Қазақстан • 03 Қазан, 2019

Саяси жаңғырудың қос міндеті: сабақтастық пен тұрақтылық

18 реткөрсетілді

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Осы уақыт ішінде Қазақ­станның Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назар­­баевтың басшылығымен еліміз әлемдегі беделді әрі орнық­ты мемлекетке айналды», деп биылғы жылдың 2 қыркүйегі күнгі алғашқы Жолдауының әлқиссасында атап көрсетуі біздің тәуел­сіз­дік жолымен жүріп өткен кезеңімізге берілген әділ баға деп па­йым­даймыз. Қ.Тоқаевтың өзінің президенттік қыз­метіне кіріскен сәтінен бастап Елбасының саясатын жалғас­тыра­тындығын ашық мәлімдеуі де тәуелсіздіктің баянды болуының тағдырын тереңнен ойлаған пайымды да парасатты шешімі еді. 

 Бізде басқа таңдар жол да жоқ. Біздің жолымыз – тәуелсіздік! Біздің жолымыз – тұрақтылық! Ендігі арада және қашанда болса қасиетті сол тәуелсіздікті сақ­тап тұру және оны нығайта беру біздің мәңгілік саясатымыз болып табылары да анық. Тарих біз­ге зор мүмкіндік берді. Сол мүм­кін­діктің барлығын да Елбасы Н.Назар­баевтың тиімді пайдалана білгені де тарихи ақиқат. Соны айта да білуіміз керек. Осы орайда «Еліміздің даму жолын бүкіл әлем мойындап, қазақстандық, яғни Назарбаев моделі деп атады», деп Жолдауда атап көрсетілуі де ай­дай әлемге белгілі тағы да ақиқат жайт.

Қалың Қазақ елінің қазір­гі көңіл ауаны мен кей әрекеттері­нен әл­де­бір текетірестік шерулік ахуал­ды аңдар едік. Әрине, түрлі де алуан пікірлердің болғанына, сол пікірлерді қорғауға да әркім ын­талы екендігінде тұрған өрескел­дік те жоқ шығар. Даурығып із­деп жүрген демократиямыз­дың талабы да осы ғой. Дегенмен, тәуелсіздік жылдары жасалған және қол жеткізілген табыстар мен игіліктерді жоққа шығару да жараспас еді. Қазір болмағанды болдыра және де арандата сөйлеп, сол арқылы елдегі тұрақ­ты­лық­тың шырқын бұзуға ынталы бо­лып отырған сыртта да, өз іш­і­міз­де де мүдделі топтар бар­лы­ғы­на еш күмәндануға да болмас. Аран­датушылыққа еру – ар­дың ісі емес. Біз сол арандату әре­кет­терінің ақырында елдегі тұрақ­сыздық пен бірлігіміздің шырқын бұзу мен ақыр соңында елдегі дау-жанжалдың басталып кете беруіне ешқашан жол бермеуге тиістіміз. Шырқымыз бұзылмасын! Бұл – өз ша­ңы­рағымыздың отын өзі­міз өшір­генмен бірдей қатерлі жағдай.

Осы қатер туралы Президент өз Жолдауында «Негізсіз, жүйесіз саяси ырықтандыру елдің ішкі сая­си ахуалының тұрақсыздығы­на, тіпті мемлекеттіліктен айы­рылу­­ға әкеліп соғатынын әлем елдері­­нің тәжірибесінен көріп отыр­мыз», деп атап көрсетті. Әрине, саяси жаңғыру қажет. «Мен уәде ет­кен саяси жаңғыру үдерісі аза­мат­тарымыз бен мемлекетіміз­дің мүд­делеріне сәйкес, біртін­деп үз­дік­сіз жүзеге асырыла­тын бо­ла­ды. Сондықтан біз саяси ре­фор­маларды «асығыстыққа са­лын­бай», керісінше, кезең-кезеңі­мен, табанды түрде және жан-жақты ойластырып жүзеге асыратын боламыз», деген Жол­дау жолдарындағы осы бір ұста­ным баршамыздың санамызда жүргені керек.

Және де асығыстыққа салынбай саяси реформаларды кезең-кезеңімен жүзеге асыру жөніндегі Қ.Тоқаевтың бұл ұтымды ұстаны­мын әр қазақстандық терең санамен зерделеуге тиіс. Біз – сонау тоқсаныншы жылдардан, яғни тәуелсіздіктің алғашқы кезеңі­нен бастап ақырын жүріп, анық бас­қан елміз. Содан ұтпасақ, ұтыл­ған жоқпыз. Ендігі арада Қа­сым-Жо­март Кемелұлының сабақ­тас­тық­ты елдегі тұрақтылық пен даму­дың басты әрі негізгі арқауы етіп отыр­ған ұстанымы біз үшін өте ма­ңы­зды екендігін айтқымыз келеді.

Әуелі қоғамдық-саяси өмі­рді жаңғырта алсақ қана экономи­калық реформалар табысты боларын өз Жолдауында Президенттің өте орынды айтқандығы саяси жүйенің бұл формуласы мемлекет тұрақтылығының негізі болып саналатындығын көлденең тартсақ дейміз.

Жолдауда заман талабына сай тиімді мемлекетті орнықтыру және халықпен тиімді кері бай­ланыс орнату мәселесіне зор маңыз беріліп отыр. «Көп жағдай­да азаматтарымыз орталық және жергілікті органдар басшылары­ның құлықсыздығы мен «бей­қам­дығына» байланысты Прези­дентке жүгінуге мәжбүр болады», деп Президенттің Жолдау жол­дарындағы бұл айтқаны біз­ді терең ойға жетелеуге тиісті. Жолдауда қоғамдық үнқаты­су, ашықтық, адамдардың мұң-мұқтажына жедел назар аудару мем­лекеттік органдар қызметінің негізгі басымдықтары болып са­на­латындығы анық айтылған.

Халық пен биліктің арасы неге алшақтап кетті? Осы орай­да өз пайымымызды айтар болсақ, қазіргі мемлекеттік қыз­мет­шілердің дені халықпен сол халық­тың жүрегіне жол табар­лық сөз тауып, халықтың өз «тілінде» сөйлесе алмай жүр. Кейбі­рінің шешендігі, кейбірінің өресі жете бермейді. Кейбірі тілге шор­қақ. Өз деңгейін білетін сондай мем­лекеттік қызметкерлер халық­тың арасына баруға жасқана ма деп ойлаймын.

Қазақстандағы саяси рефор­ма­лардың ішінде сыбайлас жем­қорлыққа қарсы күрес және оны жою өте өзекті мәселе болып қа­лары да анық. Өйткені жем­қорлық дертінің тамыры терең­ге кеткен сыңайлы. Бұл жайт ха­лықтың биліктен көңілі қалуы­на және мемлекетке деген сенімсіз­дікке соқтырып отыр.

«Сыбайлас жемқорлықпен жан-жақты күресу мәселесі күн тәртібінен түскен жоқ. Сыбайлас жемқорлыққа қатысты қылмыс жасалған мекеменің бірінші басшысының жауапкершілігін заңнамалық және нормативтік тұрғыдан нақты белгілеу керек. Сондай-ақ заңсыз және аран­дату­шылық әрекеттерге барғаны үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл органдарының қызметкерлерін қатаң жазалау керек. Ондай қызметкерлерге тергеу саласында орын жоқ. Кінәсіздік презумпциясы қағидаты толық көлемде сақталуы тиіс», деген Қ.Тоқаевтың Жолдаудағы бұл сөзі жемқорлық сынды осы бір кеселмен күрестің жаңа бір өркениетті әрі заңды жолын ашары анық.

Жергілікті жерде жастармен жиі кездесіп тұрамын. Осы жем­қорлық жайы жастарды қат­ты алаңдатады, тіпті ашынды­ра­ды деу­­ге де болады. Біз ен­дігі арада ары да, жаны да таза ұр­пақ тәрбиелеу мәселесімен жете ай­налысуға тиістіміз. Қазір жас­тар­дың санасында не нәрсені болсын пара беру арқылы шешуге болады деген түсінік қалыптасқандай. Жастарымыз қазір пара беруді бесіктен белдері шықпай жатып, яғни оқу орындарында оқи жүріп үйреніп, соған дағдыланып жатқандығы да белгілі.

Кезінде қазақ сатирасының дүлдүлі Оспанхан Әубәкіровтің емтиханды «коньяктың» – беске, «арақтың» – төртке, «сыраның» үшке тапсырғаны туралы керемет бір әжуасы бар еді. Әрине, бұл арада біз жоғары оқу орындарына, олардың оқытушыларының бәріне бірдей көлеңке түсіруден аулақпыз. Дегенмен де, жемқор­лық­тың оқу орындарында әлі де қалып отырғандығын тиісті орындар да жоққа шығармайды.

Бұл кеселді жою үшін ең әуелі жекеменшік жоғары оқу орындарындағы білім беру жүйесін тәртіпке келтірген абзал. Өйткені жыл сайын жүздеген мың теңгелік оқу ақысын төлеп отырған студентке терең білім алуға қатаң талап қоюдан да «ақшасын төлеп тұрса болды» деген пиғылдың басым жатқандығы да жасырын емес. Ал талап болмаған соң талапты жастар терең білім алу үшін шетелдерге кетуге мәжбүр болып отырғандай. Ал жекеменшік жоғары оқу орындарының санын азайтамыз деп құлшынған не бір оқу министрлерінен әлі де бір тия­нақты іс көрінген жоқ.

Қ.Тоқаев өз Жолдауында әлеу­меттік жаңғырудың жаңа кезеңі­нің жаңа ұстанымдарын да орынды алға тарта білді. Өйткені қазір әлеуметтің мемлекетке үміт артып алаңдап отырған жайлары баршылық. Бұл орайда Президент білім берудің сапасын жақсарту мен жастардың қабілетін айқын­дап, кәсіби бағыт-бағдар көр­сетуге айрықша назар аударатын кез келгенін орынды атап көр­сетті. Әсіресе дарынды ауыл бала­ларын іріктеп алып, жақсы білім беретін оқу орындарына жі­беру қажеттігінің айтылғаны көңіл­ден шықты. Расында да қазақ­тың небір дарынды да танымал тұлғаларының барлығы да ауыл­дан шыққандығын еш ұмытуға болмас. Ауыл баласына деген бұл қам­қорлық пен сенім өзін өзі ақ­тайтын қадам болары сөзсіз.

Ендігі арада сондай-ақ Пре­зи­дент өз Жолдауында атап көр­сет­кеніндей, жастарға кәсіби білім берудің жаңа стандартын кеңінен енгізуге тиістіміз. Әуелі мектеп оқушылары мен жастар арасында кәсіби, жұмысшы мамандықтары кеңінен насихатталуы керек. Бізде әлі де болса тек жоғары білім алу керек деген қатып қалған бір қағида бар. Кезінде жаппай заң­герлік және экономикалық білім алу бәсекеге айналмаса да белең алып кеткені рас. Олар­дың бәріне бірдей жұмыс қай­дан табылсын! Осы орайда сол заң­герлік дипломға кеткен қыруар қаржыға әлдебір кәсіп ашып алмаған екенмін деп өкініп жүргендерді де кездестірдік.

Жастарды кәсіп пен еңбек­қорлыққа баулуға да қоғам болып айрықша көңіл бөлетін кез кел­ді. Ертеңгі күнгі ұрпағымыз масыл болмасын десек, бұл мәсе­лені осы бастан ойлағанымыз жөн. Баланы жасынан еңбек пен кәсіпке баулудың тиімді бір жолы түрлі қолөнер үйірмелері болса керек. Алайда қазір түрлі қолөнер үйірмелері жер-жерде жетіспей де жатыр. Қазіргі жағдайда әр­қай­сымыз бір ғана нәрсеге асы­ғуы­мыз керек. Ол: адал еңбек етіп, әлемдік өркениет көшінен қалып қоймауға және неғұрлым терең білім алып, соны Қазақ елінің мүддесі үшін жұмсауға асығу.

Қ.Тоқаевтың Жолдаудағы «Қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретіндегі рөлі күшейіп, ұлтаралық қатынас тіліне айналатын кезеңі келеді деп есептеймін. Бірақ мұн­дай дәрежеге жету үшін бәріміз даңғаза жасамай, жұмыла жұмыс жүргізуіміз керек. Сондай-ақ тіл үлкен саясаттың құралы екенін де ұмытпаған жөн», деген ұста­ны­мын біз жаңаша ұғынып, жаңа­ша пайымдауға тиістіміз. Қазақ тілі және оның тағдыры үшін қызылшеке болып айтысқан, әлі де айтысып жатқан сол ұзақ жыл­дардан бергі дағдыдан қалуы­мыз керек. Енді «қазақ тілінің мем­лекеттік тіл ретіндегі рөлі кү­шейіп, ұлтаралық қатынас тіліне айналатын кезеңі келуі» үшін біздің әрқайсымыз не істеуге тиіс­тіміз?

Ендігі арада мемлекеттік тіл­дің өркендемей жатқан жайы бол­са, бұл үшін мемлекетті де, Қазақ­станды мекендеп отырған өзге ұлт өкілдерін де айыптаудың қа­жеті жоқ. Бәрі де өзімізден. Тілі­міз үшін әрқайсымыздың ортақ жауапкершілігіміз бар екендігін ұғынатын кез әбден келіп жетті.

Бұл орайда тіл білместік және енді не істеу керек деген көкейі­мізге жиналған өз сауалы­мызға орай «Мемлекеттік тіл және отба­сының жауапкершілігі», «Мем­лекеттік тіл және мемлекет­тік қызметкердің жауапкерші­лігі», «Мемлекеттік тіл және биз­­нес пен халыққа қызмет көр­сету са­ла­­сы­ның жауапкершілігі» ат­ты осы үш бағытты қамтитын бағ­дар­лама түзуді ұсынар едік... Қысқасы, ендігі арада ана тіліміз үшін әр отбасы, әр мемлекеттік қызметші, әр қазақ баласы өзін жауапты сезіне алса ғана ана тіліміз мәңгіліктің мәңгілігі болып қалары анық.

Қазақстан Президенті өзінің алғашқы Жолдауында Қазақстан қоғамын толғандырып отырған өзекті мәселелерді шешудің нақ­ты­лы жолдарын және алдағы уа­қыт­тағы міндеттерді анық әрі толық саралап бергендігін айту па­рыз. Енді біздің әрқайсымызда «мен не істеуім керек?» деген бір ғана ой болуы керек. Ел тағдыры үшін бәріміз де жауаптымыз. Ең бастысы, Жолдаудан біз осыны тағы да айқын сезіне түстік.

 Жабал ЕРҒАЛИЕВ,

Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері

КӨКШЕТАУ

Баннер
Соңғы жаңалықтар

Нұрлыбектің домбырасы

Руханият • Бүгін, 12:13

«ХАТ ҚОРЖЫН»

Қазақстан • Бүгін, 12:01

Күлкі керуені

Руханият • Бүгін, 11:14

Екі қола медаль еншіледі

Бокс • Бүгін, 09:57

«Барыстың» қарқыны қатты

Хоккей • Бүгін, 09:52

Кипрді де жеңе алмадық...

Футбол • Бүгін, 09:51

«Қара алтынды» қапысыз ағызған

Қазақстан • Бүгін, 09:44

Қыз әулие

Руханият • Бүгін, 09:34

Қайталанбас қымыз дәмі

Қазақстан • Бүгін, 09:33

Рухани жаңғырған ауыл

Руханият • Бүгін, 09:28

Екіжақты келісімге қол қойылды

Қазақстан • Бүгін, 09:26

Тәлім мен тәжірибе ұштасқан ұя

Қазақстан • Бүгін, 09:10

Жамбылдықтардың жарқын жобасы

Аймақтар • Бүгін, 08:36

Түгел түркіні түгендеген

Әлем • Бүгін, 08:20

Кей өңірлерде ауа райы өзгереді

Аймақтар • 12 Қазан, 2019

Ең қысқа әңгіме. Ислам Қабылұлы

Руханият • 12 Қазан, 2019

Сенаторлар сенбілікке шықты

Қазақстан • 12 Қазан, 2019

Ұқсас жаңалықтар