымғали Нұр­ға­­лиев шоқантанушы публициске «Жа­рылқап-ау, сенің бар болғаның қан­дай жақсы, Шоқанды осындай дәре­жеде зерттеген», деп емірене баға беруі тегін емес-ау.

Бір жарым сағатқа созылған кез­­­де­­су кешінде жиналған студент қа­уы­мы үшін бірталай маңызды мағлұмат айтылды. 

Жиынды түйіндеген Л.Н.Гуми­лев ­атындағы ЕҰУ проректоры, ака­­демик Дихан Қамзабекұлы кеш қонағын, қарапайым ауыл баласынан мәдениеттанудың үздік үлгісіне айналған тұлға деп бағалап, оған оқу орнының естелік медалін табыстады. 

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, 
«Егемен Қазақстан»