Блокчейн: сый мен сын

Таяуда Үкіметтің кеңейтілген отырысында Мемлекет басшысы Қаржы министріне қарата айтқан сөзінде блокчейн технологиясын са­лық жинау жүйесінде қолдануды құп­таған болатын. Бұл – бүкіл әлем­ге сыйы мен сынын қоса әкеле жат­қан төртінші өнеркәсіптік рево­лю­цияның бір жаңалығы.

Егемен Қазақстан
15.02.2018 2447
2

Дүниежүзілік экономикалық форумның негізін салушы әрі президенті Клаус Шваб та өзінің «Төртінші өнеркәсіптік революция» атты еңбегінде блокчейннің жаңа­шыл­дық алып келетін түбегейлі өзге­рістердің бірі екенін айтады. Давос­тағы форумға келген ақпарат пен коммуникация саласының мыңға жуық жетекшілері мен сарап­шылары қатысқан сауалдамада рес­понденттердің 73 пайызы 2025 жыл­ға қарай блокчейннің барлық салада жүзеге асырылатынына шүбә кел­тірмейді. Болжам бойынша, бүкіләлемдік ішкі жалпы өнімнің 10 пайызы блокчейн технологиясымен жиналмақ. Блокчейннің негізі бол­ған Bitcoin валютасының жалпы құ­ны қазір 20 миллиард долларға жа­қындады. Яғни 80 триллион доллар бо­ла­тын бүкіләлемдік ІЖӨ-нің 0,025 пай­ызын құрайды.

Сарапшылардың айтуынша, блокчейн мемлекеттерге мүмкіндіктермен бірге түрлі сын-қатер де алып келуі ықтимал. Бұл бір жағынан орталық банк арқылы реттелмейтін һәм бақылауға бағынбайтын бөлек жүйе. Сондықтан монетарлық саясатты қадағалау қиынға соғуы мүмкін. Екіншіден, блокчейн салық салудың жаңа тетіктерін енгізуге мүмкіндік береді. Мәселен, банктің ақпарат жүйесінде тіркеуді талап ететін аздаған транзакциялар да салық жүйесіне енгізіледі. Десе де, блокчейннің ор­та­лық банк қызметі мен монетарлық сая­­сатта, жемқорлықпен күресте, са­лық жүйесінде, үкіметтің рөлінде қан­дай тиімділік беретіні туралы мамандар әлі ашып айта қойған жоқ.

Атауында тұрғандай, блокчейн – блоктардың тізбегі деп түсіндіріледі. Блок – криптографиялық формада ұсынылатын жүйенің ішкі келісімдері мен мәмілелері, транзакциялар туралы мәліметтер. Блокчейннің барлық мәліметі жинақталады және үнемі қосымша мәліметтер базасын қалыптастырады. Бұл базадан ештеңені ауыстыру немесе өшіру мүмкін емес. Сондай-ақ шексіз болғандығы соншалық, транзакциялар саны да өлшеусіз жазыла береді.

Әрине, еліміздің нарығында жаңа жүйені қолданудан бұрын, жай-жапсарына үңілу басым. Былтыр қараша айында құрылған «Қазақстан блокчейн және криптовалюта қауымдастығы» ЗТБ төрағасы Есет Бутин жыл басында елімізде криптовалюта мен блокчейн туралы заң жобасын қабылдау керектігін жеткізді. Ол бұл үдеріс созыла берсе еліміздегі қаржы жүйесі ағынындағы мәселелерді реттеуге кері әсерін тигізетінін айтады. Қазақстандық азаматтар қазіргі кезде кең ауқымда болмаса да Ресей, АҚШ, Оңтүсті+к Корея елдерінің нарығына кетіп жатыр. Өйткені адамдар криптовалюта сатып алмай тұрмайды, соған сәйкес Қазақстанның қаржысы сыртқа шығарылады. Осы орайда долларға емес, теңгеге сатып алу мүмкіндігін беретін айырбастау орындары, биржалар, криптовалюталық алаңдар құруды қадағалауды реттеу бойынша ереже түзу өте өзекті екені белгілі. Мұның бәрі түптің-түбінде адамдарға табыс табуға мүмкіндік береді. Әрине, соған сәйкес заң қабылдау бір жылдың шаруасы емес. Бұл тарапта Ұлттық банк, Қаржы және Ұлттық экономика министрліктері тарапынан бірыңғай мемлекеттік саясат жүргізілуі маңызды. Биыл қаржы мамандары арасында осы бағыттағы талқылаулар болмақ. Ал Ресей Федерациясы аталған бағыттағы заң жобасын әзірлеп, жаз айларында қабылдауды жоспарлап отыр. Былтыр криптовалюталық нарыққа жасалған хакерлік шабуылдардың көптігі бірқатар жобалардың құпиялылық деңгейін төмендетті. Касперский зертханасының мәліметінше, алаяқтық істерден блокчейннің 15 ірі жобасы 300 миллион доллардан астам шығын шеккен. Хайппен байланысты көптеген қауіп нарыққа шығатын қазақстандық жобаларды да айналып өтпейді...

Ең бастысы, блокчейн – қаржы­лық институттарды делдалдық қыз­ме­ті­нен айырады. Қаржы операция­лары сақталған әлемдік есеп-қисап­ты алдымызға тартуы мүмкін. Қа­ты­сушылар құқын теңестіріп, мәлі­мет­терді тікелей алмасуға жол ашады. Жаңа технологияның әлеуеті қар­жы секторынан өзге заң мен құ­қық, басқару, жылжымайтын мүлік, қайы­рым­дылық, тіпті шығармашылық са­ла­­сында да орасан. Қазір осы бағыт­тар­да түрлі стартаптар қолға алынды. Бұл блокчейннің біздің өмір сүру сал­тымызға біраз өзгерістерімен келе жат­қанын көрсетеді.

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу