Туыстарды табыстырған таңба туралы сыр

Газет-журналдардың атын айғақтап тұратын фирмалар. Форумдар мен саммиттердің мән-мазмұнын қысқа да нұсқа ұғыммен білдіретін эмблемалар. Киностудия және телевизия әлемінің ерекшеліктерін көзге елестететін логотиптер... Шағын көркем штрих, графикалық нәзік деталь немесе ұлттық реңкке бай фрагмент арқылы орындалатын олар туралы осы біз не білеміз? Иә, мұндай туындылардың өнер өкілдері ойына қалай келіп, шығарма ретінде өмірге қандай жұмыстардан соң жолдама алатынынан толық хабардармыз ба? 

Егемен Қазақстан
14.02.2018 3003
2

Суретші Бейсен Серікбаймен Алматыдағы «Қазақстан» баспасында кездейсоқ ұшырасып, бір кездегі ол жасаған тамаша таңба тарихын естігеннен кейін біз міне, жоғарыдағыдай ойға қалдық. Себебі түймедей деп айтарлық дүниенің де өз өмір­­баяны болады. Солар­дың ішіндегі өте жақсы, сәтті орын­далған туындылар ғұмы­ры­ның ұзақтығын уақыт­тың өзі дәлелдеуде. Дүниежүзі  қазақ­та­рының құрылтайына ар­налған эмблема міне, соның нақты көрінісі. Олай дейтініміз, Бей­сеннің қылқаламынан туып, жыл құсындай жылы леп әкелген бұл еңбек 1992 жылы алғаш рет пайда болды да көрермен көзайымына айнал­ды. Ешкім оны жатырқап, жат­­сынған жоқ. Сөйтіп ықшам, нә­зік, жеңіл сы­зықтары және көз қарық­тыр­май­тын жарасымды бояулары ар­қылы ол күні бүгінге дейін қау­ымдастық қажетіне жарап ке­леді. Ал енді оны жасаған су­ретші ше? Және... аталмыш таң­баның тарихы. Осыларға бір сәт үңіліп көрелікші, қане...

– Менің туған жер, өскен ортам Аягөз  өңіріндегі Таңсық елді мекені, – деп бастады әңгі­ме­сін Бейсен. – Бұл қос ғашық – Қозы Көрпеш-Баян сұлу кеше­ні тұрған жер. Әке-шешем кеңшардың малшылары-тын. Күнделікті тірліктері қарапайым да табиғи іс-әрекеттерге толы еді. Сонысымен бізге жақсы тәлім-тәрбие берді жарықтықтар. Оларды қадери-халімше бойыма сіңіріп өскен мен бастауыш білім­ді ауылда, сегізжылдық мектепті Аягөзде бітірдім де Алматыдағы көркемсурет учи­ли­щесіне түсуге талпындым. Жолым болды. Бұл оқу орнын тәмамдағаннан кейін, 1979 жы­лы жаңадан ашылған театр және көркемсурет институтына қабылдандым. Ол қазіргі Т.Жүргенов атындағы Ұлттық өнер академиясы ғой. Соның дизайн факультетін бітіріп, «Тұскиіз» фабрикасына жолдама алғанымда, армия қатарына шақырылдым емес пе? 

Кейіпкеріміздің сөзіне қарағанда, ол әскердегі міндетті борышын өтеп келген соң фабрикадағы бас суретші қызметін одан әрі жалғастырады. Содан біраз уақыт өткеннен кейін, яғни 1987 жылы «Жазу­шы» баспасына қызметке ауы­са­ды. Атқаратын міндеті – жос­парға еніп, жарық көру үшін өн­діріске жіберілген әдеби шы­ғар­малардың мұқабаларын бе­зендіру, руханият саласына қатысты фотоальбомдардың полиграфиялық жұмысын ұйымдастырып, сапасына жауап беру. Өстіп жүргенде еліміз егемендік алып, оның елең-алаңында Алматыда шетелдегі қандастарымыздың басын қосу туралы әңгіме көтеріледі. Елбасының тапсырмасымен бұл іс-шараны ұйымдастыруды қолға алған жазушы Қалдарбек Найманбаев қат-қабат жұмыстардың арасында құрылтай эмблемасын жасаттыруды да ұмытпайды. Осы мақсатпен Жазушылар одағында комиссия отырысы өтіп, таңба нобайын өмірге әкелу 7-8 суретшіге тапсырылады. Олардың арасында біздің кейіпкеріміз де бар болатын. Содан не керек, екі ай ішінде көркемдік кеңес 5 рет бас қосады. Талқыға салып қарайтындары – 1992 жылдың қыркүйегінде өткелі отырған құрылтай эмблемасының жай-күйі. Ақыры 20 шығармашылық өкілі қатысқан соңғы жиында «Жазушы» баспасының жетекші көркемдеуші редакторы Бейсен Серікбайдың жасаған таңбасы қабылданады. 

– Осы арада сіздің тарапы­ңыз­дан: «Бұл туындының идея­сы мен мазмұны қандай? Ерек­шелігі неде еді?» – деген сауалдардың туатынын айт­пай-ақ сезіп отырмын, – деп сөзін сабақтады әңгіме иесі. – Мұндағы негізгі темірқазық – қазақ киіз үйінің шаңырағы. Ол оңға қарай бағытталып тұр. Бұл хал­­қы­мыздың осы бір игі бас­тамасы, ізгі ниеті жақ­сылыққа бет алғай деген тілекті біл­діреді. Ал құрылтайға қа­тыс­ты сөз тіркестері иректелген күйде, түтін іспетті ширатыла жазылған. Ол әр елдегі қазақ ди­ас­порасының осы форумға ке­ліп жиналғанға дейінгі тар жол, тайғақ кешуінен хабар береді. Содан соң... иә, содан соң эмблемадағы символдық штрих, графикалық сызықтар мен бос ке­ңіс­тіктерде 4 түрлі бояу бар. Ол Алаш туының негізіндегі түстер. Атап айт­қанда: қызыл – халықтың бастан өткерген қасіреті, жасыл – өмір, табиғат, ақ – таза, адал жол нышаны, көк – тіршілік иелері біздердің айналамыздағы ауа мен аспан. Міне, осылайша бұл төрт түс халқымыздың өткені мен  бүгінін көзге елестетіп, оларды бейнелі түрде бір-бірі­мен ұштастырып тұр деуге болады. Енді шаңырақтың оң жағындағы бос орынға келейік. Ол елімізден тысқары, жырақта жүр­ген қандастарымыздың орны деген ұғым. Эмблемадағы шаңырақ иінінің бір-біріне жетпей тұрғандығының да өз мәні бар. Дәл сол жерге «Дү­ниежүзі қазақтарының құрылтайы» сөздерінің жазылуы көптен күткен осы күн жақ­сы істерге бастамашы, соған дәнекер болса деген ой еді. Әрі ол алыстағы және таяу шетел­дер­дегі туыстарымыздың басы атамекен төрінде қосылып, бірігуі ұғымын білдірерлік ізгі ниет те болатын.

Осылай деген Серікбай бір­ауық үнсіз қалды да әңгімесін қайта жалғады. Одан ұққаным – біз сөз етіп отырған туын­дының қазір Дүниежүзі қазақтары қауым­дастығының төлқұжаты дер­лік белгіге айналғандығы. Оған ширек ғасырдан астам уақыт бойы қан­дас­тарымыздың Алматы, Түркістан, Астана­дағы 5 форумы, Еуропаның Германия, Швеция, Франция, Азия­ның Қытай, Моңғолия мем­ле­кеттеріндегі басқосу жиындары осы эмблема  аясында өтуі нақ­ты дәлел бола алады. Бұ­ған сөз етіліп отырған қауым­дас­тықтың бастамасымен көп томдық шетел қазақтары ақын-жазушыларының кітапханасы се­риясының осы логотиппен жа­рыққа шыққанын қосыңыз. Ал аталмыш таңба бейнеленген мар­калар мен конверттер ше... Көп. Тіптен көп!   

Түймедей ғана таңбалар. Түр­лі логотиптер... Астана, Алма­тыда өтетін форум, саммит қарсаңында газет-журналдар мен телеарналарға жарқ етіп шығатын оларға қызықтап қарайтынымыз рас. Бірақ ішкі мазмұнына үңіліп, назар аудара бермейтініміз өкінішті. Сәт салып қарап, сыр суыртпақтасақ әрқайсысы өз идеясы туралы сөйлеп қоя берер ме еді, қайтер еді дейсің іштей. Иә, солай. Оларда он сан ой бар. Талай тарих, тағдыр жатыр түйіліп. Сон­дай туындының бірі – Дүниежүзі қазақтары құрылтайының жо­ғарыда өзіміз сөз еткен эмблемасы.

Жыл құсындай жаңалық әкеліп, төрткүл дүниедегі туыстарымызды табыстырған оның авторы – Бейсен Серікбай. Кейіп­керіміз бұдан басқа қауым­дас­тықтың алғашқы Төраға орынбасары, жазушы Қалдарбек Найманбаевтың идея беріп, айтуымен халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының дипломы мен төсбелгісін жасаған жан. Қазақстан Дизайнерлер ода­ғының мүшесі ол қазір әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық уни­верситетінде еңбек етуде. Қызметі – журналис­ти­ка факу­ль­­тетіндегі баспагерлік, ре­дак­­­торлық және дизайнерлік өнер кафедрасының аға оқы­ту­шы­сы. 30 жылдан астам өмірін рес­пуб­ликамыздың «Жазушы», «Қазақстан», «Қайнар», «Раритет», «Санат», «Ана тілі»  секілді белді де белгілі бас­паларының тап­сырыс­тарын орын­дауға арнаған оның қиын да қызықты жұмысы босқа кет­пепті. Сондағы әртүрлі жанр­дағы 1200-ден астам кітап­тың іші-сыртын безендіру барысындағы жинақталған мол тәжірибесін ол бұл күндері болашақ баспагерлерге білік­тілікпен үйретуде. 

Жанболат АУПБАЕВ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ

Суреттерде: Дүниежүзі қазақтары құрылтайының эмблемасы; мақалада сөз етілген таңбаның авторы Б.Серікбай; кейіпкеріміз безендірген кітап мұқабалары. 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

23.01.2019

«Оскар» номинанттары белгілі болды

23.01.2019

Көтеріліп жатқан мәселелер мен олардың шешімі адам капиталын арттыруға жол ашады — сарапшы

23.01.2019

2018 жылы қазақстандықтарды елде болған қандай оқиғалар қызықтырды

23.01.2019

Мамлют ауданына жаңа әкім тағайындалды

23.01.2019

Жетісулық студенттер волонтер болуға бейілді

23.01.2019

Аралас жекпе-жектен ел чемпионаты алғаш рет Алматыда өтеді

23.01.2019

Н.Назарбаев: Жусан операциясы жалғаса береді

23.01.2019

Спорттық гимнастика: Токио олимпиадасына іріктеу турнирі қалай өтеді?

23.01.2019

Дзюдодан Қазақстан құрамасы аралас командалық турнирден іріктеу сынына қатысады

23.01.2019

Шорт-трекші Абзал Әжіғалиев жаттығу кезінде тобығын шығарып алды

23.01.2019

Седнева мен Еркебаева Ресейдегі халықаралық турнирде топ жарды

23.01.2019

Шымкенттің экологиялық жағдайын жақсарту жөнінде меморандум түзілді

23.01.2019

Президент волонтер студенттердің шәкіртақысын өсіруді тапсырды

23.01.2019

Азат Перуашев Қазақ Республикасы атауын қайта енгізуді ұсынды

23.01.2019

Н.Назарбаев: Жас ғалымдарды қолдауға жыл сайын 3 млрд теңге қаржы бөлінсін

23.01.2019

Президент жастардың жұмыссыздық мәселесіне алаңдаушылық білдірді

23.01.2019

Нұрсұлтан Назарбаев: Ата-бабамыздан қалған жерді жөнімен қолдануымыз керек

23.01.2019

Президент жас кәсіпкер бағдарламасын әзірлеуді ұсынды

23.01.2019

Елбасы: Жастардың стартаптарын қолдауға арналған қор құру керек

23.01.2019

Н.Назарбаев: Жұмысшы жастарға жылына 1000 пәтер салынсын

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Adasqandardyń aldy jón, arty soqpaq...

  Bıylǵy qańtarda Qazaqstan óziniń azamattaryn dúnıeniń qaı shetinde bolsa da qorǵaı alatyn irgeli el ekendigin kezekti ret kórsetti. Sırıadaǵy qandy qasapqa soqyr senimniń shyrmaýyndaǵy kúıeýimen birge baryp qalǵan áıelder men jas balalarǵa arnaıy ushaq bólip, alyp keldi. Elbasy N.Nazarbaev óziniń tapsyrmasymen 47 adamnyń, sonyń ishinde 30 balanyń qutqarylǵanyn málimdedi. Qutqarý sharalary «Jýsan» operasıasy» dep atalǵany da jarıa boldy.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу