Қатер қайдан демеңіз...

Алыс болашағымыз түгілі, бүгінгіміздің өзі бұлыңғырланған мына заманда қатер қайдан дейтін емес. Дуалы ауыз сарап­шылардың айтуынша, таяу болашақтағы екі-үш жыл жаһандық экономика үшін ғана емес, сонымен бірге әлемдік саясат пен халықаралық жағдай үшін д­е аса­ қауіпті сын-қатерлерге толы болға­лы тұр. 

Егемен Қазақстан
28.05.2018 215
2

Таяу Шығыстағы және Корей тү­бе­гін­дегі ушыққан жағдай, АҚШ-тың протекционистік саясаты жаһандық сауда қатынастарының қарқынды дамуына тежеу болып тұр. Ұзаққа созылған Сирия дағдарысы оңалмай жатып, Вашингтон Иерусалим қаласын Израиль астанасы деп танып, израиль-араб қақтығысын одан әрі ушықтырып, отқа май құйып отыр. АҚШ-тың Иран ядролық келісімінен шығу жөніндегі біржақты келісімі Таяу Шығыста жаңа үлкен соғыс өртінің тұтану қаупін арттыра түсті. Иран Ислам Республикасы мен Сауд Арабиясы арасындағы текетірес күшейді. Күштінің ырқына жығылған әлемдік саясат пен ушыққан халықаралық жағдай жаһандық экономиканың бола­ша­ғын бұлыңғырлатқан қатерлерді қалың­дата түсті.
Әлемдік экономиканың ертеңін дүдәмал күйге тап қылған тағы бір сын-қатерлер парасы таяу болашақта кеңінен қолданысқа енетін жаңа технологиялық платформалар болмақ. Төртінші өнеркәсіптік төңкеріс әлемдік экономиканың қарқынды дамуы үшін тың мүмкіндіктер жасаумен бірге, тарихта бұ­рын-соңды кездеспеген жаңа қатерлерді де туындатып отыр. Microsoft компаниясының негізін қалаушы Билл Гейтстің айтуынша, «Бүкіл әлем бойынша – ескі гараждар мен ғылыми институттарда жаңа қатал бәсекелестіктің шоғы тұтанып келеді». ХХІ ғасырдың бұл жойқын бәсекелестігінде көптеген мемлекеттер үшін «не бел кетеді, не белбеу кетедінің» кері келгелі тұр. Швейцарияның UBS атты ірі қаржылық холдингінің арнайы жүргізген зерттеулері бо­йынша, бұл сындарлы бәсекелестікте тек дамыған елдер жеңіске жететін көрінеді. Төртінші өнеркәсіптік төңкеріс кезеңінде ең жоғары жетістіктерге жететін мемлекеттер рейтингі бойынша алғашқы 15 орынды да солар иеленген. Орта және төменгі дәрежедегі кәсіби мамандығы бар орасан зор жұмыс күшіне сенген дамушы елдер жаңа өнеркәсіптік төңкерісте шаң қауып қалады екен. Себебі автоматтандырылған роботтар дәуірінде арзан жұмыс күшіне деген қажеттілік жойылады. Дамушы елдердің шектеулі технологиялық инфрақұрылымы жаңа дәуірдегі экономикалық дамуға үлкен кедергі келтіретін болады. 

Төртінші өнеркәсіптік төңкеріс ұғымы­ның баламасын қазіргі кезеңде «Индустрия 4.0» деп атап жүр. Бұл терминді алғаш рет 2011 жылы ФРГ үкіметі неміс елінің «2020 хай-тек стратегиясының» бірыңғай ажы­ратылмайтын бөлігі ретінде қолданды. Сөй­тіп «Индустрия 4.0» ең алдымен адам­дардың тағдырына өзгеріс әкеледі. Сарап­шылардың айтуынша, 2030 жылға таман 800 миллионға жуық адамның жаңа мамандықтар іздеуіне тура келеді. Дамы­ған елдерде кеңінен өндіріске енгізіліп жат­қан автоматтандыру мен роботтандыру үрдісі көптеген елдердің арзан жұмыс кү­ші­не негізделген дәстүрлі экономикалық моделінің болашағы жоқ екендігін қазірдің өзінде дәлелдеді. Міне, нақ осы мәселеге байланысты соңғы жылдары дамыған елдер мен дамушы елдер арасындағы экономикалық жетістіктер айырмашылығы алшақтап барады. Бұл алшақтықты жою дамушы елдер үшін «Индустрия 4.0» жағдайында мейлінше қиындап отыр. Бұл елдердің мол табиғи байлығы мен географиялық орналасу жағдайының артықшылықтары әзірге олардың жаһандық экономикалық ұлы көш­тің шоғырында қалуына мүмкіндік беріп отыр. Жаңа индустриялық төңкеріс жағдайындағы жойқын бәсекелестікте бұл мүмкіндіктің әлеуеті шектеулі екендігі бар­ған сайын айқын көрінуде.

Сондықтан дамушы мемлекеттер бүгінгі энергетикалық шикізаттың қымбаттауынан туындаған уақытша табыстарға тоқмейіл­сімей, шұғыл түрде технологиялық жаңғыр­ту­ларға бет бұруы қажет. Тек озық технологиялар мен өндірісті жаппай автоматтандыру жобалары ғана болашақ экономикалық даму драйвері бола алады. Бұл тағдыршешті талаптардың бірінші кезекте, біздің еліміздің ертеңгі экономикалық даму ахуалына тікелей қатысты екендігі даусыз. Яғни тәуелсіз Қазақстанның «Индустрия 4.0» дәуіріндегі экономикасын, әлеуметтік әлеуетін және сая­сатын, бір сөзбен айтқанда, болашақ дамуын автоматты технологиялар мен интеллектуалды адам капиталы шешеді.

 Таяу болашақтың экономикасы интеллектуалды еңбекке негізделген экономика болып табылады. Азаматтары білімді, технологиясы озық, инженер-техникалық мамандары ғылым мен экономиканы құстың қос қанатындай қатар дамытқан елдің ғана төртінші өнеркәсіптік төңкеріс дәуірінде бәсі биік болмақ. Әлемдік өркениет шоғырында ат төбеліндей ең дамыған отыз елдің қатарына ұмтылған Қазақстанның да бағдарға алған шоқ жұлдызы – «білім – ғылым – инновация». Тек бұл өміршең бағдарлама соңғы жылдары елімізде дүркірей басталып, көмескілене сөніп жатқан даурықпа бастамалардың кебін кимесе болғаны. Мәңгілік елдің ертеңін ойласақ, «Индустрия 4.0» дәуірінің қатерлеріне қарсы тұра алатын интеллектуалды болашағымыздың барлық қырына игілікті инвестиция салуға асығуымыз керек. 

Жылқыбай ЖАҒЫПАРҰЛЫ,
«Егемен Қазақстан»

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

24.03.2019

Солтүстік Кореяның келесі қадамы қандай болмақ?

24.03.2019

Қ.Тоқаев Қазақстан - Ресей кездесуін тамашалады

24.03.2019

Нұрсұлтан Назарбаевтың атына келіп түскен жеделхаттар мен хаттар

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаевтың атына келіп түскен жеделхаттар мен құттықтаулар

24.03.2019

Футбол: Қазақстан құрамасы Ресейден ойсырай ұтылды

24.03.2019

Куршад Зорлу: Түркі әлемінің Ақсақалы

24.03.2019

Нұр-Сұлтан қаласы. Астананың атауы өзгерді (видео)

24.03.2019

Алматыда дәстүрлі әндер кеші өтті

24.03.2019

Қаламқас кен орнында болған апат себептері анықталып жатыр

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев Алик Шпекбаевты қабылдады

24.03.2019

Астана мен Алматы ТМД-да ең танымал қалалардың қатарына қосылды

24.03.2019

Елорда атауының өзгеруіне байланысты құжаттарды ауыстыру қажет емес

24.03.2019

Жетісудағы жетістіктер Үкімет басшысының назарына ұсынылды

24.03.2019

Қазақстан және Ресей матчы 20:00-де басталады

24.03.2019

Қасым-Жомарт Тоқаев «Самұрық-Қазына» акционерлік қоғамы басқармасының төрағасы Ахметжан Есімовті қабылдады

24.03.2019

Мемлекет басшысы Жоғарғы Сот төрағасы Жақып Асановты қабылдады

24.03.2019

Қ.Тоқаев Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы қабылдады

24.03.2019

Самбошы Бағлан Ибрагим – Әлем кубогының иегері

24.03.2019

Мұрат Нұртілеуов Президент көмекшісі болып тағайындалды

24.03.2019

М.Тәжин Мемлекеттік хатшы қызметіне тағайындалды

ТАҒЫ ЖҮКТЕУ
КОЛУМНИСТЕР

Айнаш ЕСАЛИ, «Егемен Қазақстан»

Etjeńdi balalar

Qoǵam kóz jumyp qaraı almaıtyn máse­lelerdiń basynda bala densaýlyǵy tur. Bú­gin­de mańaıymyzǵa zerdelep qaraıtyn bolsaq, tyǵynshyqtaı, tolyq jasóspirimder kó­beıe túsken. Semizdik – aýrý bolyp esep­teletindikten, qazirgi ýaqytta dıspanserlik esep­ke alynady. Sábı saýlyǵy ana qursaǵyna bit­­ken kúnnen bastap qalyptasatyndyǵyn al­dymen ata-anasy túsinýi qajet.

Amangeldi QURMET,

Igi bastama ult tanymymen úılesýi tıis

Keıde qazaq qoǵamyndaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa nazar aýdarǵan kezde «Biz ózi­mizimdi ózimiz tolyq tanymaımyz-aý osy» degen oıǵa qalatynymyz bar. Árıne, qa­zaq ekenimizdi, bizdiń de tanym-túısigimiz, dúnıetanymymyz, ar­man-ańsarymyz, muraty­myz bar ekenin bilemiz. 

Арнұр АСҚАР, «Егемен Қазақстан»

Алты жасар Алпамыстың арманы не еді?

«Білесің бе, оқитын болсам тез өсіп, үлкен бастық болам. Оқуды да тез бітіремін. Тез келіншек аламын. Сосын менің он екі ұлым болады. Оның бірі колхоз бастығы, екіншісі агроном, үшіншісі мұғалім, бәрі де үлкен-үлкен бастық болады...»

Думан АНАШ, «Егемен Қазақстан»

Kúmis tostaǵandaǵy kóne álipbı

Kóne órkenıet oshaqtarynan urpaqqa mura bolyp qalǵan qundy dúnıelerdiń bi­ri – adamzattyń aqyl-oıyn taspalaǵan jazý­lar. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qalasynda Esik qorymynan tabylǵan «Altyn adamnyń» janyndaǵy kúmis tosta­ǵan­dardyń birinde oıyp jazylǵan tańba­lar bar ekenin aıta kelip, «Bul – Ortalyq Azıa aýma­ǵynan buryn-sońdy tabylǵan jazý ataýlynyń ishindegi eń kónesi» degen bolatyn.

Жақсыбай САМРАТ, «Егемен Қазақстан»

«Jaqsy kitap – jan azyǵy»

Kitap oqıtyn jáne oqymaıtyn adamdardyń alshaqtyǵy árqashan kózge kórinip turady. Alǵashqylardyń oıy tereńdeý, tili sheshendeý bolsa, sońǵylardyń tili tutqyr, aýzynan sózi túsip turatynyn jıi kóresiz. Máseleni jaqsy bilip tursa da, ondaılar oıyn jetkize almaı, ábden qysylady.

ҰҚСАС ЖАҢАЛЫҚТАР

Тағы да оқу

Пікір қосу