30 Шілде, 2018

Құлтемір

398 реткөрсетілді

Ақпарат көзінің дерегі бойынша, елімізде 11 мың 500-ге жуық кітапхана бар екен. 17 млн халық үшін бұл әжептәуір байлық. 

Соған қарамастан соңғы уақытта кітапханаға бас сұғатын отандастарымыздың саны күрт кемі­ген. Социологтардың жүргізген зерттеуіне қа­рағанда, қазақстандықтардың жартысынан астамы кітап бетін мүлде ашпайтын көрінеді. Респонденттердің көбіне детектив, тарихи және махаббат жайлы романдарды оқитыны, одан кейінгі орында іскерлік және классикалық әде­биеттердің тұрғаны, ал фантастика, шетел әдебиеті, балаларға арналған кітаптар мен поэзияны оқу деңгейі сын көтермейтін жағдайда екені қынжылтпай қоймайды.

Осыдан біраз жыл бұрынғы «КОМКОН-2» Еу­разия орталығының зерттеуіне сүйенсек, 16 жас­тан асқан тұрғындардың 32,9%-ті кітапқа құш­тарлық танытса, оның өзінде детектив пен шытырман оқиғалы романдарды оқудың үлес салмағы басқаларынан басым түскен. Кәсіби әдебиетті оқырмандардың 25,0% тұтынса, жоғары деңгейдегі кеңестік және қазіргі көркем шығармаларды отан­дастарымыздың 5,0 % ғана сатып алып оқитыны анықталған. Мұны айтып отырған себебіміз, кітап оқып, көз майын тауысып не керек, қажет ақпаратты интернеттен алып оқи саламыз дейтін енжарлық психология­сы бүгінде толғағы піскен үлкен мәселеге айналды. Мұндайда ғаламторға байлану адамның ойлау қабілетін тежеп, рухани мешеулікке ұрындыратынын, жүйке ауруына әкеліп соқтыратынын түсіндіріп, қауіпті «дерттің» алдын алу жағына бас қатырып жат­қан әзірге ешкім жоқ.

Әлеуметтік желідегі кейбір жастардың жазбаларын оқып отырсаңыз, жіберген қа­телері кісі шошытарлық. Жаппай көпшілікті қаралаудан аулақпыз, әйтсе де оқушылардың басым бөлігі кітапхананың есігін ашпай мектеп бітіріп жататыны рас. Олардың оқуға мүлдем зауқының жоқтығын қоғамды интернеттің жаулап алуына аударып, жауапкершіліктен жалтарып, өзімізді алдаусыратқанымызбен бұдан ешқандай пайда жоқ. Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» трилогиясын кім жазған?» деген сұраққа М.Әуезов деп, ал «Абай жолының» авторы кім?» десе күмілжіп, экран алдында жүргізушіге көзін жыпылықтатқан бойжеткеннің беті бүлк етпестен: «Абайдың өзі жазған болуы керек» деуі қарныңды аштырып қана қоймай, ызаңды қайнатады. Олар мектепті қалай бітіріп жүр? Он бір жыл не оқыды? Кім кінәлі? Мұғалім бе, әлде сұрақтың астына жауаптың бірнеше нұсқасын қатар ұсынатын ҰБТ ма?

Бәрінен бұрын қарапайым нәрсені білмей тұрғаны үшін өздерін кінәлі сезінбейтін өзімшілдігі мен сыни пікірге селт етпейтіні қорқытады. Мұны оқытудың практикалық жағына жеткілікті көңіл бөлінбеуден, яғни теориялық білімді тәжірибеде қолдануға машықтанудың әлсіздігі салдарынан орын алып жатқан олқылық деп түсіндіргісі келетіндер бар. Мұнан кейін қазіргі жастардан: «Абай жолын» оқыдың ба?» деп сұраудың өзін бір түрлі артық са­найсың. Компьютер мен интернетті асықша иірген бүгінгі заман адамдарының болашағы жарқын, алдарынан арайлап ақ таң күтіп тұр дегенге содан кейін сеніп көр. Әдебиеттегі кейіпкерлермен шаттана қуанып, қайғыра мұңайып, көркем әдебиет оқу арқылы жетілген ұрпақтың аузынан шыққан әрбір әңгімені тұшынып тыңдай бергің келеді. Сондай алдыңғы толқын ағаларымыздың бірі, белгілі қаламгер Кәмел Жүністегі осы мәселеге орай газет бетінде арнайы мақала жазылуын өтінді.

«Кітап оқу дағдысынан айырылған борке­мік ұрпақпен қайда барып оңамыз? Қазір телеарналардағы кейбір сапасыз бағдарламалар адамдардың санасын әбден улап, әсіресе сол­қылдақ жастарды рухани жұтаңдыққа ұшыратып бітірді. Өткен ғасырдың жиырмасыншы жылда­рындағы сауатсыздықты жою күресінен қазіргі қараңғылықтың көзін құрту қиын соғып тұр-ау...» деп күйінішін жеткізді ардагер.

Бұрын, егер сен жазушылардың жаңадан шыққан кітаптарын оқымасаң, сауатың нашар адам болып есептелетінсің. Сұраған жағдайда тура жауап таба алмай қалсаң, ұяттың шоғына бетіңіз күйетін. Бұрынғылар жан байлығымен таласатын, кім қанша кітап оқыды деп жарысатын. Қазір кітапты жастығының астына қойып оқитын, қолтығына кітап құшақтап, кітапханаға баратын кісі кемде-кем. Соның салдарынан жастар ауызекі тілде мәнерлеп көркем сөйлеуге, ойын шімірікпей дұрыс жеткізуге қабілетсіз. Кітапты көп оқыған адамның ойы жорғадай жұтынып, сөйлеген сөзінен тіл сауаттылығы менмұндалап тұрмай ма?! Сол себепті Абайдың, Әуезовтің кім екенін білмейтін, кем дегенде екі-үш шығармасын оқымаған балаға мектепте аттестат бере салу, өтірік баға қою қаншалықты дұрыс деген мәселе ойға қалдырады. Білім байлығына ұмтылыстан гөрі қазіргі материалдық байлықтың, қызыл-жасыл дүниеге көз байланудың алға озып тұрғаны өкінтеді.

– Бұрын жаңа оқу жылында мұғалім оқушы­лардан: «Жазғы демалыста қандай кітап оқып келдіңдер?» деп сұрайтын. Біз оқыған кітабы­мыздан алған әсерімізді баяндап беретінбіз. Қазір­гі оқушылардан сұрасаң өзіңді келемеждеп, күледі. Кітап, газет оқуды ескіліктің сарқыты санайды, оқуға, білім алуға зауқы жоқ. «Интернет тұрғанда кітап не керек?» деп, айдың, күннің жарығында адасқандарды кездестірген сайын ет жүрегің қан жылайды. Балаларымыз мейірімсіз құлтемірге айналып барады, – дейді редакцияға хат жолдаған бір оқырман. ...Орта есеппен алғанда, адам минутына 200-250 сөз, яғни 2 бет оқып шығады екен. Ал адамдардың 5 проценті өте баяу оқитындықтан олар минутына 180-220 сөзді қамтып үлгереді. Тарихта жылдам оқу қабілетіне ие тұлғалар аз болмаған десе-ді. Соның бірі, француздың атақты жазушысы Оноре де Бальзак 200 беттен тұратын романды жарты сағатта оқып тастайтын болған. Баланың бәріне Бальзактай болу қайда, бірақ...

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Тойтөбеге  саяхат 

Аймақтар • Кеше

Ай соңына дейін жұмысын аяқтайды

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Арыс балалары Бөбекте демалады

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Қарсыласы қарымды

Кәсіпқой бокс • 19 Шілде, 2019

Полицей сәбиді құтқарып қалды

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Тандыр наннан шеге шықты

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Аптап ыстықта өрт көбеюі мүмкін

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Игі істің игілігін көруде

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

«Жәрдем» жобасының жәрдемі

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Әкімдерге бағаны халық беруі керек

Қазақстан • 19 Шілде, 2019

Жер құнарын жақсарту қажет

Қазақстан • 19 Шілде, 2019

«Jastar kerýeni» жолға шығады

Аймақтар • 19 Шілде, 2019

Жаңа мүмкіндіктерге жол ашады

Қазақстан • 19 Шілде, 2019

Ұқсас жаңалықтар