Тәрбие • 02 Наурыз, 2018

Ұлт қамы ұл-қызды тәрбиелеуден басталады

52 реткөрсетілді

Ұлтымызда «Көп қорқытады, терең батырады» деген өмірден алынған мәтел бар. «Жалғыздың үні шықпас» дегенді де қазақ айтқан. 

Ұлан-байтақ жері бар қазақтың саны аз екенін мойындау керек. Қазақстан қазір тұр­ғын­дар саны жөнінен әлемде өз орнында көрінеді, тығыздығы бір адамға 6,64 шақырым, яғни, біздің еліміз әлемдік рейтингте 180-орында тұр. Бұл дерек көп нәрседен хабар беріп тұрған жоқ па! Көбеймесек көсегеміз көгер­мейді. Біз санамыз тәп-тәуір ха­лық болғанымен, санымыз тым аз халықпыз. Қазақтың сөз зер­гері Ғабит Мүсірепов: «Біз жа­йыл­сақ жоқпыз, жиылсақ көппіз» деген екен. Олай болса, елімізде халық санына, оның сапа­лық жағына баса назар аудар­­­ған жөн. Бұл орайда ең ал­ды­­­мен ұлтымыздың санын кө­бей­­т­удің жолын, оның әдіс-тәсі­­лін ойластырған орынды. Бала тууды ынталандыру жолы­мен арттыру, яғни бала туға­ны үшін берілетін қаржы көле­мін көбейту, шетте жүрген аға­йын­ды елге әкелу мәселесін тү­бе­­гей­лі шешу халық санын кө­бей­­туге септігін тигізеді. Сон­дай-ақ абортқа тыйым салу керек. Мұсыл­ман елдері арасында Қазақ­­­станда ғана жасанды түсік жа­­сау­­ға рұқсат берілген. Уақ­ты­лы отбасын құрмаған ұл-қыз­дар­ға салық салу жағын да ой­лас­тыр­­­ған жөн. Ресми емес дерек бо­йын­ша, елімізде 160 мың­нан аса жа­сы келген қыз бар кө­ріне­ді. Ал олардың біразы кезін­де лауа­­зым­­ды қызмет атқарғ­анын білеміз.

«Итің ұры» десе намыстана­тын қазақ қыздарының теріс жолға түсуіне көз жұма қарауы мас­қара емес пе? Ал осы қыздар­дың біразының некесіз туған балалары бар. «Қыз өссе – елдің көркі» деп мақтан тұтатын қазақ бұл әлеуметтік мәселеге қалай тап болғанын аңғармай қалған­дай. Ажарлы, келбетті, білім десең білімі бар, менің жарым бол­сын дейтін бойжеткен­дер әр­кімге көзін сүзіп, жа­лғыз­дық­­тың зардабын татып жүрсе жаның қалай ауырмас. Төрт жыл бұрын Қостанай облысы­ның бас акушер-гинекологы Иван Янцев бір мақаласында облыс бо­йынша былтыр 20 мың­ға жуық әйел жүкті болу бақы­ты­­на ие болса, соның 57,4 па­йы­­­зы дүниеге сәби әкелді, ал 42,6 пайызына аборт жасалды. Аборт жасатқандардың 7,8 па­йы­зы 15-18 аралығын­да­ғы бой­­жет­кендер, қалғандары 19-35 жасты құрайды», деп жазған еді. Жарық дүниеге келуге тиісті 8520 шарана жатырында өлім құшты. Ал енді мұндайды еліміз бойынша есептеп көріңіз. 200 мыңға жуықтап қалады. Осын­дайда «Есті қыз ете­гін қым­тап ұстайды» деген халқ­ы­мыздың дана сөзін қыздарымыз естен шы­­ғар­маса екен дейсің.

Ресей үкіметі отбасы­лары­мен (толыққанды) келісімшарт­қа отыруды көздеп отыр. Бұл әйелдерге бала тууды мін­дет­тейді және үшінші нәрес­те­ден бастап баланы үкімет мойнына алғалы отыр. 

Қазақстанның да қазақ ұлты­мен мақтанып, өзгелерге көш­бас­шы бола алатындай ұлттық бағдарламасы болғаны жөн деген пікірлер айтылып жүр. Біз мұны толығымен қолдаймыз. Елімізде сан жағынан халықтың көшін бастағанымызбен өзіміз көбею жағынан кейбір ұлттар­дан (өзбек, ұйғыр, дұнған) арт­та қалып отырғанымызды қа­лай айтпасқа? Қазақ ұлтының бас­қа­ларға үлгі-өнеге көрсетіп, көш­басшы болуы үшін ұлттық идео­­логия керек. Қазақтың про­­б­ле­ма­сын шешіп, қазақтың ру­­хын көтеретін мәселелерге ере­к­­ше на­зар аударған жөн дер едім. Жас­тардың бойына па­т­­риот­тық сезімді, өзінің туып-өскен ортасына, қаласына, Отанына деген сүйіспеншілікті дарытуға күш салып, нақты істе көрсетуіне қол жеткізу керек. Міне, нағыз патриотизм деген осы. Әр азамат бала күнінен бас­тап ұлттық идеологиямен сусындауы керек. Мұнда ата-ана мой­нына жүктелер жұмыс көп-ақ. Ал жастар өз еліне, жеріне, ту­ған ауылы мен қаласына деген сүйіс­пеншілігін нақты істе көр­сетуі керек. 

Ұлтым деген әр азамат ұлт қамы ұл-қызды тәрбиелеуден басталатынын ұмытпай, бала тәрбиесіне айрықша көңіл бөліп, елдің қамын жейтін азамат етіп өсіруге барынша мән бер­гені дұрыс. Ұлды тәрбиелеу ар­­қылы жер иесін, ал қызды тәр­би­елеу ар­қылы ұлтты тәрбие­лей­ті­ні­міз­ді ұмытпаған абзал. Осы қағи­даны есімізден шығар­ма­йық, ағайын. Тәрбиенің атасы – білім мен еңбек, тәрбиенің анасы – халықтың салт-дәстүрі, тілі, ділі, діні, ырымдары мен та­ным­дары, басқа да ұлттық құндылықтар.

Міне, бала тәрбиесінде осыларды басшылыққа алсақ, діт­теген мақсатқа жетеміз. Өкі­ніш­ке қарай, көптеген жігіттер шаруаға селқос, жүрдім-бардым қарайды, шамалы жұмысты іс­тегісі келмейді, айтатыны: жал­­ақысы төмен, олар ауырдың үс­ті­­мен, жеңілдің астымен жүр­ген­ді жақсы көреді. Өмірден өз орныңды, тиесілі сыбағаңды алу үшін білек сыбана еңбек етіп, тер төгуің керек. Мұны өмірдің өзі көрсетіп отырған жоқ па?!

Ана тілі де бүгінде өзекті мә­­се­ле болып отыр. Өз елінде өгей­­шілік көріп отырғаны жанға бата­­ды. Қазақ мектебінде оқыды деме­сең, балалардың көпшілігі сырт­та өзара орысша сөйлейді, үйде де солай болар дейсің. Әке ұлы­мен, шеше қызымен ана тілі­мізде пікір алмасып, сыр шерті­сіп жатқанға не жетсін. Бұл арман күйінде қалуда. «Сырт көз – сыншы» дегендей, елімізге келіп-кетіп жүретін шетелдіктер мұны байқайды екен. Италиялық «Ренко» компаниясының прези­денті Ренальдо Гаспари: «Мен әлем­нің 141 елін аралаған жан­мын. Солардың ішінде өз мем­ле­кетінде өз тілінде өмір сүре ал­май отырған бейшара ха­лық­­­ты көрдім. Ол қазақ халқы екен», деп жазған бұдан бес жыл бұ­рын. Бұған қарсы дау айта ала­сың ба? Айта алмай­сың. Кім кінәлі? Әрине, өзіміз. Жа­рай­ды, кезінде қол-аяғымыз матау­лы болды дейік. Әу, егемен ел болғанымызға да ширек ғасыр­дан асты ғой. Не тындырдық?

Қоғамды дендеген жемқор­лық та қазақтың қадіріне көлең­ке түсіруде. Маңдай терімен таппаған байлыққа кенелген­дер­дің іс-әрекеті еңбек адамдарын ашындырып, олардың ашу-ызасын келтіруде. «Пайғамбар сынды жігіттер бар, мінерге есегі жоқ, есек сияқты жігіттер бар ма­лының (байлығының) есебі жоқ» деген Қадыр Мырза Әлі ақын­ның сөзі еске түседі осын­дай­да. Биліктің биігінде, төре­лік­тің төрінде отырған кейбір шенеуніктердің теріс қылығына, ашөзектігіне налисың.

Әңгімеміздің өзегі ұлт қаді­рін қастерлеу хақында еді ғой. Бұл өзімізге тікелей байланысты екенін түсіну керек. Мемлекет құрушы ұлт ретінде көш басын­да болуға лайықты болсақ, қа­неки?!. Ұлттың ұлы мұраты жо­­лында ұйысайық. Еліміздің жар­­қын болашағы ауызбірлікте, ын­­т­ы­мақты тірлікте екені бел­гілі. Ал біз осыған зәруміз. Та­лант­­­тысы басшы, талаптысы қой­­шы болып, бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып жат­сақ, ұйысып еңбек етсек құт-бере­ке дар­ы­ған, іргелі ел боламыз. Жа­рат­қан осы жолда бізді қол­дап, қорғай жүргей!

Қанапия МЫРЗАҒАЛИН,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

АСТАНА

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Ұқсас жаңалықтар