Аймақтар • 11 Наурыз, 2020

Ортақ ұстаным маңызды

38 реткөрсетілді

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ұлттық әліпбиді әлі де пысықтай түсу жөніндегі тапсырмасына орай, Қостанайда латын таңбасына негізделген қазақ әліпбиінің жетілдірілген нұсқасын ашық талқылауға арналған ғылыми жиын өтті.

Коллажды жасаған Амангелді Қияс, «EQ»

Басқосуға өңірдегі филолог ғалымдар, тіл мамандары мен облыс әкімдігінің Тілдерді дамыту басқармасының мамандары қатысты. Қазіргі қол­данымдағы кирилл әліп­биінде 42 әріп болса, жаңа ұсынылып отырған әліпби нұсқасында 31 әріп бар.

Жиынға қатысушылар жа­ңа әліп­биге қатысты 7 мә­се­ле төңі­регінде ой өрбітті. Әсіресе «Ч» дыбысын таңбалау керек пе, әлде керек емес пе, бәлкім мүлдем алып тастау керек шығар? – деген сауал төңірегінде тіл мамандарының пікірі қақ жарылды. Бір тарап «Ч» дербес әріп ретінде таңбалануы керек, өйткені қазір ағылшын тілінен еніп жатқан сөздердің құрамында көп кездеседі. Түрік, әзербай­жан әліпбиінде «Ч»-ға арнайы таңба бар. «Оны алып тастасақ, Чехов, Сергеевич деген­ді қалай жазамыз?» деген­ді айт­ты. Екінші тарап бұған: «Жаңа әліпбиге көшуіміздің бір себебі – ұлттық тілдің сырт әсер­ге қарсы тұру имму­ните­тін күшейту екен­дігін ұмыт­пау керек» деген уәж айтып, тілімізде «Ч» деген ды­быс­­тың жоқ екенін, ол «Т» мен «Ш»-ның қосындысынан жасал­­ған құра­ма дыбыс екенін жеткізді.

Жаңа әліпби нұсқасындағы тағы бір жаңалық – мұнда «С» деген таңба жоқ, кирилдегі қазіргі «С» әрпі «S» таңбасымен бел­гі­ленген. Тілші мамандар бұл мәселе төңірегінде де біраз талас­қа барды. «Медицина тер­миндерінің көбі «Ц»-мен айтылады, сондай-ақ латын әлі­п­биі ежелден «А», «B», «С»-дан бас­­талады, бұл әріптер толық тұруы керек» деушілер болды. Бұл пікірге қарсы шығушылар «Ц»-ның «Т» және «С» ды­быс­­тарынан құралатынын, сон­дық­тан «Ц»-мен келетін сөз­дерді «S» әрпі­мен жазу ұтымды» дегенді айтты.

Жиын соңында ғалымдар пікір білдірушілердің әрқай­сы­сы өз ойын қағазға түсіріп, ха­т­тамаға енгізу үшін жазба­ша түрде ұсыну керек деген ор­тақ шешімге тоқтады. Хат­та­ма көшірмесі жаңа үлгі­дегі жетіл­дірілген әліпби нұсқа­сын ұсынған жұмыс тобына жөнелтіледі.

 

ҚОСТАНАЙ

 

Соңғы жаңалықтар

Елдік нышандар тарихы

Қазақстан • Кеше

Ұқсас жаңалықтар