Туыстарды табыстырған таңба туралы сыр

Газет-журналдардың атын айғақтап тұратын фирмалар. Форумдар мен саммиттердің мән-мазмұнын қысқа да нұсқа ұғыммен білдіретін эмблемалар. Киностудия және телевизия әлемінің ерекшеліктерін көзге елестететін логотиптер... Шағын көркем штрих, графикалық нәзік деталь немесе ұлттық реңкке бай фрагмент арқылы орындалатын олар туралы осы біз не білеміз? Иә, мұндай туындылардың өнер өкілдері ойына қалай келіп, шығарма ретінде өмірге қандай жұмыстардан соң жолдама алатынынан толық хабардармыз ба? 

Егемен Қазақстан
14.02.2018 2848

Суретші Бейсен Серікбаймен Алматыдағы «Қазақстан» баспасында кездейсоқ ұшырасып, бір кездегі ол жасаған тамаша таңба тарихын естігеннен кейін біз міне, жоғарыдағыдай ойға қалдық. Себебі түймедей деп айтарлық дүниенің де өз өмір­­баяны болады. Солар­дың ішіндегі өте жақсы, сәтті орын­далған туындылар ғұмы­ры­ның ұзақтығын уақыт­тың өзі дәлелдеуде. Дүниежүзі  қазақ­та­рының құрылтайына ар­налған эмблема міне, соның нақты көрінісі. Олай дейтініміз, Бей­сеннің қылқаламынан туып, жыл құсындай жылы леп әкелген бұл еңбек 1992 жылы алғаш рет пайда болды да көрермен көзайымына айнал­ды. Ешкім оны жатырқап, жат­­сынған жоқ. Сөйтіп ықшам, нә­зік, жеңіл сы­зықтары және көз қарық­тыр­май­тын жарасымды бояулары ар­қылы ол күні бүгінге дейін қау­ымдастық қажетіне жарап ке­леді. Ал енді оны жасаған су­ретші ше? Және... аталмыш таң­баның тарихы. Осыларға бір сәт үңіліп көрелікші, қане...

– Менің туған жер, өскен ортам Аягөз  өңіріндегі Таңсық елді мекені, – деп бастады әңгі­ме­сін Бейсен. – Бұл қос ғашық – Қозы Көрпеш-Баян сұлу кеше­ні тұрған жер. Әке-шешем кеңшардың малшылары-тын. Күнделікті тірліктері қарапайым да табиғи іс-әрекеттерге толы еді. Сонысымен бізге жақсы тәлім-тәрбие берді жарықтықтар. Оларды қадери-халімше бойыма сіңіріп өскен мен бастауыш білім­ді ауылда, сегізжылдық мектепті Аягөзде бітірдім де Алматыдағы көркемсурет учи­ли­щесіне түсуге талпындым. Жолым болды. Бұл оқу орнын тәмамдағаннан кейін, 1979 жы­лы жаңадан ашылған театр және көркемсурет институтына қабылдандым. Ол қазіргі Т.Жүргенов атындағы Ұлттық өнер академиясы ғой. Соның дизайн факультетін бітіріп, «Тұскиіз» фабрикасына жолдама алғанымда, армия қатарына шақырылдым емес пе? 

Кейіпкеріміздің сөзіне қарағанда, ол әскердегі міндетті борышын өтеп келген соң фабрикадағы бас суретші қызметін одан әрі жалғастырады. Содан біраз уақыт өткеннен кейін, яғни 1987 жылы «Жазу­шы» баспасына қызметке ауы­са­ды. Атқаратын міндеті – жос­парға еніп, жарық көру үшін өн­діріске жіберілген әдеби шы­ғар­малардың мұқабаларын бе­зендіру, руханият саласына қатысты фотоальбомдардың полиграфиялық жұмысын ұйымдастырып, сапасына жауап беру. Өстіп жүргенде еліміз егемендік алып, оның елең-алаңында Алматыда шетелдегі қандастарымыздың басын қосу туралы әңгіме көтеріледі. Елбасының тапсырмасымен бұл іс-шараны ұйымдастыруды қолға алған жазушы Қалдарбек Найманбаев қат-қабат жұмыстардың арасында құрылтай эмблемасын жасаттыруды да ұмытпайды. Осы мақсатпен Жазушылар одағында комиссия отырысы өтіп, таңба нобайын өмірге әкелу 7-8 суретшіге тапсырылады. Олардың арасында біздің кейіпкеріміз де бар болатын. Содан не керек, екі ай ішінде көркемдік кеңес 5 рет бас қосады. Талқыға салып қарайтындары – 1992 жылдың қыркүйегінде өткелі отырған құрылтай эмблемасының жай-күйі. Ақыры 20 шығармашылық өкілі қатысқан соңғы жиында «Жазушы» баспасының жетекші көркемдеуші редакторы Бейсен Серікбайдың жасаған таңбасы қабылданады. 

– Осы арада сіздің тарапы­ңыз­дан: «Бұл туындының идея­сы мен мазмұны қандай? Ерек­шелігі неде еді?» – деген сауалдардың туатынын айт­пай-ақ сезіп отырмын, – деп сөзін сабақтады әңгіме иесі. – Мұндағы негізгі темірқазық – қазақ киіз үйінің шаңырағы. Ол оңға қарай бағытталып тұр. Бұл хал­­қы­мыздың осы бір игі бас­тамасы, ізгі ниеті жақ­сылыққа бет алғай деген тілекті біл­діреді. Ал құрылтайға қа­тыс­ты сөз тіркестері иректелген күйде, түтін іспетті ширатыла жазылған. Ол әр елдегі қазақ ди­ас­порасының осы форумға ке­ліп жиналғанға дейінгі тар жол, тайғақ кешуінен хабар береді. Содан соң... иә, содан соң эмблемадағы символдық штрих, графикалық сызықтар мен бос ке­ңіс­тіктерде 4 түрлі бояу бар. Ол Алаш туының негізіндегі түстер. Атап айт­қанда: қызыл – халықтың бастан өткерген қасіреті, жасыл – өмір, табиғат, ақ – таза, адал жол нышаны, көк – тіршілік иелері біздердің айналамыздағы ауа мен аспан. Міне, осылайша бұл төрт түс халқымыздың өткені мен  бүгінін көзге елестетіп, оларды бейнелі түрде бір-бірі­мен ұштастырып тұр деуге болады. Енді шаңырақтың оң жағындағы бос орынға келейік. Ол елімізден тысқары, жырақта жүр­ген қандастарымыздың орны деген ұғым. Эмблемадағы шаңырақ иінінің бір-біріне жетпей тұрғандығының да өз мәні бар. Дәл сол жерге «Дү­ниежүзі қазақтарының құрылтайы» сөздерінің жазылуы көптен күткен осы күн жақ­сы істерге бастамашы, соған дәнекер болса деген ой еді. Әрі ол алыстағы және таяу шетел­дер­дегі туыстарымыздың басы атамекен төрінде қосылып, бірігуі ұғымын білдірерлік ізгі ниет те болатын.

Осылай деген Серікбай бір­ауық үнсіз қалды да әңгімесін қайта жалғады. Одан ұққаным – біз сөз етіп отырған туын­дының қазір Дүниежүзі қазақтары қауым­дастығының төлқұжаты дер­лік белгіге айналғандығы. Оған ширек ғасырдан астам уақыт бойы қан­дас­тарымыздың Алматы, Түркістан, Астана­дағы 5 форумы, Еуропаның Германия, Швеция, Франция, Азия­ның Қытай, Моңғолия мем­ле­кеттеріндегі басқосу жиындары осы эмблема  аясында өтуі нақ­ты дәлел бола алады. Бұ­ған сөз етіліп отырған қауым­дас­тықтың бастамасымен көп томдық шетел қазақтары ақын-жазушыларының кітапханасы се­риясының осы логотиппен жа­рыққа шыққанын қосыңыз. Ал аталмыш таңба бейнеленген мар­калар мен конверттер ше... Көп. Тіптен көп!   

Түймедей ғана таңбалар. Түр­лі логотиптер... Астана, Алма­тыда өтетін форум, саммит қарсаңында газет-журналдар мен телеарналарға жарқ етіп шығатын оларға қызықтап қарайтынымыз рас. Бірақ ішкі мазмұнына үңіліп, назар аудара бермейтініміз өкінішті. Сәт салып қарап, сыр суыртпақтасақ әрқайсысы өз идеясы туралы сөйлеп қоя берер ме еді, қайтер еді дейсің іштей. Иә, солай. Оларда он сан ой бар. Талай тарих, тағдыр жатыр түйіліп. Сон­дай туындының бірі – Дүниежүзі қазақтары құрылтайының жо­ғарыда өзіміз сөз еткен эмблемасы.

Жыл құсындай жаңалық әкеліп, төрткүл дүниедегі туыстарымызды табыстырған оның авторы – Бейсен Серікбай. Кейіп­керіміз бұдан басқа қауым­дас­тықтың алғашқы Төраға орынбасары, жазушы Қалдарбек Найманбаевтың идея беріп, айтуымен халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының дипломы мен төсбелгісін жасаған жан. Қазақстан Дизайнерлер ода­ғының мүшесі ол қазір әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық уни­верситетінде еңбек етуде. Қызметі – журналис­ти­ка факу­ль­­тетіндегі баспагерлік, ре­дак­­­торлық және дизайнерлік өнер кафедрасының аға оқы­ту­шы­сы. 30 жылдан астам өмірін рес­пуб­ликамыздың «Жазушы», «Қазақстан», «Қайнар», «Раритет», «Санат», «Ана тілі»  секілді белді де белгілі бас­паларының тап­сырыс­тарын орын­дауға арнаған оның қиын да қызықты жұмысы босқа кет­пепті. Сондағы әртүрлі жанр­дағы 1200-ден астам кітап­тың іші-сыртын безендіру барысындағы жинақталған мол тәжірибесін ол бұл күндері болашақ баспагерлерге білік­тілікпен үйретуде. 

Жанболат АУПБАЕВ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

Суреттерде: Дүниежүзі қазақтары құрылтайының эмблемасы; мақалада сөз етілген таңбаның авторы Б.Серікбай; кейіпкеріміз безендірген кітап мұқабалары. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.05.2018

СҚО әкімі Канн кинофестивалінің жеңімпазына үш бөлмелі пәтер тарту етті

24.05.2018

Таразда заманауи IT-кабинет ашылады

24.05.2018

Қ.Келімбетов: АХҚО Қытайдың ішіндегі Гонконг сияқты дербес жұмыс істейді

24.05.2018

Қ.Келімбетов: «Астана» ХҚО ашылу салтанатында халықаралық конференция өтеді

24.05.2018

А.Мамин: «Астана» ХҚО – жекешелендірудің негізгі операторы

24.05.2018

Қызылорда мемлекеттік университетінде қазақ тіліне аударылған 18 оқулықпен таныстыру шарасы өтті

24.05.2018

«Самұрық-Қазына» Петербор ХЭФ-2018 қатысушыларына Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктерін таныстырды

24.05.2018

Үкімет үйінде Kazakh Invest директорлар кеңесінің отырысы өтті

24.05.2018

Б. Сағынтаев Катар Премьер-Министрінің орынбасары, қорғаныс істері министрі Х. Әл-Аттыйямен кездесу өткізді

24.05.2018

«Қазақстандық қоғамды жаңарту үдерісіндегі дін және зайырлылық» атты дөңгелек үстел өтті

24.05.2018

Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссияның отырысы өтті

24.05.2018

Сенат Қазақстан мен ХҚДБ арасындағы келісімді және ҰҚШҰ аясындағы құпия ақпарат туралы хаттаманы ратификациялады

24.05.2018

Қостанайда  латын әліпбиіне көшу туралы  республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті

24.05.2018

Өскемендегі А.Пушкин атындағы облыстық кітапхана үздік мемлекеттік кітапхана атанды

24.05.2018

Сенат Төрағасы: Қазақ жастары зерек және ерекше дарынды

24.05.2018

Қ.Тоқаев: Қазақ тілінің мәртебесін одан әрі арттыру өзекті мәселе

24.05.2018

Оралда «Uralsk Green Forum» халықаралық экологиялық форумы өтті

24.05.2018

Алматы мен Дания көлік, денсаулық сақтау және энергетика салаларында ынтымақтастық орнатуда

24.05.2018

Алматы әкімі қаланың көлік және жүргінші инфрақұрылымы құрылысының барысын тексерді

24.05.2018

Елбасы кәсіпкерлік қызметке қатысты заңға жария түрде қол қойды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Талғат БАТЫРХАН, Егемен Қазақстан

Музей – тарихпен тілдесу мүйісі

Аспан асты, жер үстінде өсіп-өн­ген қай халықтың болмасын адамзат тари­хы­нан алар орны олардың ғаламдық өрке­ниет көшін ілгерілетуге қосқан ірілі-ұсақ­ты жетістіктерімен өлшенері талас тудырмаса керек. 

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Мәселе мамандық таңдауда емес, оқу бітірген соң жұмыс табуда

Абайдың жиырма бесінші сөзіндегі «Мына мен айтқан жол – мал аяр жол емес. Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал аяма! Әйтпесе бір ит қазақ болып қалған соң, саған рақат көрсетер ме, өзі рақат көрер ме, яки жұртқа рақат көрсетер ме?» деген қағидаға табан тіреген қазақ ұл-қызын оқытуға ұмтылумен келеді.       G M T     Определить языкАзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский   АзербайджанскийАлбанскийАнглийскийАрабскийАрмянскийАфрикаансБаскскийБелорусскийБенгальскийБирманскийБолгарскийБоснийскийВаллийскийВенгерскийВьетнамскийГалисийскийГреческийГрузинскийГуджаратиДатскийЗулуИвритИгбоИдишИндонезийскийИрландскийИсландскийИспанскийИтальянскийЙорубаКазахскийКаннадаКаталанскийКитайский (Упр)Китайский (Трад)КорейскийКреольский (Гаити)КхмерскийЛаосскийЛатинскийЛатышскийЛитовскийМакедонскийМалагасийскийМалайскийМалайяламМальтийскийМаориМаратхиМонгольскийНемецкийНепалиНидерландскийНорвежскийПанджабиПерсидскийПольскийПортугальскийРумынскийРусскийСебуанскийСербскийСесотоСингальскийСловацкийСловенскийСомалиСуахилиСуданскийТагальскийТаджикскийТайскийТамильскийТелугуТурецкийУзбекскийУкраинскийУрдуФинскийФранцузскийХаусаХиндиХмонгХорватскийЧеваЧешскийШведскийЭсперантоЭстонскийЯванскийЯпонский                     Звуковая функция ограничена 200 символами     Настройки : История : Обратная связь : Donate Закрыть

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Қорғанбек АМАНЖОЛ, «Егемен Қазақстан»

Қызғаныш деген қызыл ит

Заты адам баласымен бірге жасасып келе жатқан, көнермес те көгер­мес сезімдердің бірі – қызғаныш. Адам­ның көзіне шел қапта­та­тын қара қыз­ға­ныштардан кекшілдік пен күн­шілдік, бақас­тық пен бақталастық қоз­дап, неше түрлі қылмыстар жасалып жата­ты­ны да ешкімге құпия емес. 

Талғат СҮЙІНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Алматының алмасы. Шырын қайда?..

Алматы жұрты күнде жауған жауын­мен, түнде ұрған суықпен жағаласып жүріп Алатаудың бөктеріндегі биылғы алма бақ гүл шашқан көркем шақтан көз жазып қалған сыңайлы. Содан ба екен, біреу «Биыл алма гүлдеді ме?» десе, біреу «Биыл өзі алма бола ма?» дейді қамығып. 

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу