Қазақстан • 21 Ақпан, 2018

Буырқанған бояулар: Салихитдиннің салқар даласы

1206 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Ә.Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер музейінде қазақтың белгілі суретшісі Салихитдин Айтбаевтың 80 жылдығына арналған жеке көрме ашылды. Экспозиция музейдің және суретшінің жеке қорындағы кескіндеме және графика туындыларынан құралған.

Буырқанған бояулар: Салихитдиннің салқар даласы

Салихитдин Айтбаев – қа­зақ сурет өнеріне өзіндік өрне­гін салған қайраткер. Оның қыл­қаламынан маржан боп өріл­ген әр шығарма уақыт пен заман тынысын, адам мен қоғам өмі­рін қаз-қал­пын­да суреттейді. Қа­зақ өне­рінің дамуын­­дағы ең ек­пінді кезең­дер­де өнерге елеулі қызмет еткен дарын иесі қоғамдық ахуалды шы­ғар­машылығына арқау етіп қана қоймай, өнерден соны соқпақ, дара жол іздеді, қазақ­стандық сурет­шілердің жаңа буы­нының жол­басшысы болды. Ол тек көзқа­расының кеңдігімен ғана емес, жаңа бей­нелі тіл іздеуде де тың тал­пыныс­тар жасады.

Көрме жетекшісі Светлана Көбжанова: «Салихитдин Айт­баев өз шығармашылығында дәстүрлі халық мәдениетіне негіз­делген өзін­дік шешімдерді таба білді. ХХ ғасырдағы өнер­дің мәнерлі эмоционалды-дина­микалық тілі, бейнелеме-метафоралық мәнінің ойлары ұлттық мәдениеттің қай­нар көзін ұғынуға негіз болды және суретшінің алғашқы жұмыс­тарында оның бояу ше­шімдерінің терең дәстүрі ай­қын сезіледі. Ол өзінің шы­ғар­ма­шылығында сипаттамадан, бұлдыр ойдан арылып, сурет­шінің ішкі «Ме­ніне» өзіндік ену жолын ашты, оны ұлттық тамырлары­мен байланыстырып заманауи өнердің тәжірибесін қолданып, шындықты көшіруден бас тартып, өз әлемін жасады. Кескіндеменің пластикалық мүм­кін­діктерін байытып, жазудың жеке мәнерін күшейтті, ондағы шығармалардың көңіл-күйі түстік кереғарлар мен екпінді орындалумен жасалды. Аталған экспозицияда ұсынылған «Қазақтардың әні» (1980-1981) топтамасының офорттары әрбір парақтың батыл шешімі, нақты кеңістіктік зерттеуі мен көлемді үлгілеуімен ерекшеленеді» дейді.

Кез келген адам аңғара бер­мейтін жеке құбылыстарға жан-жақты көзқараспен қарауға деген ұмтылысы қылқалам ше­берін өнер шыңына шығарды. «Әкемнің портреті», «Шопан», «Жас қазақ­тар», «Бригада жиналысы», «Ба­қыт», «Қонақ келді», «Абай» сияқ­ты шоқтығы биік шығар­мала­ры талай суретшіге үлгі болды. Әсіресе Олжас Сү­лейменовтің «Қыш кітап», «Нұр­лы түндер», «Қазақ ха­лық ертегілері» өлеңдерінің та­қы­рыптары бойынша жасаған графикалық иллюстрацияларында Салихитдин Айтбаев әдеби маз­мұнға пластикалық сәйкестік іздеп, тағылымды тәжірибе жасады. Талант иесінің Мемлекеттік бейнелеу өнері мұражайында сақ­талған картиналары кімді болсын өзіне ынтықтыра түседі.

Бейнелеу өнерінде айшықты із қалдырған суретшінің те­рең толғаныстан туған талай шы­ғармалары халықтың қазынасына айналды. Оның дала картиналарынан аспанның асқақтығын, табиғаттың кеңдігін сезінесіз. Қазақ жерінің қай қиырына бар­саңыз да Салихитдиннің салқар да­ласы алдыңыздан шығады да тұрады. Бұл өнердің құдіреті шығар. 
Салихитдиннің салқар даласы...

Арман ОКТЯБРЬ,
«Егемен Қазақстан»

АЛМАТЫ