Олимпиада корейлерді татуластыра ма?

Шартараптың Корей түбегіне телміргеніне бірнеше күнге жуықтады. Пхенчханда төрт жылдықтың байрақты бә­се­кесі Олимпия ойындары өтіп жатыр. Сондай-ақ аймақта дүб­ір­лі додадан бөлек, саяси мәселелердің де көрігі қызып тұр. 

Егемен Қазақстан
19.02.2018 4670
2

Олимпиада алдында Сол­түстік Кореяның прези­денті Ким Чен Ын ел спортшыларын бәсекеге жіберуге және оңтүс­тіктегі көршілерімен бір­­ге сынға түсіруге әзір еке­нін мә­лім­деген-ді. Оның нәти­же­сін ойындардың ашылу сал­­та­натында тамашаладық. Тұң­ғыш рет КХДР мен Оңтүстік Корея спортшылары бір ту астында алаңға шы­ғып, хоккейден са­йысқа түсті. Бұдан бөлек, сал­танатты шараға Солтүстік Кореяның білдей екі лауазымды дипломаты – бұрынғы сыртқы істер министрі Ким Ён Нам мен ел басшысы Ким Чен Ынның қа­рын­дасы Ким Йо-Йонг қатысты. Екі ел арасындағы мұндай дип­ло­матиялық бай­ла­ныстың орнауы Олимпиа­даның адамзатқа әкел­ген жақсылығы мен бейбіт­шілікті нығайтудағы рөлін айқын­дай түседі.

Корей түбегіндегі шиеле­ністің кейінгі кезде күшейіп кеткені белгілі. КХДР тарапы 2017 жылы 70-ке жуық бал­листикалық зымыран ұшырды. Соның екеуі – құрлықаралық баллистикалық зымыран. Был­тыр­ғы қыркүйекте бұл ел термо­ядролық қаруды сынақ­тан сәтті өткізді. Солтүс­тік ­Ко­­­рея­­ның бұл қадамына ха­лық­аралық қо­ғам­дастық на­разылық танытып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі елге санкция салу жөнінде қарар қабылдаған-ды.

Мәселенің бұлай бағыт алуы Солтүстік Кореяны тара­зы­ның бір басына, халық­аралық қоғамдастықты екінші басына шығарып отыр. Алайда кейінгі оқиғалар Пхеньян билігінің келіссөздерге әзір екенін көрсет­ті. Мысалы, Ким Йо-Йонг баста­ған делегация Сеулдегі Көк үйде Оңтүстік Корея пре­зиденті Мун Чжэ Инмен кез­десіп, бірқатар мәселелерді тал­қылады. Әңгі­ме барысында К.Йонг оңтүс­тіктегі көршілерін өз елі­не ша­қырды.

Әйтсе де, Олимпиада ба­­ры­­­сын­дағы келіссөздер тү­бек­­тегі геосаяси жағдайды тұ­рақ­­тандыруға әсерін тигізеді де­генге сену қиын. Оңтүстік Корея мәселені диалог арқылы ше­шуден үміттенеді. Бірақ мұның қаншалықты тиімді болаты­ны алдағы уақытта анық­тал­мақ. Кейбір сарапшылар КХДР-дың бұл қадамын Олим­­пиаданы пайдаланып уақыт ұтып, елге салынған санкция­ны жұмсартуға талпыныс деп бағалап отыр.

Солтүстік Кореяға кү­дік­­­пен қа­раудың себебі же­тер­лік. Бірін­шіден, Ким Чен Ын режімінің Мун Чжэ Ин әкім­­­­шілігімен ашық диалог орнатуға талпынысы олар­дың ядролық қаруды игеру ниетінен бас тартты дегенді біл­дірмейді. КХДР тарапы атом бомбасына қатысты жобасын жалғастыра беретінін талай мәрте мәлімдеген-ді. Оның үстіне Олимпиада алдында Пхеньянда кең көлемде әскери парад өткізіп, әскери күшінің қарымын паш етті.

Қазіргі таңда БҰҰ Сол­түстік Кореяға қатысты санкция салу жөніндегі қарар қа­был­­даған. Соған сәйкес он­да та­уар экспорттауға жә­не импорт­тауға тыйым са­лы­н­­ған. Қысқа мер­зімде сан­­кция КХДР-дың сағын сын­дырмағанымен, уақыт өткен сайын елдегі ахуалдың қиын­дай беретіні айтпаса да түсі­нікті. Мәселен, Рейтер агент­тігі­не сұхбат берген Пхе­ньян­да тұ­ратын шетелдік азамат халық­­тың жағдайы қиын екенін жеткіз­ген. Оның айтуынша, мейрам­ха­наларға баратындар мен баға­лы тауарлар сатып ала­тын­­дар саны күрт азайған. Жа­нар-жағармай құны аспандап, көліктер тоқтап қалған көрінеді.

Оңтүстік Кореяның бірі­гу жөніндегі министрлігі сол­түстіктегі көршілерінің деле­­гациясын әкелген кеме қай­тар жолға жанармай құйып беруді өтінгенін хабарлады. Білдей бір елдің өкілдерін әкелген паромның мұндай сұранысы елдегі жағдайдың мүшкілдігін көрсететіні анық. Былтыр КХДР-дан қашқан сарбаздың әрекеті де шартарапты шулат­қаны есімізде. Жарақат алған жауынгерге операция жасаған хирургтер оның ішегінен ұзындығы 27 сантиметрге жуық құрт тапқан. Кейінірек дәрігерлер мұның себебін дұрыс тамақтанбау мен сани­тарлық талаптың нашар болуымен түсіндірген еді.

Ендеше Пхеньян билігі Олим­пиаданы сылтауратып, өздеріне салынған санкцияны жұмсартуға және халықаралық қоғамдастық пікірін өзгертуге талпынатыны анық. Әзірге КХДР байрақты бәсекеге Оң­түс­тік Кореямен бірге қа­тыс­са да, ядролық қарудан бас тарт­қан жоқ. Сондықтан тү­бектегі түйт­кілдің түбегейлі шешілуіне әлі ерте секілді.

Аймақтағы қазіргі саяси ахуал Оңтүстік Кореяны екі оттың ортасында қалдырып отыр. Ел президенті КХДР-ға шақырту алды. Сеул билігі ресми сапар кей мәселелер сақталғанда ғана болатынын тұспалдап жеткізген. Тіпті кездесу егжей-тегжейлі ұйым­­дастырылса да, Ким Чен Ын көрші елдегі әріптесінің жап­пай қырып-жоятын қарудан бас тарту жөніндегі ұсынысына ке­­лісе қоюы екіталай. Алда-жал­­да екіжақты әңгімеде ортақ мә­­­мі­леге қол жетпесе, екі ел ара­сын­дағы қарым-қатынас құл­­дырай түсетіні бесенеден белгілі.

Олимпиада алдында­ Мун­ Чжэ Ин Ақ үй басшысы До­нальд Трамптан жыл сайын өт­кі­зі­летін АҚШ пен Оң­түстік Кореяның біріккен әс­кери жаттығу жиынын кейінге шегеруді сұрады. Сеул билі­гінің пікірінше, ақпан мен наурыз аралығында өтетін бұл шара татулыққа бастар жолға кедергі келтіруі ықтимал. Алайда мұндай өтініш Ақ үйге ұнаған жоқ. Мәселен, Al Jazeera арнасы Олимпиаданың ашылу салтанатындағы АҚШ-тың вице-президенті Майк Пенс­тің көңілсіз келбетін Вашинг­тонның ұстанымы өзгеше еке­нін көрсетеді деп есеп­тей­ді. «Рейтер» агенттігі Сол­түстік Кореяның делегаты сал­танатты шара өткен ке­­шенге кіргенде, басқа дип­ломат­тар­дың тұрып қошемет көр­сетке­ні­не, М.Пенстің ғана орнынан тұр­мағанына ерекше назар ау­дар­ған. Агенттіктің пайым­дауынша, бұл АҚШ өкі­лінің Солтүстік Кореядан келген делегацияға оң қабақ танытпағанын білдіреді.

Сонымен қатар КХДР мен Оңтүстік Кореяның ортақ келі­сімге ұмтылуы Жапония­ның да қитығына тиген сы­ңайлы. «Күншығыс елінің» премьер-министрі Синдзо Абе Сеул би­лігін Олимпиада аяқ­тала салысымен әскери жат­тығуды жал­ғастыруға ша­қырды. «АҚШ – Оңтүстік Корея арасындағы ортақ жат­тығуды кейінге шегеруге бол­майды», деген еді С.Абе Көк үйде Оңтүстік Корея президентімен кездесуде. Алайда Мун Чжэ Ин мұның ішкі мәселе екенін айтып, сыпайы түрде әріптесінің ұсынысынан бас тартты. Жалпы, Жапония бі­ріккен әскери жаттығуға қа­тыспайды. Алайда самурай­лар елі үшін оның маңызы зор. Өйткені КХДР өздерінің бал­­листикалық зымырандарын Жапония аспанынан бірнеше мәрте ұшырып, бүкіл елді әбігерге түсірген болатын. Алда-жалда Солтүстік Кореямен кикілжің туа қалса, Жапония АҚШ-тың көмегіне жүгінетіні белгілі. Ендеше Токио үшін америкалық қа­рулы күштердің сақадай сай бол­ғаны керек.

Алдағы уақыт Оңтүстік Корея үшін маңызды болмақ. Біріншіден, Сеул тарапы «өгізді де өлтірмей, арбаны да сындырмай» АҚШ-тың да, Жапонияның да көңілін табуы тиіс. Екіншіден, екі аптадан кейін Олимпиада аяқталады. Одан кейін түбектегі түйткіл қалай болмақ? Солтүстік Корея келіссөздерді одан әрі жал­ғастыруға әзір ме? Бұған халық­аралық қоғамдастық қа­лай қарайды? Бұл жағы әзірге жұм­бақ.

Абай АСАНКЕЛДІҰЛЫ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

21.09.2018

Тимур Жақсылықов Президенттің көмекшісі болып тағайындалды

21.09.2018

Маман дайындау мәселесі талқыланды

21.09.2018

Астанада тұрғын үй кешенінде шартты өртті сөндіру бойынша тактикалық оқу-жаттығу өтті

21.09.2018

Бүркітші қыз Айшолпан түскен «Көшпенділер» фильмі көрерменін қуантады

21.09.2018

Павлодарда биыл 1655 жұп қосылса, 1101-і ажырасқан

21.09.2018

Тұрмыстық қатты қалдықтарды өңдеу бойынша жоба әзірленді

21.09.2018

Кәрім Мәсімов терроризмге қарсы орталықтың отырысын өткізді

21.09.2018

Қостанайлықтар жарықдиодты шыны жолмен жүреді (ВИДЕО)

21.09.2018

Қанат Ислам мақтааралдық жас боксшыларға мастер-класс өткізді

21.09.2018

Алексей Луценко: «Алматы турын» апталық жарыс қылса керемет болар еді

21.09.2018

Бурабайда жаңа мешіт ашылды

21.09.2018

Онкологиялық қызметтің атасы Сәкен Нұғмановтың 100 жылдығы атап өтілді

21.09.2018

Дзюдошы Ерлан Серікжанов жартылай финалға шықты

21.09.2018

Қайрат өз құрамын жария етті

21.09.2018

Асқар Жұмағалиев Үндістанның АТ және телекоммуникациялар министрімен кездесу өткізді

21.09.2018

Шетелдік мамандар ауылдық мектеп оқушыларына ағылшын тілін оқытуды бастады

21.09.2018

Шыңғырлау ауданында төрт емдеу нысаны күрделі жөндеуден өтті

21.09.2018

Рани Мукерджидің қазақтарға сәлемі

21.09.2018

Елбасы «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ басқармасының төрағасын қабылдады

21.09.2018

Даниал Ахметов Зырян ауданын Алтай деп атау туралы ұсынысты қолдады

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Qasiet pen qasiret

«Dánikkennen qunyqqan jaman» degen sózge mán bersek, munda úlken fılosofııalyq maǵyna bar. Táýba, bireý bireýden nan surap jeıtin zaman emes qazir. Toqshylyq zaman. О́zimizdi qoı ústine boztorǵaı jumyrtqalaǵan barshylyqta, etek-jeńniń keń kezinde dúnıege kelgen, zárýlik kúıin sezinbeı ósken urpaqqa balaımyz. Dastarqannan nan, maı, qant, sút, qaımaq eshqashan úzilgen emes. Sonymyzben baı sanalmasaq ta, bardyń sanatynan bolatynbyz... Qudaı saqtaı gór, taǵamǵa talǵam-talabymyzdyń sharyqtap ósip ketkeni sonshalyq keıde dastarqannan búginde nan qoıylatyn bos oryn tappaı qınalatynymyz ras. Sóıte tura, toqshylyq zamanda ómir súrip jatqanymyzdy sezinbeıtinimiz jaman. Moıyndaǵymyz kelmeıtini qorqynyshty. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Minez adamnyń taǵdyry ma?

Qazir Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy týraly jıi áńgime qozǵalýda. Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty – ulttyq kodyńdy saqtaı bilý, ıaǵnı zaman jańalyqtaryn qabyldaı, oǵan ún qosa otyryp, basqa ulttardan árdaıym erekshelendirip turatyn ózińniń ulttyq bolmysyńdy, qazaqy qalybyńdy damyta bilý ekendigi aıtylýda.

Жұмабай ШАШТАЙҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Esti men eski

Elektrondy aqparat quraldaryn qosa qalsań-aq jarq etip shyǵa keletin ánshilerdiń bitim-bolmystarynan syr aýlaı uzaq qadalatynyń bar. Qyz-jigitterdiń arasynda burynnan biletiniń ıa qatarǵa jańa-jańa ilingenderiniń oryndaǵan ánderine qulaı elikpeseń de – beker obaldary káne, beıjaı tyńdap otyrǵyzbaıtyn izdenisteriniń qýaty barshylyq. Bul salanyń jetik bilgiri sanalmasań da, tańdaǵan repertýaryna ózińshe kóńil aýdaryp, naqyshyn ishki tarazyńmen ólshep, órnek ıirimin oısha saraptaısyń ǵoı, baıaǵy. 

Ермухамед Мәулен, «Егемен Қазақстан»

Boljam aıtyp baıyǵandar

Sport bızneske aınalǵaly qashan. Árıne bul sózben qazir eshkim daýlasa almaıdy. Álemdegi eń baı adamdar sportshylar ekeni anyq. Alaıda osy sport bıznesi salasynda alaıaqtyq ta joq emes. Ásirese bás tigip aqsha tabatyndar men qandaı báske qoıý kerektigin usynatyndardan aıaq alyp júre almaısyz. Keńes beretin keń­seler men aqyl aıtyp otyratyn saıttar qap­tady. Aldaǵy ýaqytta alaıaqtardyń arbaýyna túspes úshin bul júıeniń qalaı áreket etetinin aıtyp óteıin. 

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Naǵyz Báıterek

Qazirgi baspasóz betterinde, buqaralyq aqparat quraldarynda «Báıterek» degen sóz teńeý retinde kóbinese qoǵamǵa eńbegi sińgen nemese ómir jolynda jeke basy jaqsy tabystarǵa jetken, sodan halyqtyń kózine túsken adamdarǵa qatysty qoldanylyp júr. Durys-aq. Ondaı adamdardyń eńbegi halyq ıgiligine jarap jatsa, sol ıgilikten kóptegen adamdar nár alyp, turmysyn jaqsartsa nemese sol adamnan úlgi alý arqyly urpaǵyna durys tárbıe, baǵyt-baǵdar berse, tipti basqany bylaı qoıǵanda, et jaqyn týystary, aýyldastary sonyń saıasynan pana taýyp, sol arqyly ómirin durys arnada jalǵastyryp jatsa, nege qoldanbasqa. Rasynda da, mundaı adamdar «Báıterek» degen atqa ábden laıyq qoı.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікірлер(0)

Пікір қосу