Білім • 21 Мамыр, 2020

Уақыт жаңаша көзқарасты талап етуде

31 реткөрсетілді

Адамзатқа қауіп төндірген пандемия әлем тынысына үлкен өзгеріс алып келді. Дүниежүзілік экономикалық белсенділіктің күрт төмендеуі, әлемдік ішкі жалпы өнімнің едәуір түсуі, шикізат бағасының құлдырауы әлемдік рецессияны туындатып, жағдайды күрделендіруде. Дағдарыс кезінде елімізде кешенді, жүйелі шаралар жүргізілуде.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жуырда Төтенше жағдай режімін қамтамасыз ету жөніндегі мемлекеттік комиссияның қорытынды отырысында қашықтан оқыту жүйесіне толықтай көшу туралы айта келіп, «...Білімді барынша икемді жасап, балалар мен студенттерді қашықтан оқыту режімінің хаттамалары мен әдістемелерін әзірлеу, еліміздің барлық оқу орындарын шынайы цифрландыруды аяқтау қажет. Заманауи қашықтан оқыту технологияларын қарқынды енгізу қажет. Білім беру бағдарламаларының мазмұнын қайта қарап шығып, оларды қолжетімді және интерактивті жасау керек. Педагогтердің өзін дайындау жаңа талаптар ескеріле отырып жүзеге асырылуы тиіс», деген талаптар қойды.

Уақыт бізден өмірде болып жатқан өзгерістерге жаңаша көзқараспен қарау­ды талап етуде. Бүгінгі таңда сала министрлігі орта, арнайы, жоғары, жоға­ры оқу орнынан кейінгі білім саласының бар­лығында енгізілген қашықтан оқы­туды, оның жүзеге асу жолдарын қада­ғалап, монито­ринг жасап отыр. Екі айдан бері еліміздегі барлық жоғары оқу орындары бір-бірімен тәжірибе алмасып, қашықтан оқуды біршама игерді десек болады. Қашықтан оқыту технологиясы оқытушы мен студентке анағұрлым көп еркіндік берді. Білім алушылар өздеріне ыңғайлы уақытта тапсырмаларды орындап, өздігінен іздене бастады. Оқытушы материал мазмұнын жедел түрде өзгерте отырып, қашықтан оқытуға сай дайындалған түрде студентке ұсынуда. Мұның барлығы қашықтан оқыту технологиясының дамуы, ал бұл процесс біздің білім беру жүйесінің болашағына айналуы да мүмкін. Себебі тарихы ХІХ ғасырдан басталатын қашық­тан оқыту төтенше жағдай кезінде әлемде кең ауқымда дами бастады.

Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық университеті де еліміздің барлық жоғары оқу орындары сияқты қашықтан білім беруде. Біз көп нәрсе үйрендік, өз мүмкіндіктеріміз бен күш-қуатымызды, дайындық деңгейімізді танып, кемшіліктермен жұмыс істеуге мүмкіндік туды. Әрине, үйренеріміз қаншалықты көп болса, үйретеріміз де жетерлік. Әр күн, әр сәт жаңа білім көкжиегін сыйлауда. Қашықтан оқытуға көшудегі жұмыстың қарқынды болғаны соншалық бізге күн сайын ғана емес, сағат сайын тиімді шешімдер қабылдауға тура келді. Себебі, әр шешімнің астарында адам тағдыры тұрды. Күнделікті жұмысқа келіп, сабағын беріп, студенттермен қоян-қолтық жұмыс істеп жүрген педагогтер өміріне онлайн, офлайн, прок­торинг сияқты ұғымдар мен терминдер енді. Білім және ғылым министрлігі бұйрық шығарған сәттен бастап біз де тиісінше қашықтан оқытуға көшуге дайындықты шұғыл түрде ұйымдастыра бастадық. Карантинге қарамастан университет штаттық режімде үздіксіз жұ­мыс істеуі керек еді, ал ол үшін барлық ішкі процестерді қайта қарау керек болды. Төтенше жағдай енгізілген алғашқы күндері санаулы сағаттарда сандық білім беру ресурстары орталығының қыз­меткерлері қашықтан оқыту технология­сын қолдану бойынша нұсқаулықтар жасап, оқытушылар мен студенттер үшін арнайы семинарлар өткізді. Бұған дейін де білім беру саласында цифрлы технологиялар оқу үдерісіне белсенді енген болса, карантин кезінде бұл процесс қарқынды дамыды.

Қашықтан оқыту технологиясы біздің университетте төтенше жағдайға дейін де қолданылып келген. Сондықтан педагогтер үшін қиындық тудырған жоқ. Тек қазіргі жағдайдағы ерекшелік – оқы­тушылар арнайы жабдықталған университет дәрісханаларынан емес, өз ша­ңырағында отырып сабақ жүргізуде. Ал білім алушылар үшін бұл, әрине, жаңа, әдеттен тыс іс болды. Бүгінге дейін төрт мыңға жуық студентті бір мезетте қашықтан оқыту – тәжірибемізде болмағаны рас. Оқытушылар мен білім алушыларға жаңаша көзқараспен қайта машықтанып, дағдылануға тура келді. Күн сайын педагогтермен онлайн кездесулер ұйымдастырылды. Білім және ғылым министрлігі – ЖОО басшылары – оқытушылар мен білім алушылардың үздіксіз тізбегі құрылып, жұмыс үдей түсті. Университетте үздіксіз жұмысты қам­тамасыз ету, коммуникация және кері бай­ланысты қолдау үшін Call-орталық іске қосылды.

Педагогтердің негізгі жұмысы оқы­ту, оқу нәтижелерін алу және қиын жағ­дайда білімді бағалау, ал студенттер үшін онлайн сабақтарға қатысып, уақтылы тапсырмаларды орындау басты назарда болды. Оқыту бойынша онлайн сабақтарды кесте бойынша өткізіп, видеолекцияларды жазып, тапсырмаларды арнайы порталға салуда азды-көпті тәжірибеміз болғанымен, білім алушыларды бағалау бойынша жетілдіретін тұстарымыздың әлі де бар екеніне алғашқы күндері көз жеткіздік. Қазір оқытушы-профессорлар арасында белсенді түрде тәжірибе алмасу жүріп жатыр. Вебинарлар, онлайн-семинарлар өз ішімізде ғана емес, сонымен қатар басқа жоғары оқу орындарындағы әріптестермен де өткізілуде. Бұл жөнінде бізге Білім және ғылым министрлігі баға жетпес көмек көрсетіп келеді. Қазір оқытуды басқарудың негізгі жүйесі «UNIVER 2.0» ақпараттық-білім беру порталы мен қосымша жүйелер – ZOOM, WEBEX, Whats APP, Youtube платформалары болып отыр. Бұдан басқа электрондық пошта жүйелері де қол­да­нылуда – mail.ru, gmail.com, google.com.құжаттардың бұлтты қоймалары, Google бұлтты кеңселік сервистері. Zoom мен WEBEX – сабақтардың барлық түрлерін тікелей трансляциялау және тақырып бойынша өзекті мәселелерді талқылау мүмкіндігін береді.

Әр жоғары оқу орнының өз конс­титуциясы – Академиялық саясаты бар. Онда ЖОО-ға түсуден бастап диплом алуға дейінгі барлық ережелер жазылған. Сондықтан төтенше жағдайға байланысты бұрын бекітілген ережелерге шұғыл өзгерістер енгізу және қашықтан оқытуға көшуге орай жаңа ережелер жасап, бекіту қажеттілігі туын­дады. Осы мақсатта біз ғылыми кеңес мәжілісін онлайн режімінде өткіздік және «Барлық оқу нысандары мен барлық деңгейдегі білім алушыларға қашықтан білім беру технологиясы бойынша оқу процесін ұйымдастыру ережесін» бекіттік. Сол кезде «Қашықтан оқыту кезінде оқытушының кәсіби қызметіндегі педагогикалық әдеп ережелері» де қабылданды және мұның барлығы ашық талқылана отырып, жүзеге асырылды. Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын негізге ала отырып, білім алушылармен байланыс жасау үшін проректорлар, факультет декандары инстаграм, фейсбук сынды әлеуметтік желілерде бейнеконференциялар мен тікелей эфирлер өткізуді үрдіске айналдырдық. Онда жауапты басшылар өздеріне қатысты сұрақтарға жауап береді және өзіне тиісті қызметтік құзырындағы мәселелерді шешеді.

Президенттің «Аз қамтылған және көпбалалы отбасыларға арнал­ған әлеу­мет­тік көмектің жаңа түрлері ен­гізілді. Мы­салы, көпбалалы отбасы­ларға табысына қарамай жәрдемақы беріле бастады. Жарты миллионнан астам азаматтың 300 мың теңгеге дейінгі кепілсіз несиесі өтелд­і» деген бастамасын қолдай отырып, көпбалалы және аз қамтылған отбасылардан шыққан студенттерге, жетім балаларға, ақылы негізде оқитын ЖОО оқытушыларының балаларына жеңілдіктер беру туралы «Университет студенттері мен магистранттарына білім беру қызметінің төлемақысы бойынша берілетін жеңілдіктер туралы ереже» қабылданып, ол 1 сәуірден бастап күшіне енді. Бү­гінгі таңда 3 тұл жетім студентке оқу жылының екінші жарты жылдығына 100 пайыз, ал көпбалалы отбасынан шыққан 3 студентке және университет қызметкерлерінің бізде оқитын 3 студент баласына 30 пайыз жеңілдік берілді. Сонымен бірге Түркістан облысындағы Мақтаарал, Төлеби, Қазығұрт аудандарын су басуына байланысты туындаған төтенше жағдайға орай университет ұжымы бір күндік жалақысын сол аймақтарда тұратын студенттердің отбасына әлеуметтік көмек ретінде аударды. Және қашықтан оқыту оқытушылар мен білім алушыларды компьютерлермен, ноутбуктермен, планшеттермен қамтамасыз етуді талап етті. Университет тарапынан барлық мұқтаждарға моноблоктар мен планшеттер, көпбалалы қызметкерлерге, жасөспірімдер үйінде тұратын білім алушыларға компьютерлер берілді. Сонымен қатар, студенттер мен оқытушылар арасында сауалнама жүргізіліп, қашықтан оқытудың артықшылықтары мен кемшіліктеріне талдау жүргізілді. Биылғы оқу жылында бізде 1300 шетелдік студент білім алып, олардың көпшілігі отанына оралды. Түрікменстан мен Өзбекстаннан келген 14 студент ғана осында қалды. Біз оларды университет аумағындағы ең жақсы жатақханаға орналастырдық, компьютермен қамтамасыз еттік, қаржылай да көмек көрсетілді.

Әрине, көптеген түйткілді мәселе бар. Бұл, ең алдымен, интернеттің барлық жерде қолжетімді болмауы. Біздің білім алушылардың көпшілігі Түркістан облысы мен Өзбекстанның қалалары мен ауылдарында тұрады. Психологиялық тұрғыдан оқшаулау жағдайында педа­гог­тердің қолдауынсыз өзін өзі оқы­ту алғашқыда студенттер үшін өте қиын­ға соққаны рас. Осы тұрғыда білім алу­шыларға көмек көрсету мақсатында университетте психологиялық көмек көрсету орталығы құрылды.

Қазір қашықтан білім беру бола­шағы туралы алуан пікір айтылуда. Ғалам­торда мектебі мен мұғалімін, дос­тарын сағынып жылаған балалардың бейне­роликтері мен қазіргі төтенше жағдайға бай­ланыс­ты түрлі пікірлер көбей­ді. Ба­ла­сын оқытудан алғашқы күні-ақ шаршап, шынын айтқан ата-аналардың шы­найы тілегі ұстаздың қадірін арттырды. Біз де студенттерімізді, қоңырау үнін сағын­дық. Сту­денттердің елден жолдаған бейнежазба­лары мен сәлем­дерін тыңдағанда ерік­сіз тол­қи­сың. Олар­дың өз білім ордасына деген сүйіс­­пеншіліктерін сезінгенде кеудеңді мақ­таныш сезімі кернейді. Дәл қазіргі жағ­дайда қашықтан оқыту білім беруде бір­ден-бір шешім болғаны анық, әйтсе де болашақ мұғалімдер даярлауда педа­гогпен күнделікті қарым-қатынасты ал­мас­­тыра алмайтыны да белгілі. Бұл – біз даярлайтын мамандықтың ерек­шелігі.

Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педа­­­­гогикалық университеті өңірдегі тарихы терең педагогикалық жоғары оқу орны ретінде өзіне артылған міндетті орындауда және жоғары білікті мамандарды даярлауда барлық күш-жігерін жұмсауда. Педагогтің еңбегіне деген құрмет бізге жауапкершілік жүктейді. Білім көкжиегінің бұл белесін елмен бірге бағындырарымыз сөзсіз.

 

Гүлжан СҮГІРБАЕВА,

ОҚМПУ ректорының міндетін атқарушы, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент

 

ШЫМКЕНТ

 

Соңғы жаңалықтар

Кім қалай оқып жүр?

Әдебиет • Бүгін, 12:02

ҚПЛ бір командаға азайды

Спорт • Бүгін, 08:17

Тарихқа таразы болар бастама

Саясат • Бүгін, 08:04

Жүйелі жұмысты қажет етеді

Саясат • Бүгін, 08:01

«Balapannan» базарлық

Қоғам • Бүгін, 07:23

Жетім бұрыштағы жеті нота

Өнер • Бүгін, 07:20

Ұқсас жаңалықтар