Айтушың қандай, ағайын?

«Айтушы ақылды болса, тыңдау­шы дана болады» дейді халық ма­қа­лы. Осы бір тәмсілдің өн бойында үл­кен ұлағат жатқанына шек кел­ті­ру­дің өзі күнә. 

Егемен Қазақстан
16.02.2018 110
2

Бұрындары үлкендер жастық шағы туралы әңгіме айта қалса Құдайға шүкір, ел қатарлы адал еңбек еттік, біреу­дің ала жібін аттаған жоқпыз, ар-ұятымызға кір жұқтырған емеспіз, жүрген жерімізде сыйлы болдық, деп өткен шағын мақтанышпен еске алатын. Сөйтіп қатарларыңнан қалмай тиянақты еңбек етсеңдер жаман болмайсыңдар деп сөздерінің соңын жастарға үлгі-өнеге көрсетумен аяқтайтын. Бұл кешегі, біздің пайымдауымызша, кер кеткен кеңестік заманда айтылатын әңгіме-кептің бір парасы еді. Бір қызығы, өзіміз жарыса жамандап тастаған сол заманда өмір сүргендер өздері адал еңбек етіп қана қоймай, кейінгі ұрпаққа да ақыл-кеңестерін айтып, керек кезде жөн-жоба сілтеп отыратын. Ол аз десеңіз, соғыс және еңбек ардагерлері ара-тұра мектеп оқушыларымен арнайы кездесулер өткізіп, бастарынан өткерген қиын-қыстау кезеңдер туралы көсіле баяндап, өскелең буынды өмірде кездесіп тұратын қиындықтарға мойымауға үндеп, тәрбие ісіне де өздерінің үлестерін қоса жүретін. Мұның өзі жастарды патриоттық рухта тәрбиелеуде таптырмас тәсіл де болатын. Өзіміз мектепте оқып жүрген жылдарда сондай кездесулердің талайына қатыстық та. 

Ал қазір ше? Жан-жағыңа құлақ түріп тыңдай қалсаң бүгінде көл-көсір іс тындырған көсем де көп, шешіле сөйлейтін шешен де көп. Бірақ солар жел­кілдеп өсіп келе жатқан жас буынға өне­гелі істерімен, сананы сілкінтер сөз­­дерімен үлгі көрсете алып жүр ме? Әл­де әрқайсысы өз бастарының қа­мы­мен әлек болып, болашақ туралы ой­лауға мұршалары болмай жатыр ма? Қалай дегенде де, оқу орындарының олқылығы ма, болмаса басқа бір себеп бар ма, әйтеуір соңғы жылдары қарт кісілер мектептерде немесе басқа да бір қоғамдық орындарда болып, жастармен кездесу өткізіпті, сөйтіп өмірде көрген-түйгендерін айтып, мол тәжірибелерімен бөлісіпті дегенді ести қоймаймыз. Оның есесін бәленше бәлен жасқа толуына байланысты кеш өткізіп, оның иығына шапан жабылды, бәленше кітабының тұсаукесерін жасапты, бәлен ақсақалға бәлен ауданның құрметті азаматы атағы беріліпті деген сияқты әңгімелер әлдеқайда жиі естіледі. Заманның кеңдігінен бе, әлде, мүм­кіндігін, тамыр-таныстарын пайдаланып әркімнің ойына не келсе соны істеуіне кеңінен жол берілуінен бе, әйтеуір бүгінгінің адамдары өз бастарымен өздері әлек. Біреулер байлық қуса, біреулер атақ-мансап қуып жүр. Баласына беделді қызмет тауып беру үшін беттің арын бес түйіп жүргендер өз алдына бір төбе. Жасы жетпістен асып, сексенге таянғанда тойларға барып, немерелерімен қатар бала-шағамен қосылып шейк, твист сияқты ойқы-шойқы билерді билеп, секіріп-қарғып жүрген шалдарымыз қаншама?..

Баяғыда қазақ қоғамында ел ішінде жоқ жерден жанжал шығарған тен­текті де, сүйекке таңба салатындай ұят­ты істерге барған көргенсіздерді де ақсақалдар жөнге салып, тыйып отыр­ған. Өйткені ол уақыттарда үл­кен­дер­дің халық алдында зор беделі бол­ға­н, сон­дықтан көпшілік те олардың айт­қандарын екі етпей орындаған.

Бүгінде жастар үлкендерді тыңдаудан қалып барады. Бұл не сонда, үлкендерден беделдің кеткенін білдіре ме, әлде қазіргі заманғы жастардың тыңдаусыз болып бара жатқанының айғағы ма? Егер жастарымыз тыңдаусыз болса, бәлкім ол үшін де дер кезінде оларға үлгі-өнеге көр­сете алмаған үлкендер кінәлі шығар? Өйт­кені «Алдыңғы арба қалай жүрсе, соң­­ғы арба соның ізімен жүреді» деген сөз де бар емес пе? Алда-жалда «ал­дың­ғы арбамыз» теріс жолға түсіп кеткен болса қайтпекпіз? 

Бүгінде еңбекке деген көзқарастың түбегейлі өзгергенін ешкім де жоққа шығара қоймас деп ойлаймын. Өзіме де, өзгеге де аздап болса да пайдамды тигізейін деп шын ықыласпен жұмыс істеп жүрген адамды кездестіру қазіргідей шақта өте қиын. Егер қандай да бір әрекет етіп жүргендер бар болса, олардың да ойлағандары адал еңбек емес, әйтеуір бір пайда табу, заманауи тілмен айтқанда – бизнес. Ұнасын-ұнамасын, қазіргі «арбаның» беталысы осындай. Сондықтан да ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін адам жоқ, мал бағатын адам жоқ, техника тілін білетін маман жоқ деген сияқты дабылға бергісіз дауыстар әр жер-әр жерден барған сайын қаттырақ естілуде. Жағдай осылай жалғаса беретін болса ертеңгі күніміздің не боларын бір Алла ғана біледі.

«Жақсы адам қартайса көкірегі толы хат болар, жаман адам қартайса бықсып жанған от болар» деген ұлғатты сөз бар. Заманның ағымына, орын алып жатқан ахуалдарға қарай отырып, ертедегі ата-бабаларымыз сияқты өткен өмір туралы әңгіме қозғауға тура келіп жатса, біздер не айтар ала екенбіз деген екіұдай ой да қылаң бермей қалмайды. Адал еңбек ет­тік, атымызға кір жұқтырған жоқпыз, қо­лы­мыз таза деп айта алар ма екенбіз, сірә.

Сонымен, «айтушың» қандай ағайын?..

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ,
«Егемен Қазақстан»
 

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу