Экономика • 26 Сәуір, 2019

Несібенің негізі көктемде қаланады

808 реткөрсетілді

Былтырғы Жолдауында Елбасы елдің агроөнеркәсіптік кешен саласындағы еңбек өнімділігін екі жарым есеге арттыру жөнінде тапсырма берген болатын. Осыған сай, Ауыл шаруашылығы министрлігі 2018 жылдан бастап тұқым шаруашылығына деген көзқарасты түбегейлі өзгертуді қолға алған еді.

Бұл саясаттың мәні мынаған саяды: бұдан былай кез келген диқан көктемге қарай тұқым шаруашылығына келіп, өзінің егіс алқабына сапалы тұқымды тегін алу мүмкіндігіне ие болды. Әлбетте, сутегін дүниенің болмайтыны рас. Жаңағы тегін берілген тұқымның құнын мемлекет өңірлердің бюджеті есебінен тікелей төлеп береді. Ал шаруа болса, күзде астығын жинап алған соң, тұқымның 30% құнын әлеуметтік қорға қайтарады.

Айта кететін жайт, бұл тәсіл бойынша бірінші репродукциялы тұқымды алуға болады. Ол үшін тоннасына 80 мың теңге деген баға орнатылған. Егер диқан элиталық тұқым алғысы келсе, онда баға айырмасын тұқым шаруашылығына тікелей төлеуі тиіс. Яғни, элиталық тұқымның тоннасы 100 мың теңге тұрса, оның 80 мың теңгесін мемлекет жабады да, қалған 20 мың теңге айырмасын диқан өз қалтасынан төлейді.

Қазіргі таңда Қарағанды облысында екі элиталық тұқым шаруа­шы­лығы жұмыс істейді. Оның бірі Нұра ауданын­дағы «Шахтерское» ЖШС болса, екіншісі – Бұқар жырау ауда­нын­­да­ғы А.Христенко атындағы Қараған­ды ауыл шаруа­шылығы тәжі­рибе стансасы. 

Бұл жерде қарағандылық диқандар тұқымды тек осы шару­ашылықтардан алсын деген шек­теу жоқ. Мысалы, шар­уалар өзі қалаған тұқым­ды елі­міз­дің кез келген өңірінен сатып алуға құ­­қы­лы. Тіп­ті, шетелдік селекция тұқымын таң­­даса да ерік өздерінде. Тек ол аттестация­дан өт­кен қа­зақ­­стандық тауар өткізуші болса жеткілікті.
Диқандар үшін жылдың тағы бір жаңалығы бар. Бұл минералды тыңайтқыштарға қатысты. Жаңа тәртіп бойынша осы жылдан бастап минералдық тыңайтқыштар алу­ға арналған субсидияның 50% мөл­шері алқаптарының агрохи­мия­­лық картограммасы бар шаруа­­шы­лықтарға ғана беріледі. Агро­хи­миялық картограмманың пайдасы сол, топыраққа жасалған сараптама негізінде жердің құнарлы болуы үшін не қажет екендігін тайға таңба басқандай көрсетіп отырады. Бұл жерде бір ескеретін жайт, аталған картограмма шаруашылықтардың көбінде болғанымен, біра­зында әлі күнге дейін жоқ. Сол себепті, аталған норманы енгізу тағы бір жылға шегерілген. 

Қарағанды облысында биылғы егіс науқаны 10 мамырдан басталады деп жоспарланған. Бұл туралы облыстық ауыл шаруашылығы бас­қар­масының басшысы Сағынжан Апақашов мәлім­деді. Ресми мәлімет бойынша, егістікке 17 мың­н­ан астам ауыл шаруашылығы техникасы шық­пақшы. Оның ішінде 11 мыңнан астам трактор, 167 заманауи егіс кешені, 6 200 тұқымсепкіш бар.

Осы жылдан бастап өсімдік өсірушілер де тұқымдарды норма бойынша төлемсіз алады. Ал олардың құны элиталық тұқым шаруа­шы­лық­тарына субсидия есебінен өтеледі. Бұл мақсатқа жергілікті бюджеттен 473 млн теңге бөлінген. Күзде егін жинағаннан кейін бірін­ші репродукциялы тұқымның 30% құнын шаруа­шылықтар «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ мамандандырылған ұйымына қайтарады.

«Аграрлық несие корпорациясы» филиалы­ның ақпараты бойынша, көктемгі егіс жұмыс­тарын жүргізу үшін астық егетін үш ауданның, атап айтқанда Нұра, Осакаров және Бұқар жырау аудандарының 22 шаруашылығы жылдық мөлшерлемесі 5,5% құрайтын 713 млн теңге сомасында жеңілдетілген несие алған.
Егістік алқаптарының бұлайша ұлғайып жатқанын былай түсіндіруге болады: былтыр дәнді-дақылдарға деген әлемдік баға күрт өсті де, диқандар жылдың басында тәп-тәуір табысқа қол жеткізді. Яғни, биыл облыстың жер емген шаруалары дәнді-дақылдар ішінде, әсіресе бидай мен арпаны молынан себуге ынталы болып отыр.
Осы жылдан бастап «ҚазАгро­-

Қар­жы» АҚ арқылы лизингке ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу жүйесі барынша қолжетімді болады. Мемлекет шаруашылық үшін бастапқы жарнаны субсидия түрінде, қаржы институтының арнайы шотына ақша аудару арқылы төлейді.

Биыл облыста 969 мың гектар жерге дән сіңі­ріл­мекші. Бұл өткен жылғымен салыс­тырғанда егіс алқабы 57 мың гектарға ұлғаяды деген сөз. Атал­ған өзгеріс, әсіресе, облыстың Бұқар жырау, Нұра және Осакаров сынды астық­ты аудандарында барынша көрініс тапты. Мыса­лы, Бұ­қар жырау ауданында егістік 15,1 мың га ар­тса, Нұра ауданында 17,1 мың га, ал Оса­каров ауданында ол 15,3 мың гектарды құрады.

Негізі, облыста егіс науқаны биыл­ғы көзделген межеден бір аптадай кейін басталатын. Бірақ ғылыми негіз­демеге сүйеніп, биыл дән сіңіруді ерте бастауға тура келіп тұр. Өйткені ауа райын болжаушылардың айтуынша, жыл сайынғы көрсеткіштер көктемнің ерте келіп, күздің де мезгілінен бұрын түсе бастауға бет бұрғанын растап отыр. Яғни, ерте сепсеңіз, күздің суығы­на шал­дықпай, егініңді күн жылыда орып аласыз.

Осы орайда ғалымдар дәнді-дақыл­дардың ерте пісетін сұрыптарына ба­сымдық беру керектігін айтады. Мысалы, «Қарағанды 22», «Қарабалық 90», «Секе» сынды сұрыптар тамыз айының өзінде пісіп жетіледі екен. Солайы солай ғой... Дегенмен, А.Христенко атындағы Қарағанды ауыл шаруашылығы тәжірибелік стансасының директоры Бауыржан Қалымов бұл іс әрі қарай терең реформалауды қажет ететінін айтады. Мәселен, селекционер-ғалым­дар қазіргі уақытта мүлдем керексіз болып қалған. Оларға мемлекет тара­пынан тап­сырыс та берілмейтін көрінеді, гранттар да бөлінбейді екен. «Селекция дегеніңіз – зор еңбек! Әрбір сұрыпты өмірге әкелу үшін қаншама жылдар кетеді десеңізші?!», дейді Б.Қалымов. 

Тағы бір мәселе – аталған тәжіри­белік стан­саға тұқым тазартатын заманауи желі мен зертхана керек. Ал мұндай қымбат әрі өте қажет дүние әзірге облыста жоқ. Мәселен, желінің құны шамамен 250 млн теңге болса, зертхана 10 млн теңге тұрады.

Биыл Қарағанды облысы үшін дала жұмыс­тарына арналып 18 мың тонна арзандатылған жағар май бөлінді. Бұл екі оператор арқылы босатылатын болады. Бірінде литрі 171 теңге болса, екіншісінде баға орталықтан қашық орна­лас­қанына байланысты 172 теңге деп белгіленген. Дегенмен, мұның өзі шаруалар үшін әжептәуір қолдау болатын түрі бар. Неге десеңіз, қазір коммерциялық жанар-жағар май стансаларында дизель отынының бір литрі 195 теңге тұрады. 

Жуырда мемлекеттік органдар, қар­жы институттары мен ауыл шаруа­шылығы тауар өндірушілерінің қаты­суы­мен өткен жиында Қарағанды облысы әкімінің орынбасары Серік Шайдаров көктемгі егіс жұмыстарына әзірлік кесте бойынша жүріп жатқанын, тұқым мен жанар-жағар майды қаржы­ландыру, егінші қауымды қамтамасыз ету мәселелерінің толық шешілгенін мәлімдеген болатын. Яғни, соқа-сайманын сайлап алған қарағандылық диқандар ертеңгі несібе-ризықтың негізін қалайтын егіс науқанын асыға күтіп отыр.

Қарағанды облысы
Баннер
Соңғы жаңалықтар

Норвегия турында топ жарды

Спорт • Бүгін, 09:02

Кеуректің ащы дәмі

Қазақстан • Бүгін, 08:57

Ұлы дала өрнектері

Аймақтар • Бүгін, 08:38

Өгіз аяң өндімейді

Аймақтар • Бүгін, 08:30

Ғарыш пен жарыс

Қоғам • Бүгін, 08:25

Ұқсас жаңалықтар