Қоғам • 03 Тамыз, 2021

Көпбалалы үйдің қам-қарекеті де көп

40 рет көрсетілді

Петропавл қаласындағы Култышевтер отбасында жуырда 17-ін­­­­ші ­сәби өмірге келді. Мұндай ерекше жаңалық кез келген адамды елең еткізері сөзсіз.

Алдымен 17 баланың әкесі Павел Култышевтің өзі туралы айта кетер болсақ, ол – он сау­сағынан өнер тамған жан. Дәне­кер­леушіліктің барлық түрін, со­ның ішінде темір қақпалар жасауды, қоршаулар қоюды, автомашиналар жөндеуді және басқа да неше түрлі өнерді меңгерген еңбекқор адам. 2000 жылдары сатып алған үйін де өз қолымен кеңейтіп, көп жанның тұруына лайықтап алыпты. Өзі сегіз бала тәрбиелеген көпбалалы отбасында дүниеге келген екен. Әйелі Татьянамен екеуі шіркеуде танысыпты. Екеуі де дін жолына берілген жандар көрінеді. 2000 жылы үйленгендерінде Павел 22-де, Татьяна 19-да болып, келесі жылы тұңғыштары өмірге келген.

Қай діннің болсын «Құдай берген баланы шектемеу керек» деген уағызы бар. Бірақ көпбалалы болу – Құдай жолы дегенді ешқандай дін айтпайды, Жаратқан көпбалалы болудың міндетін адамның мойнына жүк­темеген. Ол тек пенденің өзі­нің мүмкіншілігінен туындайтын әрекет.

Ал кеңестік насихат көпба­ла­лы болуды кеңінен насихаттады. Өйткені адам санының көп болғаны елдің қорғаныс қабілетін, жұмыс күші ресурсын арттыратын еді. Әлеуметтік тұрғыдан қолдауға болмашы бірдеңе берсе де соны қатты жарнамалап, оның үстіне көпбалалы аналарға деген моральдық ынталандыру шараларын да үйіп-төгіп жататын.

Қазақстан да көпбалалы ана­ларға құрмет көрсетеді. 1993 жыл­дан бері 7 және одан көп бала туғандарға «Алтын алқа», 6 бала туғандарға «Күміс алқа» тағылады, 6,4 АЕК көлемінде жәрдемақы беріледі және кейбір салықтардан босатылады. Жал­пы, кезектен тыс өздерінің жеңіл­де­тілген кезегімен үй беріледі.

Әрине, 10-12 балаға дейін өмірге әкеліп, оларды қоғамның то­лық­қанды азаматтары етіп тәр­биелеген аналарға бас ие­сің. Солардың арқасында хал­қымыздың демографиялық ахуа­­лы түзеліп, саны көштен қал­май келеді. Бірақ қазір шектен шығып, баланы сонша көп туып, өсірудің толып жатқан проблемалары барын да ұмытпаған жөн. Алдымен мұндай отбасыдағы балалардың бәріне ананың мейі­рімі жете бермейді. Кейбір психологтер осыдан балалардың бойында өкпелегіш, қызғаншақ, қатігез мінездердің ептеп қалып­та­сатынын айтады. Ананың назары түспеген бала бөлектеніп, өздігінен жетімсіреп те қалатын көрінеді. Әрине, мұндай мінез барлық халықтың отбасына тән емес. Тумысынан бауырмал, жылы жүректі болып келетін қазақ балалары тіпті көпбалалы отбасында туса да өзін мұқтаждық көргенге санамай барынша мейі­рімді, жасынан ата-анасы мен аға-інілеріне, апа-сіңлілеріне деген қамқорлығы қалыптасады. Ал өзімшіл, басқалардан артық болуды табиғатынан ойлайтын ортада туған көпбаланың кейбірі барынша қатігез де болады.

Қазіргі талапқа сай баласын дамытуға көпбалалы ананың мүмкіншілігі де, уақыты да бола бермейді. Әр баланың жеке мүддесі мен қызығушылық танытатын әлеміне қол жеткізуге де мүмкіншілік жоқ. Көпбалаға күнделікті нанын табуды алдымен ойлайтын ата-ана баланың жеке мүддесіне тоқталуға қолы да тимейді. Рас, үлкендері кі­шілеріне қамқорлық жасап, ойнатып, уатып, күлдіріп, тіпті ба­ғып та отырар-ау. Алайда сә­бидің бо­йын­дағы өнерге, бі­лімге, соның ішінде әнге, биге, музыкаға, спортқа және басқаға деген бейі­мін балалар ұштай алар ма? Әрине, біз шектен тыс көп балалы болу қажетсіз демейміз. Бірақ 7-8-ден асып кетсе баланың даму мүмкіншілігін тудыру оңай емес екенін айтқымыз келеді. Ал сәбидің өздігінен «дамуына» басынан еркіндік беретін отбасылардың балалары арасынан өнер-білім емес, көбінесе теріс жолға түсушіліктер орын алатынын да өмірде жиі көріп жүрміз.

Біз жоғарыда Павел Култы­шевтің тіршілік әрекетін ауызға тегін алған жоқпыз. Егер ол соншама жанды асырау үшін күндіз-түні тынбай қара жұмыс істейтін жан емес, бизнесі өркендеп, қа­лыпты арнаға түсіп тұрған табыс­ты, іскер адам болса – бәлки ол балаларын осы заманның талаптарына сәйкес дамытуға да күші жетер еді. Бірақ ол қарапайым тіршіліктің адамы. Соған қара­мас­тан П.Култышевтің өзі: «Бұрын көпбалалы отбасылар қа­лып­ты жағдай болатын, ал қазір бәрі бір-екі баладан ғана өсіреді. Ал біз қазір ата-аналарымыз бен аталарымыздан жақсы өмір сү­ре­міз ғой. Сондықтан мұндай ба­қыттан бас тартуға бола ма?», дейді.

Бұрын балалардың көптігі қолмен істейтін қара жұмыстарды ең­серуге керек-ті. Ол кезде тек дене күшінің дамуы ғана ал­дыңғы орында тұратын. Ал компьютерге шұқшиятын, толып жатқан үйірмелерге, бассейнге, спортқа жетелейтін бүгінгі за­манның талабы мүлде басқа емес пе?

Әрине, біз Култышев отбасы­ның 10 ұлы мен 7 қызына бақыт ті­лейміз, бәрі де аман өсіп елі­міз­дің лайықты азаматтары болсын.

 

Солтүстік Қазақстан облысы

 

Соңғы жаңалықтар

Еңбекпен есейген ер

Қазақстан • Кеше

Бейтаныс сағыныш

Әлем • Кеше

Жалғыздық аралы

Кино • Кеше

Елордада қар жауады

Қазақстан • Кеше

Бүгін машина жасау күні

Қазақстан • Кеше

Ұқсас жаңалықтар