![Түркістан – шамшырағы қайта жанған көне шаһар](/article_photo/1529634626_article_b.jpeg)
Екі бірдей қала қайта түлейді
Бұл Президенттің көптің көкейіндегісін дөп басып тосыннан жасаған сыйы болды. Оңтүстік Қазақстан өңірі халқының саны жағынан да, экономикалық жағынан да, халқының менталитеті жағынан да Қазақстанның басқа облыстарынан ерекшеленіп тұратын өзгешелеу аймақ екені жұрттың бәріне бұрыннан белгілі жайт. Осындай өңірдің орталығын Түркістанға қарай ойыстыру идеясы тектен тек туындамаса керек. Рухани жаңғыру идеясының шын мазмұны енді ашылғандай күллі қазақ халқы қуанып, бірінен бірі сүйінші сұрап жатқанына куә болудың өзі бақыт. Түркістан – еліміздегі ең көне қалалардың бірі.
Түркістан тәуелсіздікке дейін де біздің рухани астанамыз деп аталып келді. Түркі әлемінің талбесігі, тірегі болатындай міндет арқалаған Түркістан өз халінше дамыды, мәдени, сауда орталығына айналып, өсті, халқының саны да артты. Ендігі жерде оның рухани, экономикалық әлеуетін одан әрі өрістету үшін өз алдына облыс орталығы етіп құрылып жатқанын өте батыл әрі маңызды қадам ретінде қабылдадым.
Түркістанымыз ежелден әлемге әйгілі қалалардың бірі болып келгені аян. Әсіресе, атақ-даңқының шығып, түбі бір түркі жұртымен жақындасып, алыс-жақынға танылған кезі Әзірет Сұлтан мешітінің салынуымен байланысты өрістеді. Өзімнің де Түркістанда балалық шағым өтті. Туған әпкем Түркістанда тұрғаннан кейін Түркістан екінші ата қонысымыздай қасиетті топырағында еркелеп, қасиетін сезініп өстік. Біздің бала күнімізде «Ахмет Ясауи мавзолейі» деп ешкім атамайтын. Ясауи атауы тек бертінде пайда болды. Діни жағынан да, діл, тіл, дәстүр жағынан да ежелгі Шығыс халқының бүгінге жеткен белгісі мен жұрнағындай болып балалық шағымнан қалып қойған көне бейнесі көз алдымда әлі тұр. Іргесіндегі Созаққа, арғы жағындағы Жаңақорғанға, қасындағы Арысқа немесе таяудағы Шәуілдірге ұқсамайтын өз алдына бөлек елді мекен бұл. Түркістанның бүкіл жағдайын – саяси, географиялық, әлеуметтік жағдайын есепке ала отырып, күні кеше Президентіміз «Түркістан облысы құрылсын» деп және Оңтүстік Қазақстан емес, «Түркістан облысы аталсын» деп Жарлыққа қол қоюының өзі тек Түркістанның мәртебесін емес, күллі қазақ елінің мәртебесін көтергендей жұрттың бәріне ұнап отыр. Түркістан – түркі жұртының орталығы. Бүкіл тарихи тұлғаларымыздың, қазақ көшін алға сүйреген ұлыларымыздың сүйегі сонда жатыр. Бұл онсыз да бұрыннан рухани астана болып келген еді. Енді, міне, арнайы Жарлықпен бекітіліп, айрықша мәртебеге ие болып отыр. Ондағы мәдени ошақтар, ондағы аудандық көлемдегі көптеген кеңселер ендігі жерде облыстық деңгейге көтеріледі. Бұл да оңай шаруа емес.
Бәрін де кең құшағына алып, берекелі пейілімен жарылқап отырған Шымкент те жетімсіреп қалмауы керек. Миллионнан артық тұрғыны бар шырайлы шаһар алып мегаполиске айналды. Бұл да қуаныш. Бұйыртса, оңтүстіктің екі бірдей қаласы құлпырып, қайта түлегелі тұр. Мағжан Жұмабаевтан бастап Түркістанды жырға қоспаған ақын жоқ. Мағжан «Тамаша Түркістандай жерде туған, түріктің Тәңірі берген несібесі ғой» деген еді, болашақты айна-қатесіз болжағандай өлең болды. Кеудемді кернеген қуанышымды жасыра алмай, бар қазаққа құтты болсын айтамын!
Дулат Исабеков,
жазушы, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты
Ұлтты ұйыстыратын мекен болады
Түркістан облысының құрылуы Қазақстан халқы үшін өте үлкен мәртебелі іс болды. Бұл – тарихи шешім. Біз Түркістанды айтқан кезде, түркі әлеміндегі рухани орталықты көзге елестетеміз. Түркістанды дамыту, әлеуетін арттыру, экономикасын көтеру, туризм және дін саласындағы орнын толықтыру үшін дәл осындай шешім сұранып тұрған болатын. Елбасы осының бәрін терең ойластыра келе, уақыты келген сәтте тарихи шешім қабылдады.
Енді Түркістанға инвестиция ағылады, инвесторлар, туристер, шетелдік компаниялар көптеп келіп, өңір халқының әл-ауқаты жақсара түспек. Ең бастысы, халықтың саны өседі. Тұрғындар саны енді бес-алты жылда жарты миллионнан асуы мүмкін. Қаланың дәрежесі де жылдан-жылға арта түспек.
Жалпы, облысты екіге бөле отырып, Шымкент қаласына республикалық мәртебе берілуі, Түркістан облысының құрылуы – құрылымдық өзгерістер жасауға қауқарлы мемлекеттің ғана қолынан келетін іс. Бұл – еліміздің экономикалық әлеуетінің жоғары екендігінің белгісі. Осының әсерінен алдымен халықтың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайы оңала түспек. Мысалы, жаңа жұмыс орындары ашылып, халықтың табысы арта түседі. Әдетте халық ірі қалалардың маңайына шоғырланып, демографиялық ахуал да жақсара түсетіндігі ғылымда дәлелденген. Оның ішінде Түркістан облысына шетелдегі қандастарымыз да көптеп көшіп келе бастауы мүмкін. Сондықтан Елбасы шешімінің саяси, тарихи маңызы жоғары.
Әли БЕКТАЕВ,
Сенат депутаты
Кәсіпкерліктің дамуына жол ашады
Түркістан облысының құрылуы – оңтүстік өңір халқының көптен күткен қуанышы. Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев тиісті Жарлыққа қол қойған сәтте барша халық болып төбеміз көкке жеткендей қуандық.
Бұл жаңашылдық оңтүстіктің әлеуметтік-экономикалық мүмкіншіліктерін арттыра түседі.
Киелі мекен – Түркістан барша түркі халықтарының рухани астанасы ретінде дами түседі. Енді Түркістанды облыс орталығына айналдыру үшін жаңадан әкімшілік ғимараттар салынады, тұрғын үйлер көбейеді. Бұл өз кезегінде мыңдаған жұмыс орындарын құрып, кәсіпкерліктің дамуына жол ашады. Ең бастысы, қаланың инфрақұрылымы – жарық, жылу жүйелері жаңаланып, автокөлік жолдары жөнделеді.
Бұл игілікті істер түркістандықтардың бас қосып, туған жерінің гүлденуіне үлес қосуына ықпал етері сөзсіз. Оның үстіне облыс орталығы мәртебесі Түркістанда туризмнің өркендеуіне де серпін бермек. Күні бүгінге дейін ауданның бұл мүмкіндіктерді жасауға шамасы жетпей келгені белгілі. Енді облыс орталығын дамытуға салынған қаражаттың қайтарымы болады.
Ал Шымкент қаласының республикалық дәрежедегі қалалардың қатарына қосылуы өңірдің, жалпы, еліміздің жан-жақты дамуына жол ашады. Бұл экономикалық тұрғыда кәсіпкерліктің дамуына оң ықпалын тигізеді. Миллион тұрғыны бар қалалардың қатарына қосылып, мәртебесі Астана мен Алматы қалаларымен теңескен Шымкенттің бүгінгіден де гүлденген күндерінің куәсі болуға жазсын.
Сәкен ҚАНЫБЕКОВ,
Мәжіліс депутаты
Руханиятқа оң ықпал етеді
Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың Шымкент шаһарын республикалық маңызы бар қалалардың санатына жатқызып, Оңтүстік Қазақстанды Түркістан облысы деп бекітуі – тарихымыздың талай сындарлы сәттерінде қазақ дейтін халықты бірлік пен берекеге ұйыстырып, елдікке бастаған хандар мен сұлтандарға, билер мен Алаш арыстарына жасалған зор құрмет, данагөй шешім!
Біз бұл қадамды қазақ руханияты мен мәдениетіне, тарихы мен әдебиетіне жасалған үлкен қамқорлық деп есептейміз. Осынау тағдырлы һәм тағылымды бастама асыл дініміз бен салт-дәстүріміздің өз дәрежесінде өсіп-өркендеуіне оң ықпал ететіні хақ. Сонымен қатар түркі мұсылман-халықтарын ортақ мақсатқа үндеп, ізгілік пен игілікке ұйытады. Айшықтап айтқанда, бұл – түркі әлемінің рухани бірлігі жолындағы тарихи шешім!
Өйткені Түркістан – жоралы жұртымыздың рухани темірқазығы іспетті тарих пен тағылымға толы күллі түркі-мұсылман халықтарының киелі мекені, қазақ хандығының астанасы!
Ежелгі Мәуренахр мен Түркістанда түркілік мәдениет жаңғырып, байырғы бабаларымыз рухани ренессанс дәуірін басынан өткерді. Бұл үдерістің негізінде түркі мемлекеттерінің рухани-мәдени дүниетанымы мен дәстүрі қалыптасты.
Адам санасының құндылық-құбылыстық рухани жаңғыруының көш басында алғашқы түркілік руханият мектебінің іргетасын қалаған ұстаз Қожа Ахмет Ясауи тұрды. Оның ілімі парасаттылық пен адамгершілік ұстанымдарын қалыптастырды.
Көне Түркістан шаһарының маңайында менмұндалаған әсем мешіттер мен кесенелер, тарихи жәдігерлер мен мұражайлар – халқымыздың рухани мұрасының сарқылмас қазынасы.
Осынау рухани қазынамызды сақтап, ұрпаққа жеткізуді көздейтін мемлекеттік деңгейдегі бұл бастаманы Жаратқан иеміз берекелі, нәтижелі еткей! Алла тағала жаңа Түркістан облысының төрінен басталатын игі істерімізге, ізгі ниеттерімізге жар болғай! Әумин!
Серікбай қажы ОРАЗ,
Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының төрағасы,
Бас мүфти