![Әлем чемпионы – Франция](/article_photo/1531796468_article_b.jpeg)
Алатаудың баурайынан бір көтеріліп төмен түскеніміз сол еді, Ресейдің астанасы Мәскеуге қондық. «Шереметьево» әуежайының алдына шыға салып, бұл жақтың футболмен тыныстап тұрғанын бірден байқадық. Жан-жақтың бәрінде футболшылардың суреті мен келген қонаққа жол көрсететін еріктілер. «Ресей жарысты ғаламат өткізіп жатыр» деген ақпараттың БАҚ бетінде жазылып жатқаны белгілі. Жаңалықтан көрген бір бөлек, өз көзімізбен көргеніміз бір бөлек қой. Расымен де, айтары жоқ, барлығы жоғары деңгейде ұйымдастырылыпты. Футбол тойына келген адамды құдаларындай күтіп жатқан орыс халқын көріп, бас бармағымызбен баға бердік.
Өткен ғасырда атағы дүркіреп, талай тарихи спорт жарыстарын өткерген «Лужники» қайта түлеп сала берген. Тіпті осы әлем чемпионатына арнайы салынған стадиондай ма дерсіз! 80 мың адамды сыйдырған алып кешен сегіз өзен түйіскен айдынды көлдей. Әлемнің әр қиырынан келгендер – мұхиттың арғы бетінен келген мексикалық та, дүниенің өзге қиырынан келген жапониялық та – бәрі осында. Осы футбол тойының нүкте қойылар сәтінде біз де, қазақтар да бармыз. Биыл айтпақшы, мундиаль тамашалауға 4,5 мың Қазақстан азаматы келіпті. Бұл бұрын-соңды болмаған ірі көрсеткіш.
Ойын алдында Хорватияның тілеуін тілегендер көп екенін байқадық. Биылғы чемпионатта көрермен көзайымына айналып, сенсацияның неше түрін жасаған шақпақ жейделілер соңғы күшін сарп етсе де Францияға терезесі тең қарсылық көрсетеді деп сендік. Плэй-оффта өткізген минуттарының көптігі сонша, қарсыласынан 1 ойынды артық ойнағандай екен. Басынан алмағайып матчтарды өткізген хорват футболшылары ештеңеге бас қатырмайтын, соңына дейін күресетін қайсар мінезді көрінді. Қақпасына гол жіберсе, шыбын шаққан құрлы болмай байырғы қалпынан еш танбайды. Бапкері Златко Даличтің де сабырлы бейнесі құраманың ойын мәнеріне зор әсер етіпті.
Ойынның 18-минутында Марио Манджукич өз қақпасына гол соғып алды. Бұл әлем чемпионаттары финалының тарихындағы ең бірінші автогол. Осыған дейін өткен 20 финалда ешкім өз қақпасына гол соқпаған екен. 28-минутта Иван Перишич таразы басын теңестіріп, қасымызда отырған Загребтен келген жанкүйерлерді естен айырды. Бірақ бұл қуаныш небәрі 10-минутқа ғана созылды. Аргентиналық төреші Нестор Питана бейнеқайталауға жүгініп, пенальти белгіледі. Бұл да футбол тарихында бірінші мәрте орын алған оқиға. Антуан Гризман 11 метрлік айып добынан мүлт кетпеді.
2-таймның басында жігерленіп шыққан хорват ойыншылары тұс-тұстан шабуылға шықты. Франция қорғанып бақты. Реті келсе қарымта шабуыл жасап, арагідік бой көрсетіп тұрды. Соның бірі 59-минутта голға айналды. Поль Погба алдымен оң аяқпен соққы жасап еді, қорғаушы қайтарды. Қайтып келген допты сол аяғымен бағыттаған жартылай қорғаушы өзіне «оңды-солдың бәрі бір» екенін көрсетті. 3:1.
Араға 6 минут салып жас шабуылшы Килиан Мбаппе таблодағы көрсеткішті 4:1 қылды. Әлі жиырмаға толмаған Мбаппе Пеледен кейінгі финалда гол соққан жас ойыншы атанды. Бұл Килианның біріншіліктегі 4-голы. Мамандардың айтуынша, бұғанасы қатпаған жас шабуылшы түбінде Мирослав Клозенің рекордын бұзуы ықтимал екен. Алғашқы чемпионатында 4 доп соқса, әлі талай мундиальдің сұрмергені атанар дестік. Клозе соққан 16 гол әзірге мұрты бұзылмай тұр. Ойын аяқталысымен бұл футболшы әлем чемпионатының «үздік жас ойыншысы» марапатын иеленді. Ал матчтың қорытынды нәтижесі 4:2-ні Марио Манджукич тіркеді. Қақпашының қателігін пайдаланған ардагер шабуылшының бұл голы хорват жанкүйерлерінің көңіліне демеу болды. Әрине финалда жеңілу оңай емес, дегенмен шақпақ жейделілердің жанкүйерлері бұл жеңіліске аса қатты қобалжи қоймады. Бірді-екілі фанаттың көзінен жас аққанын ғана көрдік. Әйтпесе Хорватия футболы үшін бұл негізінде үлкен олжа. 20 жыл бұрын жартылай финалға шыққанын айтып шаршаған ел, жаңа белесті бағындырды. Финалға шықты. Ендігі меже – бұдан бір саты жоғары көтерілу. Яғни чемпиондық атаққа қол созу.
Ал Франция ше? Франция болса кезекті чемпиондығына қол жеткізді. Олар да тура 20 жыл бұрын чемпион атанған. Арасында бір рет финалда ойнады. Құрама бапкері Дидье Дешам енді аңыз адамдардың қатарына кірді. Футболшы болып та, бапкер болып та әлем чемпионы атанған адам мына Жер шарында екеу ғана еді. Енді бразилиялық Марио Загалло мен неміс Франц Беккебауэрдің қатарына Дешам да келіп жайғаса кетті.
Ақтық матчтан кейін «Лужникидің» төменгі қабатында баспасөз мәслихаты өтті. Қаумалаған журналистердің арасынан Дешамды жақын тұстан көрдік. Бет-әлпетінде сәл ғана болар-болмас қуаныштың райы сезіледі. Дүние футболының тарихына аты еніп, күллі Франция жұртшылығына ұмытылмас мереке сыйлаған бапкердің осыншама сыр білдірмей, сабырлы келгеніне таңданбасқа шара жоқ. Міне, ұлы істерді осындай қарапайым адамдар үндемей бітіретіні рас екен-ау.
Ғалым СҮЛЕЙМЕН,
«Егемен Қазақстан»
Мәскеу,
Ресей