Экономика • 28 Мамыр, 2020

Мұнай-газ секторының сын сағаты

30 рет көрсетілді

Соңғы екі жылда бюджетке мұнай сервисі саласындағы компания­лар 1 трлн теңгеден астам қаржы түсіріпті. Осы көрсеткіштің өзі аталған саланың ел экономикасындағы орнын айқын көрсететіні анық. Алайда соңғы бірнеше айдың бедерінде шикізат нарығында қалыптасқан ахуал салаға үлкен қауіп төндіріп тұр. 200 мыңнан астам адам еңбек ететін 2 мыңнан астам компанияның қазіргі жағдайы қалай?

Sputnik халықаралық ақпараттық агенттігінің алаңында Қазақстанның мұнай сервистік компаниялары одағының төралқа төрағасы Рашид Жақсылықов пен одақтың бас директоры Нұрлан Жұмағұлов осы та­қы­рыптағы сауалдарға жауап берді.

Рашид Жақсылықов айтқандай, отандық мұнай-газ өндірісіне қызмет көрсету саласы қазір сын сағатты басынан өткеріп жатыр. Бұрын мұнай бағасы құлдыраған кезде елімізде жұмыс істейтін компаниялар сынақтан сүрінбей өткен. Бірақ бұл жолғы дағдарыс ерекше ауыр соғуда.

– Баға қыспағы жұмысымызды тежеп тұр, бұл – бір. Екіншіден, санитарлық нормаларды сақтап, жұмысшыларды таратпай, өндірісті тоқтатпау керек. Соған қарамастан, мемлекеттің қаржы қамбасына түсім түсірудің амалын қарастырып жатырмыз. Мемлекет басшысының шешімімен, экономиканың салаларын бөліп-жармай, барлығына көмектесу туралы ұйғарым жасалды. Біздің салаға қатысты министр­лік­тердің негізгі мақсаты – түсетін салықты неғұрлым азайтпау. Бірақ одан басқа да мәселелер бар. Қазір мұнай операторларымен арада келіс­сөз жүргізіп жатырмыз. Мақсат – 25 жыл бойы Ұлттық қор қаражатының 55 пайызына дейін түсірген компа­нияларды және ондағы жұмыс орындарын сақтап қалу. Кейбір жерлерде жалақының 70 пайызын, кейбір жерлерде 50 пайызын төлесек те, жұмысшыларды әзірге тарата қойған жоқпыз. Алайда мұның бәрі қысқа мерзімді, 2-3 айды ғана қамтитын көмек. Әрі қарай жағдай не болмақ? Індеттің таралуы тоқтап, осыған дейін қолға алынған жобалар жалғасын тапса, онда сынақтан аса қатты қиналмай өтеміз. Ал егер індеттің екінші толқыны келсе, жобалар жалғаспаса, жағдай ауыр болатыны айдан анық, – дейді ол.

Жағдай ауыр болатыны сол, ІІІ тоқсанда мұнай-газ секторындағы 9 мыңнан астам адам жұмыстан қысқаруы ықтимал. Қазірдің өзінде Tengizchevroil Атыраудағы жобаларында жұмыс істейтін 18 мың адамды үйіне қайтаруға мәжбүр болды. 18 мың адам тек 1 вахтада істейтінін, оларды тағы осынша адам ауыстыратынын ескерсек, бұл көрсеткіш 2 есе көп екені түсінікті. Осы 36 мың адамға компания маусым айының ортасына дейін жалақы төлейді, одан кейін не болары әлі нақтыланбаған.

– Tengizchevroil, Karachaganak Petroleum Operating B.V. сияқты ірі компаниялармен күнделікті диалог құрып отырмыз. Олар 10 күн кө­ле­мінде мұнай-газ саласына қызмет көрсету жобаларын көрсетеді, – деді Рашид Жақсылықов.

Одақтың бас директоры Нұрлан Жұмағұловтың айтуынша, пан­де­мияның таралуына жол бермеу үшін вахта кезеңі 28 күннен 90 күнге ұзартылыпты. Кен орын­да­рының басында айлап жұмыс істейтіндердің жалақысын 1,5-2 есеге дейін ұлғайтуға тура келген. Яғни компаниялардың еңбекақы төлеу қорына үлкен салмақ түсіп жатыр деу­ге болады. Өкінішке қарай, Үкі­мет тарапынан фискальды шараларды жеңілдетуге қатысты ешқандай қол­дау көрсетілмеген.

– Былтыр 1 100 ұңғы бұрғылан­ды, биыл бұл көрсеткіш әлдеқайда төмен болады деп күтіп отырмыз. «Са­лық жеңілдіктері жасалғанымен, атқа­рылатын жұмыс болмаса, бұл биз­неске ешқандай пайда әкелмейді. «Теңіз» болашақ даму жобалары­нан басқа біздің ірі жобамыз жоқ. «Қашағанды» кеңейту жоба­лары әлі талқыланып жатыр, «Қара­шы­ғанақтағы» жағдай да тура сол сияқты. Біздің сала 2 жылда бюджет­ке 1 трлн теңгеден астам түсім тү­сірді. Мұнай сервисі компаниялары салық жеңілдіктері жасалмаса да жұмыс істеуге дайын, – дейді Нұрлан Жұмағұлов. Бірақ ол үшін саланы қолдайтын нақты шаралар керек. Мұнай сервис саласына қазір ең керегі – келісімшарттар мен игеретін қаржы. Инвесторлар келе бастағаннан бергі аралықта жергілікті компаниялар батыстың компанияларымен бір қатарда жұмыс істеді, өзара жақсы түсініседі. Қазақстандық мұнай сервис компаниялары Энергетика министрлігінің бизнесмендермен бірлесіп ең болмаса жыл соңына дейін қабылданатын ша­раларды айқындап бергенін қа­лай­ды.

Осы жиында айтылғандай, қазіргі таңда мұнай сервисі саласындағы компаниялардың 50 пайызы банкрот болудың алдында тұр. Егер алпауыт компаниялармен арада ірі келісімдер жасалмаса, олардың біразына жабылу қаупі төнеді.

 

Соңғы жаңалықтар

COVID-19: Хаттамаға өзгеріс қажет пе?

Қазақстан • Бүгін, 09:25

Ел жүрегі – елорда

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар