Экономика • 19 Маусым, 2019

Қалалар экономикалық өсім орталығы болуы тиіс

160 реткөрсетілді

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев күш-жігер жұмылдырылып, өзара үйлесімде жүргізілуге тиіс негізгі 10 бағытын атап көрсетті. Ол халықтың табысын арттыру, жемқорлықты жою, сот және құқық қорғау жүйесін реформалау, жұмыс орындарын ашу, еңбекақыны көбейту, баспана мәселесін шешу, әділ әлеуметтік саясат, аймақтарды дамыту бағыты және тағы басқалары.

Тиісті саланың сарапшысы ретінде, мен Қ.Тоқаев айтқан он бағыттың ішіндегі жетіншісіне – «Өңірлерді дамытудың жаңа бағдарына» тоқталғым келеді. Осы басымдық аясындағы шаралар қалай жүргізілмек? 

Меніңше, өңірлерді дамытудың жаңа бағдарында бірінші кезекте аймақтардың нақты артық­шы­лықтарын, бәсекеге қа­білетті тұс­тарын көтере отырып, тұтас ел­дегі экономикалық өсімді қамтамасыз етуге көңіл бөлінеді. Ал аймақтарды дамы­тудағы басымдық – олардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру, урбанизацияны дамыту, байланысты нығайту, базалық тұрмыс сапасын қамтамасыз ету. 

Қалалық агломерацияны дамыту, соның ішінде Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент, Ақтөбе сынды қа­ла­лармен агломерация шара­лары жал­ғасқаны жөн. Бұл қан­дай шара­лар? Аталған жұмыстар инно­в­а­ция­лық дамуды қамтамасыз етуге, ірі қалалардың ұлттық және ж­а­һан­дық ауқымдағы то­лық­­қан­ды экон­омикалық өсім орта­лық­­тары­на айналуына, тұрмыс са­па­сы­ның өлшемдерінің күше­юі­не көмек­тесетін болуы керек. Ин­женерлік және көлік инфра­құры­лымын дамыту да ерекше назарда болады. 

Бүгінгі таңда әлемде қалалардың рөлі мен ықпалы күшейіп келеді. Мега­полистер экономикалық өсім­нің драйверіне айналуда. Соны ескере отырып, біз де елімізде бір­неше әлемдік деңгейдегі ірі қала­лардың қалыптасуына ық­пал етуі­міз керек. Бұл қалалар еліміз­дің нарығына кіретін қақпаның рөлін атқарады, әлемдік қосымша құн тізбегімен интеграциялануға ықпа­лын тигізеді. 

Урбандалуды дамытуға облыс орта­лықтары үлкен үлес қосады. Менің ойымша, таяу онжылдықта облыс орталықтарын дамытуға баса көңіл бөлінеді. Мемлекеттік шаралар әлеуметтік инженерлік инфра­құрылымдарды дамытуға, жаңа жұмыс орындарын ашуға, баспана құрылысына бағытталады. Себебі, облыс орталықтары өз өңірлеріндегі толыққанды «өсім нүктесі» болуы керек.

Моно және шағын қалалар мәселесі де ерекше маңызды. Бүгінгі таңда олардың жалпы саны – 61. Бұл қалалардың басым көпшілігі ірі қазба байлықтары табылған кен орындарының жанынан жоспарлы экономиканың кезінде салынған. Қазіргі таңда олар экономикасының бәсекеге қабілетсіздігіне, жұмыс орындарының аздығына, халықтың көшіп кетуіне байланысты эко­но­м­и­­калық және әлеумет­тік проб­ле­маларға ұшырап отыр. Моно және шағын қалаларға қатысты мем­лекеттің ендігі жаңа саясаты олар­дың экономикалық әлеуетін жү­зе­ге асыруға негізделетін болады. Меніңше, оларды дамытудың жаңа жолдары жасалады. Ол қандай жол десек, әр типтегі қалаға әртүрлі тұр­ғыда келу дер едім. Әрине, ірі қа­ла­лардың ықпалы бар аймақтар­да ор­на­ласқан шағын қалалардың да мүм­кіндігі молырақ, олар сол ірі қала­ға қызмет көрсетумен айналысады. Ірі көлік дәліз­дерінің бойында, шекара сызығына жақын орналасқан қалалар­дың да даму мүмкіндігі көбірек болады. Жалпы алғанда, моно және шағын қалаларды дамыту олардың экономикасына орай­ластыру, геологиялық барлау жұмыстарын қаржыландыру көле­мін ұлғайту, болашағы бар пай­далы қазбалар кеніштерін анық­тау сияқты бағыттар бойынша жүргізіледі. 

Тағы бір айта кетерлігі, ауыл-аймақты дамытуға өте қомақты инвестиция салынады. Ауыз су тарту, автокөлік жолдарын жөндеу және салу, жұмыс орындарын ашу, ауылда жаңа өндірістерді жолға қою сынды жұмыстарға үлкен күш жұмсалады. Лайықты тұрмыс сапасын қалыптастыру үшін ауылдық жерлерде тұрмыс сапасының стандарттары осыған дейін жасалған. 

Қазіргі таңда «Ауыл – ел бесігі» жобасы жүзеге асырылуда. Осы жоба аясында 1,8 мыңнан астам ауылдық елді мекендерді кешенді дамыту жобасы қолға алынып отыр. Осы бағытта әлеу­мет­тік, инженерлік және көлік инфра­құрылымдары толығымен жаңғыртылады. Жаңа өндірістер мен жұмыс орындары ашылады. Бұл елді мекендердің дамуы 6 миллион адамның тұрмыс деңгейін жақсартуға әсер етеді. 


Нұрболат ҚҰРМЕТҰЛЫ, 

«Экономикалық зерттеулер институты» АҚ Өңірлік зерттеулер орталығы директорының орынбасары

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Тойтөбеге  саяхат 

Аймақтар • Бүгін, 09:14

Қарсыласы қарымды

Кәсіпқой бокс • Кеше

Тандыр наннан шеге шықты

Аймақтар • Кеше

«Jastar kerýeni» жолға шығады

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар