Туыстарды табыстырған таңба туралы сыр

Газет-журналдардың атын айғақтап тұратын фирмалар. Форумдар мен саммиттердің мән-мазмұнын қысқа да нұсқа ұғыммен білдіретін эмблемалар. Киностудия және телевизия әлемінің ерекшеліктерін көзге елестететін логотиптер... Шағын көркем штрих, графикалық нәзік деталь немесе ұлттық реңкке бай фрагмент арқылы орындалатын олар туралы осы біз не білеміз? Иә, мұндай туындылардың өнер өкілдері ойына қалай келіп, шығарма ретінде өмірге қандай жұмыстардан соң жолдама алатынынан толық хабардармыз ба? 

Егемен Қазақстан
14.02.2018 2895

Суретші Бейсен Серікбаймен Алматыдағы «Қазақстан» баспасында кездейсоқ ұшырасып, бір кездегі ол жасаған тамаша таңба тарихын естігеннен кейін біз міне, жоғарыдағыдай ойға қалдық. Себебі түймедей деп айтарлық дүниенің де өз өмір­­баяны болады. Солар­дың ішіндегі өте жақсы, сәтті орын­далған туындылар ғұмы­ры­ның ұзақтығын уақыт­тың өзі дәлелдеуде. Дүниежүзі  қазақ­та­рының құрылтайына ар­налған эмблема міне, соның нақты көрінісі. Олай дейтініміз, Бей­сеннің қылқаламынан туып, жыл құсындай жылы леп әкелген бұл еңбек 1992 жылы алғаш рет пайда болды да көрермен көзайымына айнал­ды. Ешкім оны жатырқап, жат­­сынған жоқ. Сөйтіп ықшам, нә­зік, жеңіл сы­зықтары және көз қарық­тыр­май­тын жарасымды бояулары ар­қылы ол күні бүгінге дейін қау­ымдастық қажетіне жарап ке­леді. Ал енді оны жасаған су­ретші ше? Және... аталмыш таң­баның тарихы. Осыларға бір сәт үңіліп көрелікші, қане...

– Менің туған жер, өскен ортам Аягөз  өңіріндегі Таңсық елді мекені, – деп бастады әңгі­ме­сін Бейсен. – Бұл қос ғашық – Қозы Көрпеш-Баян сұлу кеше­ні тұрған жер. Әке-шешем кеңшардың малшылары-тын. Күнделікті тірліктері қарапайым да табиғи іс-әрекеттерге толы еді. Сонысымен бізге жақсы тәлім-тәрбие берді жарықтықтар. Оларды қадери-халімше бойыма сіңіріп өскен мен бастауыш білім­ді ауылда, сегізжылдық мектепті Аягөзде бітірдім де Алматыдағы көркемсурет учи­ли­щесіне түсуге талпындым. Жолым болды. Бұл оқу орнын тәмамдағаннан кейін, 1979 жы­лы жаңадан ашылған театр және көркемсурет институтына қабылдандым. Ол қазіргі Т.Жүргенов атындағы Ұлттық өнер академиясы ғой. Соның дизайн факультетін бітіріп, «Тұскиіз» фабрикасына жолдама алғанымда, армия қатарына шақырылдым емес пе? 

Кейіпкеріміздің сөзіне қарағанда, ол әскердегі міндетті борышын өтеп келген соң фабрикадағы бас суретші қызметін одан әрі жалғастырады. Содан біраз уақыт өткеннен кейін, яғни 1987 жылы «Жазу­шы» баспасына қызметке ауы­са­ды. Атқаратын міндеті – жос­парға еніп, жарық көру үшін өн­діріске жіберілген әдеби шы­ғар­малардың мұқабаларын бе­зендіру, руханият саласына қатысты фотоальбомдардың полиграфиялық жұмысын ұйымдастырып, сапасына жауап беру. Өстіп жүргенде еліміз егемендік алып, оның елең-алаңында Алматыда шетелдегі қандастарымыздың басын қосу туралы әңгіме көтеріледі. Елбасының тапсырмасымен бұл іс-шараны ұйымдастыруды қолға алған жазушы Қалдарбек Найманбаев қат-қабат жұмыстардың арасында құрылтай эмблемасын жасаттыруды да ұмытпайды. Осы мақсатпен Жазушылар одағында комиссия отырысы өтіп, таңба нобайын өмірге әкелу 7-8 суретшіге тапсырылады. Олардың арасында біздің кейіпкеріміз де бар болатын. Содан не керек, екі ай ішінде көркемдік кеңес 5 рет бас қосады. Талқыға салып қарайтындары – 1992 жылдың қыркүйегінде өткелі отырған құрылтай эмблемасының жай-күйі. Ақыры 20 шығармашылық өкілі қатысқан соңғы жиында «Жазушы» баспасының жетекші көркемдеуші редакторы Бейсен Серікбайдың жасаған таңбасы қабылданады. 

– Осы арада сіздің тарапы­ңыз­дан: «Бұл туындының идея­сы мен мазмұны қандай? Ерек­шелігі неде еді?» – деген сауалдардың туатынын айт­пай-ақ сезіп отырмын, – деп сөзін сабақтады әңгіме иесі. – Мұндағы негізгі темірқазық – қазақ киіз үйінің шаңырағы. Ол оңға қарай бағытталып тұр. Бұл хал­­қы­мыздың осы бір игі бас­тамасы, ізгі ниеті жақ­сылыққа бет алғай деген тілекті біл­діреді. Ал құрылтайға қа­тыс­ты сөз тіркестері иректелген күйде, түтін іспетті ширатыла жазылған. Ол әр елдегі қазақ ди­ас­порасының осы форумға ке­ліп жиналғанға дейінгі тар жол, тайғақ кешуінен хабар береді. Содан соң... иә, содан соң эмблемадағы символдық штрих, графикалық сызықтар мен бос ке­ңіс­тіктерде 4 түрлі бояу бар. Ол Алаш туының негізіндегі түстер. Атап айт­қанда: қызыл – халықтың бастан өткерген қасіреті, жасыл – өмір, табиғат, ақ – таза, адал жол нышаны, көк – тіршілік иелері біздердің айналамыздағы ауа мен аспан. Міне, осылайша бұл төрт түс халқымыздың өткені мен  бүгінін көзге елестетіп, оларды бейнелі түрде бір-бірі­мен ұштастырып тұр деуге болады. Енді шаңырақтың оң жағындағы бос орынға келейік. Ол елімізден тысқары, жырақта жүр­ген қандастарымыздың орны деген ұғым. Эмблемадағы шаңырақ иінінің бір-біріне жетпей тұрғандығының да өз мәні бар. Дәл сол жерге «Дү­ниежүзі қазақтарының құрылтайы» сөздерінің жазылуы көптен күткен осы күн жақ­сы істерге бастамашы, соған дәнекер болса деген ой еді. Әрі ол алыстағы және таяу шетел­дер­дегі туыстарымыздың басы атамекен төрінде қосылып, бірігуі ұғымын білдірерлік ізгі ниет те болатын.

Осылай деген Серікбай бір­ауық үнсіз қалды да әңгімесін қайта жалғады. Одан ұққаным – біз сөз етіп отырған туын­дының қазір Дүниежүзі қазақтары қауым­дастығының төлқұжаты дер­лік белгіге айналғандығы. Оған ширек ғасырдан астам уақыт бойы қан­дас­тарымыздың Алматы, Түркістан, Астана­дағы 5 форумы, Еуропаның Германия, Швеция, Франция, Азия­ның Қытай, Моңғолия мем­ле­кеттеріндегі басқосу жиындары осы эмблема  аясында өтуі нақ­ты дәлел бола алады. Бұ­ған сөз етіліп отырған қауым­дас­тықтың бастамасымен көп томдық шетел қазақтары ақын-жазушыларының кітапханасы се­риясының осы логотиппен жа­рыққа шыққанын қосыңыз. Ал аталмыш таңба бейнеленген мар­калар мен конверттер ше... Көп. Тіптен көп!   

Түймедей ғана таңбалар. Түр­лі логотиптер... Астана, Алма­тыда өтетін форум, саммит қарсаңында газет-журналдар мен телеарналарға жарқ етіп шығатын оларға қызықтап қарайтынымыз рас. Бірақ ішкі мазмұнына үңіліп, назар аудара бермейтініміз өкінішті. Сәт салып қарап, сыр суыртпақтасақ әрқайсысы өз идеясы туралы сөйлеп қоя берер ме еді, қайтер еді дейсің іштей. Иә, солай. Оларда он сан ой бар. Талай тарих, тағдыр жатыр түйіліп. Сон­дай туындының бірі – Дүниежүзі қазақтары құрылтайының жо­ғарыда өзіміз сөз еткен эмблемасы.

Жыл құсындай жаңалық әкеліп, төрткүл дүниедегі туыстарымызды табыстырған оның авторы – Бейсен Серікбай. Кейіп­керіміз бұдан басқа қауым­дас­тықтың алғашқы Төраға орынбасары, жазушы Қалдарбек Найманбаевтың идея беріп, айтуымен халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының дипломы мен төсбелгісін жасаған жан. Қазақстан Дизайнерлер ода­ғының мүшесі ол қазір әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық уни­верситетінде еңбек етуде. Қызметі – журналис­ти­ка факу­ль­­тетіндегі баспагерлік, ре­дак­­­торлық және дизайнерлік өнер кафедрасының аға оқы­ту­шы­сы. 30 жылдан астам өмірін рес­пуб­ликамыздың «Жазушы», «Қазақстан», «Қайнар», «Раритет», «Санат», «Ана тілі»  секілді белді де белгілі бас­паларының тап­сырыс­тарын орын­дауға арнаған оның қиын да қызықты жұмысы босқа кет­пепті. Сондағы әртүрлі жанр­дағы 1200-ден астам кітап­тың іші-сыртын безендіру барысындағы жинақталған мол тәжірибесін ол бұл күндері болашақ баспагерлерге білік­тілікпен үйретуде. 

Жанболат АУПБАЕВ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

Суреттерде: Дүниежүзі қазақтары құрылтайының эмблемасы; мақалада сөз етілген таңбаның авторы Б.Серікбай; кейіпкеріміз безендірген кітап мұқабалары. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

15.08.2018

Қазақстан 2019 жылы 5G интернетке қол жеткізеді

15.08.2018

Мемлекет басшысы Италия Республикасының Президентіне көңіл айту жеделхатын жолдады

15.08.2018

Бақытжан Сағынтаев денсаулық сақтау саласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өткізді

15.08.2018

БҚО: Шалқар көлінде 4 адамды құтқарылды

15.08.2018

«Хат қоржын»

15.08.2018

Елбасы Парламент Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевты қабылдады

15.08.2018

Сақтандыру шарттарын 2019 жылдан бастап онлайн режимде жасауға болады

15.08.2018

Түріктер «Қазақфильмнің» туындыларын көрсетпек

15.08.2018

Алдағы тәулікте күн суытады

15.08.2018

Астананың апорты

15.08.2018

«Егеменнің» қолдауымен «Ұлы Дала рухы» фотокөрмесі өтті

15.08.2018

Адам Пжегодскийдің Жетісудағы көпқырлы қызметі

15.08.2018

Қыркүйек айынан бастап «Астана-Теміртау» күре жолы ақылы болады

15.08.2018

Дәметкен Сүлейменованың «Жаһанша Досмұхамедов һәм қазақ автономиясы» кітабы жарық көрді

15.08.2018

Жазықсыз атылған жампоз

15.08.2018

Астананың білім беру мекемелерінің 45 басшысы тәртіптік жазаға тартылды

15.08.2018

Қарулы күштерінің сержанты ер-азаматқа лайық батылдық жасады

15.08.2018

Атыраудағы «КасХим» жылына 27 млн полипропилен мен полиэтилен шығарады

15.08.2018

Керекулік өрендер жазды ойдағыдай өткізуде

15.08.2018

Алексей Цой жеке қабылдауына жазылған азаматтармен кездесу өткізді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Мәдениетке мән берсек...

Үйіміздің жанындағы азық-түлік сататын дүңгіршекке соңғы кезде сатушы құтаймай-ақ қойды, жиі-жиі ауысады. Бұрын тіпті мұнда сатушы қыздардың Павлодардан қатынап істейтінін естіп-біліп жүретінбіз. «Екі апта Астанада сауда жасасақ, екі апта бала-шағамыздың қасында болғанға мәзбіз. Ауылдан қалаға қатынап істеудің азабы мен машақаты мұндайды бастан өткізген адамға ғана мәлім. 

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

«Арбамен қоянға жетер» күн қайда?

1998 жылы Kodak фирмасында 170 мың адам жұмыс істеген екен және әлем бойынша саудаланған фотоқағаздың 85 проценті дәл осы фирманың үлесіне тиген. Небәрі бірнеше жылдың ішінде олардың бизнес-моделі жойылып, фирма банкрот болған. Бұл нені білдіреді?

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Аграрлық саладағы болашақ мамандықтар

Сарапшылардың болжамдарына қарағанда, әлемдік аграрлық салада 15-20 жылдың ішінде революциялық өз­герістер жүзеге асырылады. Жаңа тех­нологиялардың шапшаң қарқынмен дамуы, ғарыш кеңістігін игеруге көптеген елдердің құлшыныс танытуы, гендік инженерия ықпалының күшеюі, азық-түлікке сұраныстың артуы, бос жатқан жерлердің азаюы секілді факторлар әлем бойынша жаңа технологиялармен қаруланған жаңа тұрпатты ауыл ша­руашылығын қалыптастырады. Сөйтіп ауыл шаруашылығы өзгерістерге барынша баяу бейімделетін ең консервативті сала деген бұрынғы түсініктің көбесі сөгіледі.

Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Бесінші саммит және Каспий «бестігі»

Кеше Ақтау қаласында Каспий маңы мем­лекеттері басшыларының Бесінші саммиті өтті. Аса маңызды халықаралық жиынға Қазақ­станның, Ресейдің, Әзербайжанның, Иранның және Түрікменстанның президенттері қатыс­ты. Тараптар Каспий теңізінің құқықтық мәрте­бесі, теңізде экономика, көлік-транзит, эколо­гия, қауіпсіздік және басқа да салалар бойын­ша ынтымақтастық орнату мәселелерін талқылады. 

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Шалдың баласы

Қазақ менталитетінің өзіне тән тағы бір ерекшелігін айқындап, бекзат болмысын ажарлап әмбе сақтап келе жатқан әдет-ғұрыптарының бірі отбасындағы үлкен баланы, әсіресе ұлдың тұңғышын ата-әжесінің бауырына салу дер едік. Ол атасының баласы болып өседі. Шалдың баласы құдайдың еркесі, оны ешкім бетінен қақпайды. 

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу