Қоғам • 24 Қыркүйек, 2020

Кедендік құнды бақылау неліктен күшейтілді?

316 рет
көрсетілді
4 мин
оқу үшін

lsm.kz порталында «Қа­зақ­стан­дық кеденшілердің жұ­мыс­тарына кәсіпкерлер ша­ғым­данды» атты мақала жария­ланған. Атап айтқанда, мақалада «кеденшілердің Қазақстанға импортталатын тауарлардың бағасын 18 есеге дейін көтеруі» туралы айтылады. Осыған байланысты, Мемлекеттік кірістер комитеті түсініктеме берді.

Кедендік құнды бақылау неліктен күшейтілді?

Республикалық бюджетке кедендік төлемдер мен салықтардың түсуін жос­парлау мемлекеттік кірістер ор­ганд­а­рының бірінші кезектегі мін­де­ті және бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастыру көзі болып табылады. Демек, импортталатын тауарлардың кедендік құнына бақылауды күшейту бюд­жеттің атқарылуын қам­та­ма­сыз етуге, сондай-ақ Қазақстан Рес­пуб­ли­касы мен ҚХР өзара сау­да­сын­да­ғы алшақтықтарды қысқартуға ба­ғыт­тал­ған.

Ағымдағы жылдың сәуір айында Мемлекеттік кірістер комитеті 1698 тауар позициялары бойынша тәуекелдің құндық бейіндерін өзектендірді, оларды өзектендіру кезінде ақпарат алмасу шеңберінде ҚХР кеден органдарынан алынатын ақпарат пайдаланылды. Бұл ойыншықтар, киім, тұрмыстық тауарлар, авто бөлшектер, пластиктен жасалған бұйымдар, маталар, кеңсе тауарлары және т.б. сияқты тауарларға қатысты болды, ал өсім 2-ден 5 есеге дейін болды.

Мысалы, матадағы тәуекелдің құндық индикаторлары 2 есеге, ойын­шық­тар – 4 есеге, киім-кешек – 2 есеге, кеңсе тауарлары – 2,5 есеге, бей­не ойындарға арналған жабдықтар 5 есеге ұлғайды.

Тауарларды кедендік баға­лау­дың қолданыстағы практикасы жосық­сыз импорттаушыларға жал­ған құ­жат­тар­ды ұсыну арқылы төмен­детілген кедендік құнды деклара­ция­лауға мүмкіндік беретінін атап өткен жөн. Осыған байланысты, мем­лекет­тік кірістер органдары импорт­таушылар мәлімдеген тауарлар­дың кедендік құнын дұрыс бақылауы қажет.

Мемлекеттік кірістер органдары тауарлардың кедендік құнын бақылау үшін пайдаланатын құралдардың бірі тәуекелдерді басқару жүйесі. Ке­ден­дік құн бойынша тәуекел бейін­дері (тәуекелдің құндық индика­тор­лары) тауардың кедендік құнын тө­мендету мүмкіндігін көр­сететін өзін­дік бір көрсеткіш. Тәуе­кел бейіндерін өзектендіру ке­зінде ЕАЭО аумағына импорт кезінде тауарлардың кедендік құны дең­гей­ле­рінің ағымдағы өзге­ріс­те­рі, нарық конъюнктурасы, биржалық баға бел­гі­ленімдері, шикізат құны және т.б. ескеріледі.

ҚХР кеден органдарының ҚХР-дан Қазақстан Республикасына экспортталатын тауарлардың құны туралы ақпаратты жедел ұсынуы са­лық салынатын базаны азайту мақ­са­тын­да оны Қазақстанда декларация­лау кезінде тауарлардың кедендік құ­нын төмендеткен СЭҚ жосықсыз қа­ты­су­шы­ларды анықтауға мүмкіндік берді. Дегенмен, 2020 жылдың 8 айында импорт кезінде тауарларға арналған декларациялардың 74%-ы әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс қолданыла отырып (1-әдіс), яғни тауарлардың мәлімделген кедендік құны бойынша шығарылды.

Сыбайлас жемқорлық факторын болдырмау мақсатында АСТАНА-1 ақпараттық жүйесінде автоматты түрде мыналарды жүзеге асыруға мүм­­кіндік беретін функционал іске асы­­рылғанын атап өтеміз: Бірінші, ке­­дендік құнды түзету қажет болған жағ­­дайда АСТАНА-1 АЖ-бағалық ақ­паратты іздеу; екінші, қамтамасыз ету сомасының мөлшерін есептеу.

Бағалық ақпаратты іздеу ЕАЭО кеден заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады: іздеу ЕАЭО мүше мемлекеттерде шығарылған тауарларға арналған декларациялардың электрондық көшірмелерінің деректер базасын пайдалана отырып, тауардың коды, шығарылған елі, уақытша ауқымы мен коммерциялық деңгейі ескеріле отырып, 1-әдісті қолдана отырып жүзеге асырылады.

Бұдан басқа, СЭҚ қатысушыларды ақпаратпен қамтамасыз ету мақса­тын­да Мемлекеттік кіріс­тер коми­те­ті ай сайын және тәуе­кел­дің құн­дық индикаторларын өзек­тен­ді­руге қарай http://kgd.gov.kz/ru/content/cenovaya-infor­ma­ciya-1рес­­­ми сайтына орналастырады және бұл деректерді кедендік бағалау ке­зін­де СЭҚ қатысушылары пайдалана алады.

Бүгінде аталған комитет және «Атамекен» ҰКП өкілдерінен осы жылғы 14-18 қыркүйек аралығында тауар­лардың кедендік құнын әкім­шілендірудің проблемалық мәсе­ле­лерін шешу үшін, атап айтқанда: кедендік құн бойынша тәуекел бейін­де­рін қалыптастыру және өзектендіру те­тігі бойынша, әкелінетін тауар­лар бо­йынша баға ақпаратын қалыптастыру тәртібі бойынша, СЭҚ қатысушылары мен аумақтық мемлекеттік кірістер органдары үшін түсіндірмелер дайындау бойынша, сондай-ақ тауарлардың кедендік құнын декларациялауға байланысты өзге де мәселелерді қарау үшін жұмыс тобы құрылған.

МКК мен ҰКП бірлескен жұмы­сы­ның қорытындылары туралы қо­сым­ша хабарланатын болады.