Саясат • 12 Наурыз, 2020

Тексеріс тиімділігі немесе бюджет қаржысына бақылау орнатылады

15 реткөрсетілді

Қазір бюджет қаражатын, мемлекет пен квазимемлекеттік сектор субъектілерінің активтерін басқарудың және пайдаланудың тиімділігін арттыруды бақылаумен Президенттің Жарлығымен құрылған тексеру комиссиясы айналысады.

Есеп комитетінің «тиімді» ба­­ға­­­лауы рейтингінде былтыр Сол­­­түстік Қазақстан облыстық тек­­­серу комиссиясы еліміз бо­йынша бірінші орынға шық­ты. «Бұл кездейсоқ табыс емес. Бюджет қаржысын пайдалануда анық­талатын жүйелі бұзу­шы­лық­тарды болдырмау мен алдын алу үшін ауқымды жұмыстар атқарылды. Мәселен, аудан әкім­де­рінің, мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік сектор субъ­ек­ті­лері басшыларының қаты­суы­мен семинар-кеңестер өтті. Осы жұ­мыстардың нәтижесінде анық­тал­ған бұзушылықтардың сомасы алдыңғы жылғы 6,9 млрд теңге­ден 2019 жылы 3,2 млрд теңгеге дейін, яғни 2 есеге азайды», дейді комис­сия төрағасы Т.Қаскин.

Облыстық тексеру комиссиясы менеджмент пен жұмыс әдісін жетіл­діру арқылы тұрғындарға бір табан жақындай түсті. Атап айтқанда, тексеру комиссиясының сайты жаңартылып, азаматтарды жеке мәселелері бойынша Nur Otan партиясының аудандық филиалдарында қабылдауда. Салықтық әкімшілік аудитінің тиімділігіне көз жеткізу мақсатында 2019 жылы төрт ауданда (Ақжар, Аққайың, Жамбыл және Ғабит Мүсірепов атындағы) аудит жүргізілді. Аудит барысында 39,9 млн теңге сомасында қаржылық бұзушылық анықталып, оның 39,3 млн теңгесі, яғни 98 пайызы жергілікті бюджетке қайтарылды.

Мемлекеттік аудиторлардың бі­лік­тілігін арттыру, өзара байла­ныс­­ты дамыту мақсатында Тараз мем­ле­­кеттік педагогикалық уни­вер­ситеті­мен, М.Қозыбаев атын­­дағы Солтүстік Қазақстан универ­си­те­ті­мен ынтымақтастық ме­морандумына қол қойылды. Сондай-ақ «НИТ» және «Қазақ­те­­леком» АҚ, «Госсектор. KZ.» ЖШС бас­шы­ла­рының қа­ты­суы­мен бюд­жет қаржы­сын, мем­лекеттік активтерді пайда­ла­ну­ға электронды аудит жүргізу мәселесі бойынша дөңгелек үстелдер өткізілді.

2019 жылы аудиторлардың тек­серісі нәтижесінде Айыр­тау аудан­дық тұрғын үй-ком­муна­л­дық шар­уа­шылығы бөлімінің бас есеп­ші­сі 1 млн теңге мөлшеріндегі қар­жыны негізсіз аударғаны үшін айыпталып, 3 жыл 3 айға бас бос­тан­дығынан айырылды. Шал ақын ауданының орталығы Сергеев­ка қаласында екі 15 пәтер­лік тұрғын үй құрылысында жұмыс­тар­дың толық орын­далуын күтпей актіге қол қойылып, 19,1 млн теңге қаржыны ауда­рып жіберген. Бұл факті де сотқа жолданды. Бұдан басқа 2019 жылы аудит барлығы 73 нысанның 116,5 млрд теңге бюджет қаржысы мен мемлекеттік акти­він қамтыған. Осы жұмыс барысында 1,2 млрд теңгенің қаржы тәртібін бұзушылығы анықталып, 1,1 млрд теңгесі немесе 95,4 па­йызы мем­лекетке қайтарылады.

Орынсыз жұмсалған қаржыны бюд­жетке қайтару оңай емес. Кей­де бұл үрдіс ұзаққа созыла­ды. Бірақ соған қарамастан, бұ­рынғы жыл­дардағы қаржылық бұзу­шы­лық­тардың 127 млн теңгесін жергі­лікті бюджетке қайтаруға қол жет­кізіл­ді.

Талдау барысында түрлі бұзу­шы­­лықтарға бухгалтерлік есепті жүр­гізу және қаржылық есеп беру ба­рысында жол берілгені белгілі болды. Мәселен, 2019 жылы бух­гал­­терлік есепті бұзушылық 951,8 млн теңге немесе барлық бұзу­шы­лықтың 29,8 пайызы болған, оның ішінде активтерді, қорларды көрсетпеу немесе қате көрсету, қорларды негізсіз есептен шығару, кредиторлық және дебиторлық қарыздарды жасыру фактілері бар.

Сонымен бірге құрылыс жүр­­гі­зу мен жөндеу барысында бұзу­шылықтарға жиі жол беріледі. Мы­салы, облыстық энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шар­уа­шылығы басқармасында, Шал ақын аудандық тұрғын үй-коммунал­дық шаруашылығы бөлі­­мін­де сомасы 19,3 млн теңге­нің орындалмаған жұмыс көлемі анық­тал­ған. Бұл – басшылар тарапынан тиісті бақылаудың болмауы сал­дарынан орын алып отырған фак­тілер.

Мемлекеттік сатып алулар та­­лап­­тары толық орындалмайды. Мә­селен, Айыртау аудандық тұр­ғын үй-коммуналдық шаруа­шы­лы­ғы бөлімі, Шал ақын ауда­нын­дағы Сергеевка қаласы әкі­мі­нің аппараты қолданыстағы заң­на­маларды орап өтіп, бұл мәселені тура келісім жасау арқылы шеш­­кен. Өткен жылы барлығы 332,4 млн теңгенің 67 рәсімдік бұзу­шы­лық­тары анықталды. Соның ішінде мем­лекеттік сатып алулар туралы заң­намаларды бұзғаны үшін 7 тұлға 523,9 мың теңге көлемінде айып­пұл төледі.

Аумақтарды дамыту бағ­дар­ла­ма­сының жүзеге асырылу барысы да аудиттің назарында. Бұл орай­да да көптеген кемшіліктерге жол берілген. Нақты айтқанда, көп­теген мемлекеттік ұйымдар мақ­сат­ты индикаторларға қол жеткізу үшін қолдан келгеннің бәрін жасамайды. Мәселен, 2018 жылы Айыртау ауданында 64 мақсатты индикатордың 51-і немесе 79,7 пайызы, Тайынша ауданында 72 индикатордың 62-сі немесе 88,6 пайызы, Шал ақын ауданында 68 индикатордың 59-ы немесе 86,8 пайызы ғана орындалған. Анық­тал­ған кемшіліктер мен бұзу­шы­­лықтар аудандық экономика және қаржы бөлімдері тарапынан бағ­дарламаны жүзеге асыруға нем­құрайдылық орын алып отыр­ға­нын, алға қойған мақсаттар мен мін­деттерге қол жеткізу үшін қа­был­данған шаралардың жет­кі­лік­сіз­дігін көрсетеді.

Жүргізілген аудиторлық іс-ша­ра­­­лардың нәтижесінде 389 тұл­ға жа­уап­кершілікке, оның ішінде біреуі қылмыстық, 219-ы әкім­шілік (айып­пұл сомасы 9,2 млн теңге) жауап­кершілікке тар­тылған.

Коммуналдық меншікке жататын тұрғын үй қорын пайда­лан­ғаны үшін төлемдердің толық және уақ­ты­лы түсуіне аудит жүргізген кезде жалдау мен жекешелендіру ке­лісімшарты бойынша баспана құнын толық және уақтылы төле­меу фактілері орын алып отыр­ға­нына көз жеткізілді. Аудит қо­ры­тын­дысы бойынша 126 жалдаушы мен сатып алушыға жалпы сомасы 4 млн теңге айыппұл салынған.

Аудит анықтаған бұзушы­лық­тар бойынша қаржыны қайтару өзек­ті мәселелердің бірі көрінеді. Жал­пы, облыс бойынша 2019 жылы қалпына келтірілмеген және қай­та­рылмаған қаржы көлемі – 54,4 млн теңге. Облыс­тық кәсіпкерлік және туризм бас­қармасы, Ғабит Мүсі­ре­пов атындағы аудан бо­йынша мемле­кет­тік кірістер бас­қар­масы, Та­йын­ша аудандық экономика және қаржы бөлімі және т.б. бюджетке 19,1 млн теңгені қайтаруы тиіс.

Сыбайлас жемқорлықпен күрес бағыты бойынша облыстық тексеру комиссиясы облыс прокуратурасымен, мемлекеттік кірістер депар­таментімен және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агент­ті­гімен бірлесіп «Мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылау жүр­­гі­зу кезінде анықталған құқық бұ­зу­­шы­лық жөніндегі мемле­кет­тік аудит материалдарын беру ережесін» бекіткен.

Міне, осындай жұмыстардың тиім­­ділігі облыстық тексеру ко­мис­­сиясының жұмысын жоғары рей­­тингке жеткізіп отыр.

 

Солтүстік Қазақстан облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Қызылжарда 75 көше жөнделеді

Аймақтар • Бүгін, 20:30

Қапшағай қаласының әкімі ауысты

Аймақтар • Бүгін, 17:20

Жігіттің жақсысы

Руханият • Бүгін, 16:21

Ұқсас жаңалықтар