Мектеп вальсі туралы ой

Соңғы қоңырау – мектеп бітіруші түлектердің жанын тербететін аяулы сәт. Алабұртқан сезім, алып-ұшқан арман, үміт пен күдік. Одан өзге? Мектеп вальсі. Иә, мектеп вальсі туралы әр жүрек түкпірінде жазылмаған бір-бір шығарма бар шығар. Бұл – мектеп қабырғасымен, дос-құрбылармен ғана қоштасу емес, іште бұғып жатқан мөлдір, алғашқы алақұйын сезімдермен де қоштасу.

Егемен Қазақстан
23.05.2018 375
2

Соңғы қоңырау мерекесі ұмыт бола бастаған сырлы сезімдерді еске түсіреді. Еске түсер тағы бір жайт бар. Қазақ мектептерінде, аралас мектептерде мектеп вальсіне арналған ана тіліміздегі ән неге орындалмайды? Соңғы қоңырау салтанаттарына талай куә болып жүрміз. Бәрі жарасымды болып келе жатқанда орыс тілінде ойналатын әуендер көңілді нілдей бұзады. В.Толкунова, С.Ротару және басқа да Ресей эстрадасының жұлдыздары орындайтын «Последний звонок», «Школьные дни», «Школьный вальс» сияқты әндер қазақ мектептеріндегі білім мерекелерінен қалмай келе жатқалы қашан?!. Мәселен, «Когда уйдем со школьного двора, под звуки нестареющего вальса, учитель нас проводит до угла, и вновь – назад, и вновь ему с утра – встречай, учи и снова расставайся, когда уйдем со школьного двора», деп келетін орыс тіліндегі ән мәтіні әбден сіңісті болды. Ұстаздың да, ата-ананың да, оқушының да жарғақ құлағына жақын, ұлттық сана-сезім селт етпейді. 

Әрине музыкада шекара жоқ. Бірақ Қазақстан бойынша аталып өтетін білім мерекесінде рухымызға жақын, ішкі болмысымыздан қайнап шыққан шығарма шырқалса, ұлттық тәрбиенің тағы бір түрі болмай ма?! Мектептің міндеті – біліммен бірге ұлт дәнегін егу ғой. Мың болғыр А.Затаевич жарықтықтың қоржынын толтырған қазақ даласынан соңғы қоңырау үніндей сыңғырлаған ән табылады. 

Қазір ғаламторға жүгінген заман. Ауырдың үстімен, жеңілдің астымен жүруге дағдылану еңбек етуді ғана емес, жадымызды да жоғалтып жатыр. «Мектеп вальсі» туралы ән іздегенде мектеп әкімшілігі мен ұжымы ғаламтордың «ғаламатын» пайдаланбақ болатыны жасырын емес. Алайда интернет мектеп туралы вальс пен романстардың түр-түрін ұсынғанымен, бұл шығармалар кейбір ағайындарымыз сынды орыс тілінде шүлдірлей жөнеледі. Ұстаздар мен оқушылар әрі-бері іздеп ғаламтордан қазақ тіліндегі «Мектеп вальсі» табылмаған соң амал жоқ, бөгде тілдегі әндерді қояды. Музыка пәнінен сабақ жүргізетін мұғалімдер халық әндері мен композиторларының мұрасынан бөлек, ел арасындағы ән-жырға да қанық болса, мұндай қысылтаяңнан жол тауып кетуге болады. Ондай деңгей қайда?.. Көпшілік мектептерде Әбілахат Еспаевтың әйгілі «Ұстазым» әні айтылады. Жүрекке жылы тиетін ән. Ал шырқ үйіріле билейтін «Мектеп вальсіне» келгенде тосылып қаламыз. Құдай-ау, осындайда ақын Айжарық Абылқасымовтың себездеп құйған ақ жауындай «Мектеп бітірушілер вальсі» (әнін жазған Қайрат Жанбауов) шығармасы қалайша еске түспейді? Бұл ән Шығыс Қазақстан облысының Үржар ауданының мектептерінде жиі айтылады. Әсіресе тағдырлы ақынның өзі тұратын Қабанбай мен сол ауылға жақын Қарабұлақ және Барлық-Арасан елді мекендеріндегі орта мектептердің жергілікті дәстүрлі мектеп вальсіне айналған. 

Әннің алғашқы шумағының өзі адамды тез елітіп ала жөнеледі: «Мектептің қоңырауы, соңғы рет сылдыр етті, қоштасар келді уақыт, жүрегім дір-дір етті». Бұдан әрі қарай қайырмасы да қайырыла соққан толқындай жан-дүниеңізді жалқы сәт жан-жаққа жетелейді: «Тебіренді таныс көңіл, белгісіз жол басталып, сен алғаш вальске бұл – шақырдың сәл жасқанып. Жап-жақын болсақ та енді, сен маған қара тынбай. О, вальс, шаршат мені, есімде қалатындай!» Ал екінші шумағы балалықпен де, мектеппен де қоштасу сырындай төгіледі: «Ұстазым күлімдеген, шынымен қаласың ба, балалық бүгінменен бұлдырап барасың ба? Сағынып тұрғандаймын, сендерді көп күн көрмей, мен әйтеу армандаймын, мектептен кеткім келмей...».

Тербелген әні соңғы қоңырауға сұранып-ақ тұр. Сөзі жаттауға оңай әрі бүгінгі көп күлді-бадаммен салыстыруға келмейтін мазмұнды. Музыкалық әрлеуден өткізіп, тұнық дауысты талантты әншілер орындаса, әннің де, әншінің де бағын ашады.

Жалпы, еліміздегі мыңдаған мектеп­тердегі «Соңғы қоңырау» мерекелік шарасының ұлттық нақыштағы әндерін бір ізге түсіріп бекітуді «тамыз мәслихаты», «Жыл мұғалімі» сияқты педагогтерге арналған келелі басқосуларда ән-күй саба­ғының ұстаздары мен тәрбие ісі жөніндегі меңгерушілері арқылы жүзеге асыруға болады. Бұл мәселені жергілікті жерде ұйымдастыруды қалалық, аудандық білім және ішкі саясат бөлімдеріне жүктесе, алынбайтын асу болмас. Жыл сайын жүз мың­даған түлектің жүрегінен орын алса, есті ән де ғұмыр сүреді, ұлттық музыка қазынасы да ұмытылмайды, республика мектептері де риясыз қабылдайды. Бұл үшін қоржындағы жақсы әндерді заманауи әрлеумен жазып, ғаламторға салу жеткілікті.

Думан АНАШ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

22.01.2019

Франциядан Англияға бет алған ұшақ Ла-Манш бұғазында жоғалып кетті

22.01.2019

Жастар жылының логотипі бекітілді

22.01.2019

Жол азабына ұшырағандарға шекарашылар көмекке келді

22.01.2019

Р.Бекетаев: мемлекеттік сатып алуларға қатысу үшін салық төлеу керек

22.01.2019

Жаңақала ауданында жоғалған адам табылды

22.01.2019

Сенатта халықаралық құжаттар қаралды

22.01.2019

Федерация кубогында ел намысын кімдер қорғайды?

22.01.2019

Төсек тартқан науқасты үйде күтетін «Үйдегі Хоспис» жобасын қолға алу керек

22.01.2019

Қарағанды облысында адасқандар құтқарылды

22.01.2019

Іскер әйелдер қауымдастығы – қайырымдылық бастамашысы

22.01.2019

Батыс Қазақстан облысында «Сыбайлас жемқорлықтың  алдын алу» тақырыбында дөңгелек үстел өтті

22.01.2019

Алуа Балқыбекова: Қазақтың боксшы қыздарымен әлемде барлығы да санасады

22.01.2019

Қасиетті қамшы

22.01.2019

Соңғы төрт күнде шығыс өңірінің теміржолшылары шамамен 2 мыңнан астам шақырым жолды қардан тазартты

22.01.2019

«Шымкент - адалдық алаңы» жобалық кеңсесі жаңа жобаны таныстырды

22.01.2019

Ақырзаман жақын ба?

22.01.2019

Шымкенттің орталық аудандарындағы балалар әлі күнге дейін үш ауысымды мектепте білім алып жүр

22.01.2019

«Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілінің қызметін қамтамасыз ету басқармасының басшысы тағайындалды

22.01.2019

«Қызылорда облысы әкімдігінің іс басқармасы» КММ директоры тағайындалды

22.01.2019

Астана әкімдігінің аппараттық жиыны бұдан былай ашық форматта өтеді

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Сейфолла ШАЙЫНҒАЗЫ, «Егемен Қазақстан»

Jaýapkershilik joq jerde...

Sońǵy jyldary elimizde bosaný úshin aýrýhanaǵa kelgen analardyń qaitys bolý jaǵdaıy jıilep barady. О́tken jazda medısınasy jetilgen qalalar sanatyndaǵy Astananyń ózinde tórt birdeı qaıǵyly oqıǵanyń oryn alýy osy sózimizge dálel. Al Qazaqstan boıynsha 2018 jyldyń segiz aıynda ǵana ana óliminiń 40 faktisi tirkelgen eken. Onyń sebebi nede? Bul jóninde oılanyp, belgili bir sharalar qabyldap jatqan adam bar ma? Shynyn aıtsaq, bul jaǵy óte kúmándi. Eger adamdar jumysta jibergen kemshiligi úshin jazalanbaıtyn bolsa, ondaı jaǵdaıdyń qaıtalana bermesine kim kepil?

Сүлеймен МӘМЕТ, «Егемен Қазақстан»

Sóz salmaǵy

Baıaǵynyń bıleri taý qulatyp, jer terbetpese de, eldi ıitip, teli-tentekti tıyp, kem basqandy ilgeri ozdyryp, asqynǵandy tejep, órshigendi órelep, ata ǵuryppen, ana úlgisimen bárin jónge saldy. Ul men qyzdyń eteginen tartpaı, aýzynan qaqpaı, qyrandaı túletip otyrǵan. Sodan da shyǵar, «Aýzym jetkenshe sóıleımin, qolym jetkenshe sermeımin, aıaǵym jetkenshe júremin» dep 14 jasynda aýzynan ot shashyp: «El ebelek emes, er kebenek emes, dat!» dep dara tanylǵan Qazybek bıdiń Qońtajynyń tilin baılap, qatty sastyrǵany. Jeteli sózge jetesiz ǵana des bermeıdi.

Серік НЕГИМОВ, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

Durystyq joly

Jaqsy kisi ataný, tirshilik-turmys, ómir qubylystaryna oı júgirtý, saralap zerdeleý, fılosofıalyq mádenıet qalyptastyrý, tájirıbe jınaqtaý, durystyq, adamshylyq, izgilik, ádildik, degdarlyq jolynda meıirlenip, berekeli qyzmet jasaý, ulttyń ádebi men qaǵıdattaryn jan-tánińmen qabyldaý – naǵyz tabıǵı abzal qasıet.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

Bızneske ıkemdilik qaıdan shyǵady?

Adamnyń bızneske ıkemdiligi qaıdan týady degen suraq kóp adamdy oılandyrady. Árıne, motıvasıa kúshti, ol − aqshany kóp tabý. Isker adamdar eshkimniń aldynda ıilmeıdi, «malyń bolsa syılamaı tura almas el» dep Abaı aıtpaqshy, jurtqa da syıly bolady.

Сұңғат ӘЛІПБАЙ, «Егемен Қазақстан»

Bas paıda algorıtmi

Bas paıdany oılaý – búkil adam balasyna tán dúnıe. Ár adam balasynyń «ózim degende ógiz qara kúshim bar» degen qaǵıdat boıynsha tirshilik quratyny túsinikti. Biraq adam balasy qoǵam ishinde ómir súretindikten ár adamǵa tán osy qasıetti shektep ustaýǵa, ony qoǵamdyq múddege nemese qoǵamdyq ortada qalyptasqan tártipke baǵyndyrýǵa týra keledi. О́ıtkeni munsyz qoǵam damı almaıdy.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Маржан (18.06.2018 20:48:18)

Осы əнді "мектеп бітірушілер вальсін" маған жібере аласыз ба?

Пікір қосу