Заң үстемдігін қамтамасыз етуге негіз қаланды

Елімізде құқық қорғау қызметін жетілдіру бағытында көптеген игі бастамалар жүзеге асырыла бастады. Расы керек, бұл бағыттағы жұмыстар еліміз тәуелсіздік алғалы бері жүргізіліп келеді. 

Егемен Қазақстан
07.03.2018 71
2

Десек те, құқық қорғау қызметін ойдағыдай жетілдіруде көптеген кемшіліктер аяққа оралғы болып жататын. Бүгінде аталған саланы жаңа қы­ры­нан жаңғырту арқасында сол бір­қатар кемшіліктерден арылуға қол жетті.

Оған не себеп болды? Оған «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге асыру барысында өткен жылы қабылданған «Қазақстан Респуб­ли­касының кейбір заңнамалық акті­леріне құқық қорғау қызметінің про­цестік негіздерін жаңғырту мәсе­ле­лері бойынша өзгерістер мен толық­ты­рулар енгізу туралы» заң себеп болды. Ол үстіміздегі жылдың қаңтар айын­да күшіне енді. Бірден айту керек, осы заңды қабылдау арқылы қолданыстағы қылмыстық-процестік заңнамаға айтарлықтай өзгерістер енгізілді. Ең бастысы, көп жылдардан бері қалыптасқан қылмыстық процестегі тәжірибе тәртібі өзгерді. Бұл өз кезегінде құқық қорғау қыз­метін жетілдіре түсуге жол ашып, заң негізі құқық қорғау қызметін қада­ға­лауды және оған ведомстволық бақы­лау­ды күшейтуді талап етеді.

Мұндай іргелі өзгерістерді үлкен жетістік деп әбден айтуға болады. Се­бебі осы ірі реформалық қадам құ­қық қорғау қызметін жетілдіруге жол ашып қана қоймайды, ең бас­тысы, қылмыстық процесті реформа­лау арқылы заңның үстемдігін қам­тамасыз етуге батыл бетбұрыс жа­сауға негіз қалайды. Өйткені осы кез­ге дейін үнемі айтылып келе жат­қандай, қылмыстық процесті жаң­ғырту ісі заман талабына және ха­лықаралық стандарттарға сай болу­ға тиіс. Сарапшылар пікіріне сәй­кес, бұл заңның да негізгі мақсаты қыл­мыс­тық процестегі адам құқығын қор­­­ғауды күшейту, тараптардың ж­а­рыс­палылығын арттыру, сондай-ақ тергеу органдары, прокуратура мен соттың арасында құзыретті нақты бөліп, оның қайталануын болдырмауға, қылмыстық қудалау органдарының қызметін одан әрі жетілдіруге ба­ғыт­талған. Демек, қылмыстық про­цес­те азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын талапқа сай қор­ғау­мен қатар, күдіктінің ұстауда бо­лу мерзімінің қатаң сақталуы тиіс қа­ғидасы да қалыптаса түседі.

Алайда заң қабылдануын қабыл­дан­ды. Бірақ енді ең бастысы, оның орын­далғаны керек. Міне, осы жайтқа бай­ланысты өткен жылы аталған заң күшіне енгенінен бастап, оның талаптарын бұлжытпай орындау және азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қор­ғау мақсатында, қылмыстық қу­далау органдары мен облыстық про­ку­рорларға тиісті нұсқау жолданды. Оның үстіне заңның нормаларын әр­кім өзінше жорамалдап қолданбасы үшін әдістемелік ұсынымдар да дай­ындалды. Олар заңның орындалу­ын қадағалайтын тиісті құзырлы органдарға жіберілді.

Қылмыстық процесті жаңғырту мә­селесі дегенде, ең алдымен аза­мат­­тар құқын қорғау кезінде заң та­­лаптары толығымен сақталуы қа­жет. Алайда ол талаптарды сақтауда бұрмалаушылыққа, қа­ғаз­бастылыққа салынбас үшін қан­дай ілкімді амалдар қолданылып отыр? Міне, Конституциямызда айтыл­ғандай, мемлекетіміздің түпкі мақсаты адамның құқын қорғау болса, сол міндеттерді бұлжытпай орындау үшін қылмыстық процесті жаңғырту жұмысына жаңа технологиялар легі енгізілді. Осылайша, бұл бағытты жаңғырту саласында заманауи технологиялардың мүмкіндігі жан-жақты қамтылды. Цифрлы технология өз кезегінде құқық қорғау қызметінде аяққа оралғы болып келген көптеген кемшіліктерді жояды. Соның арқасында құқық қорғау органдарының жұмысы, соның ішінде қылмыстық қудалау қызметін жіті назарда, қатаң бақылауда ұстау тиімді жүзеге асады деп күтілуде. Тергеу әрекет­терін жүргізгенде адамдардың құ­қық­тары мен бостандықтарын сақ­тау, оларды заңсыз қылмыс процесіне тартпау қатаң сақталмақ. Міне, осы­лайша құқық қорғау қызметін же­тілдіруде, алдымен заң үстемдігінің сал­танат құруы басты на­зарға алынды. Ал оның сақталуы үшін күн сайын бүкіл республикадағы жағдайға мониторинг жүргізіліп отырады. Демек, заң үстемдігі қанат жайып, заңдардың бұлжытпай орындалатынына сенім зор.

Александр ТАСБОЛАТ,

«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

12.12.2018

Елбасының «Ұлы даланың жеті қыры» атты мақаласын талқылауға арналған TEDx форматында жиын өтті

12.12.2018

Мемлекет басшысының төрағалығымен Түркістан қаласын дамыту мәселелері жөнінде кеңес өтті

12.12.2018

Астанада Гейдар Алиевті еске алды

12.12.2018

Алматыда ережесіз жекпе-жектен жарыс өтеді

12.12.2018

«Жер жәннаты – Ақмола» деп аталатын жинақ жарыққа шықты

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда Желтоқсан құрбанын еске алу турнирі өтті

12.12.2018

Сенатта сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегияны іске асыру мәселелері талқыланды

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда цифрлы сүт фермасы іске қосылды

12.12.2018

Қазақ киносының Бауыржанын еске алды

12.12.2018

«Маңғыстау - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі ашылды

12.12.2018

Павлодар облысында тұрғындар ауыз суды Ертіс өзенінен алуға мәжбүр

12.12.2018

Солтүстік Қазақстанда қарымды қаламгер Мәлік Мұқановтың  мерейтойы атап өтілді

12.12.2018

Маңғыстау полицейлерінің жалақылары өседі

12.12.2018

Отандық автоөндіріс саласының инвесторлары Қостанайда болды

12.12.2018

Конькиден Алматы қаласының біріншілігі аяқталды

12.12.2018

Қыздар университетінде тұрмыстық әлімжеттікке қарсы жиын өтті

12.12.2018

Қазақ спорт және туризм академиясында Президенттің «Ұлы даланың жеті қыры» мақаласы талқыланды

12.12.2018

Қарағанды облысында 2019 жылдың бюджеті бекітілді

12.12.2018

Павлодарда патриоттық әндер фестивалі өтті

12.12.2018

Шытырман оқиға жазудың жүйріктері анықталды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Анар ТӨЛЕУХАНҚЫЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Nápaqa qaıdan tabylar?

  «Qul bazar» tek qazaqqa arnalǵan sıaqty, 100 paıyz qazaq, qazaqtan basqa ult joq qul bazarda jaldanyp turǵan», dep kújingen jazba oqydym áleýmettik jeliden. Nege? Onyń sebebiniń biri – qazaqtyń kásip ıgerýge kerenaýlyǵynda tárizdi.

Бекен ҚАЙРАТҰЛЫ, «Егемен Қазақстан»

Qazaqtyń jylqytaný ilimi

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly da­­lanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iаǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Táýelsizdiktiń tańǵajaıyptary

О́tken joly jazǵan baǵanymyzda («EQ», 21.11.18) Táýelsizdiktiń arqasynda qazaq jastarynyń sporttyń elıtalyq túrlerinen álemdik dodalarda tek sońǵy jyldary ǵana top jaryp jatqan birneshe mysaldaryn keltirgen edik. Sonymen birge qazaq ánderimen, ulttyq áýenmen álemdi aýzyna qaratyp júrgen ánshilerimiz týraly da jazǵanbyz. 

Қарашаш ТОҚСАНБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Jekemenshik teatrlar jaıy

Jalpy, kez kelgen halyqtyń mádenıeti men rýhanı damý deńgeıi teatr salasyndaǵy jetistikterimen ólshenetini tarıhtan málim. О́rkenıetti memleketterdegi bir ǵana qalanyń ózinde teatr sany 200-den asyp jyǵylatyndyǵy sonyń buljymas dáleli bolsa kerek-ti.

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Aqparattar aýqymyndaǵy aqıqat

Taıaýda Almatyda ótken medıaquryltaıda Qazaqstandaǵy buqaralyq aqparat qural­darynyń qazirgi jaı-kúıi keńinen áńgime boldy. Mamandar tarapynan aıtylǵan pikirlerge qulaq qoıar bolsaq, sońǵy jyldary qazaqstandyq BAQ-tyń, ásire telearnalardyń reıtıngi aıtarlyqtaı túsip ketken. Máselen, 2013 jyldan bergi aralyqta bul kórsetkish 22 paıyzǵa tómendegen eken. Onyń sebebi nede?

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу