Қазақстан • 31 Тамыз, 2021

Мемлекеттілігіміздің темірқазық бағдары

107 рет көрсетілді

Қазақстан өзінің демократиялы, зайырлы, құқықтық, әлеуметтік мемлекет екенін Ата Заңы арқылы бүкіл әлемге танытты. Қазақстан Республикасының Конституциясы егемен мемлекеттің конституциялық дамуының жаңа кезеңіне жол ашқан заңнамалық құжат болды. Бұл Заңның қабылдануы конституциялық құрылыстың саяси-құқықтық негізін қалады. Әрбір қазақстандық азаматтың конституциялық мәртебесін белгіледі. Тұңғыш рет бүкілхалықтық талқылауға салынған да, елдің көптеген пікірі ескерілген Негізгі Заң да осы 1995 жылы қабылданған Конституция. Қазір келтіріп жүрген мәліметтерге сүйенсек, құжатты талқылауға 3 млн 345 мың адам қатысыпты.

«Сол бір қиын-қыстау жылдарды еске алғанда, елімізді күрделі әлеуметтік катаклизмдерге соқтырмай, аман сақтап, әлемдік қо­ғамдастықтың тең құқықты мүшесі ретін­де­гі осы заманғы мемлекет құру үшін не ке­рек­тің бәрін істегеніме, мемлекетті құруға қызмет жасағаныма сенімдімін», деп жазды Тұңғыш Президентіміз – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев.

Соңғы екі жыл елімізге оңай тиген жоқ. Әлемді жайлаған пандемия Қазақстанды да айналып өткен жоқ. Ата Заңды орындау арқылы мемлекет медициналық қызметті және білім беруді жақсарту, жаппай тұрғын үй құрылысы, жалақы және түрлі әлеуметтік төлемдер мөлшерін көбейту, азаматтарға және отандық кәсіпкерлерге салықты азайту сияқты әлеуметтік мәселелердің тү­йі­нін шешуге тырысып жатыр. Өңірлерде жұ­мыс­сыздар санын азайту үшін жаңа жұмыс орын­дарын көптеп ашу керек. Азаматтардың білім алудағы конституциялық құқығын қам­тамасыз ету мақсатында техникалық және еңбек қызметін көрсететін кадрларды даяр­лауға мемлекеттік білім беру тапсырысын ұлғайтқан жөн. Ауыл шаруашылығы өнім­дерін өндірушілерге өз өнімдерін қайта өңдеу үшін мақсатты несиелер беру тетігін қа­лыптастыру керек.

Конституциямыз бойынша әлеуметтік мемлекет қағидатына негізделген әлеуметтік саясат – азаматтардың әлеуметтік құқық­та­рына кепілдік беретін және қорғайтын мем­­лекеттің конституциялық міндеті. Осы ар­қылы азаматтардың әділеттілік негі­зін­дегі құқықтары сақталып, материал­дық құн­дылықтары қамтамасыз етіледі. Мемле­кет үшін адамға деген қамқорлықтан, оның материалдық әл-ауқатын арттырудан басқа маңызды ештеңе жоқ, сондықтан да мемлекет адамдардың лайықты өмір сүруі үшін бәрін жасауға міндетті.

Сенат Төрағасы Мәулен Әшімбаев Се­наттың сессияны қорытын­ды­лаған соң­ғы отырысында Мемлекет бас­шы­сы­ның елі­мізді жаңғырту бағдарын заң­на­ма­лық тұр­ғыдан қамтамасыз ету үшін ауқым­ды жұмыс атқарылғанын атап өтті. Төра­ға­ның мәлімдеуіне сәйкес Парламент 63 заң қабылдады. Олардың ішінде 15 заңға депутаттық корпус бастамашылық жасады. Палатаның қарауына түскен әр заң жобасы жан-жақты қаралып, тұрақты коми­тет­тер мен жалпы отырыстарда кеңінен тал­қыланды. Азаматтар мен сарапшылар қо­ғам­дастығының ұсыныстары да назардан тыс қалмады.

Осы орайда Президенттің бастамашы болуымен қабылданған жерді шетелдіктерге сатуға және жалға беруге тыйым салған заң­ды ерекше атап өткен жөн. Осылайша, бұл мәселе түбегейлі шешілді. Жергілікті мемлекеттік басқару мен өзін-өзі басқаруды дамыту бойынша да шаралар қабылданды. Ауыл халқының өзекті мәселелерін тиімді шешу үшін жергілікті билік органдарына қосымша функциялар мен өкілеттіктер берілді.

Сенат депутаттары экономикалық өсімді қалпына келтіруге, індеттің таралуына тос­қа­уыл қоюға, шағын және орта бизнесті қол­дау­ға көп көңіл бөлді.

«Бұл өзгерістердің түпкі мақсаты – аза­мат­­тарымыздың әл-ауқатын арттыру екені сөзсіз. Ашықтықты арттыру үшін квази­мем­лекеттік сектордың сатып алуы алғаш рет заңмен регламенттелді. Сот-құқық қор­ғау саласында қабылданған заңнамалық өзге­рістердің ауқымды бөлігі азаматтар құқық­тарының қорғалуына, кәсіпкерлерді заң­сыз араласудан қорғауға бағытталды. Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру үшін ұлттық заңнамада алғаш рет «Әлеуметтік кәсіпкерлік» ұғымына анық­тама берілді. Мемлекет тарапынан осы бағыт­ты қолдаудың нақты шаралары мен тетік­тері белгіленді. Бұл маңызды заң жобасын сенаторлар қысқа мерзімде Үкіметпен және әлеуметтік кәсіпкерлермен бірлесіп да­йындады», деді Сенат Төрағасы.

Биылғы тағы бір ерекшелік – еліміздің «Сайлау туралы» Конституциялық заңына түзетулер енгізілгені. Онда Президенттің ұсынысы бойынша саяси партиялардың Мә­жіліске өту шегі 7 ден 5 пайызға дейін тө­мендетілді. Сайлауда берілетін барлық дең­гейдегі бюллетеньдерге «бәріне қар­сымын» деген жаңа баған енгізілді. Тағы бір ерекшелігі – ауылдың және ауылдық округ­тердің әкімдерін тікелей сайлауды қам­тамасыз ететін нормалар қосылды. Бұның нәтижесі ауыл әкімдерін сайлау кезінде кө­рініс тапты деп айтуға болады.

Сонымен қатар, «2021-2023 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заңға тиісті түзетулер енгізіліп, әлеуметтік қолдау, денсаулық, білім, шағын және орта бизнес, еңбекпен қамту салаларына, инфра­құрылым, басқа да маңызды бағыт­тар­ды дамытуға қосымша қаражат бө­лінді. Мысалы, әлеуметтік саланы нығай­ту­ға 347 млрд теңге қаралса, 140 млрд теңге қаржы республикалық және жергілікті жолдарды жөн­деуге, қайта қалпына келтіруге бағыт­тал­ды. «Жұмыспен қамтудың жол картасы» аясында 100 млрд-қа жуық теңге, ал «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасын жүзеге асыруға 70 млрд теңге ақша бөлінді. Елді жаулаған ін­дет­ке қарсы күреске байланысты бюджеттен 265 млрд теңге қаражат қарастырылды.

Конституцияны басшылыққа ала отырып тәуел­сіздігіміз бен мемлекеттігімізді ны­ғай­ту жолында ғасырлық мәні бар ауқым­ды істер атқарылып келеді. Бұл орайда Алма­ты қа­ласының да рөлін атап өткен жөн. Мұнда ел тағдыры үшін маңызды шешімдер қа­был­данды.

Ел экономикасының 20 пайызы Алматыға тиесілі, ширек ғасыр ішінде қала экономикасы 100 есе, шағын және орта бизнес өнімінің кө­лемі 130 есе өсті. Қала аумағы мен оның тұр­­ғын үй қоры 2 есе ұлғайды. Бүгінде ше­телдік туристің әрбір екіншісі Алматыға келеді. Жақында ғана халық саны 2 миллионнан асты. Тұрақсыз экономикалық жағдайға қарамастан, мегаполис бизнес-бастамалар үшін келешегі мол инвестициялық алаң болып қала беретініне сенімдіміз.

Алматы «Шетсіз қала» қағидаты бойынша дамиды. Мұндай бағдарламалық міндетті Президент Қасым-Жомарт Тоқаев қойып отыр. Ең өзекті мәселе – қаланың тарихи орталығы мен мегаполиске қосылған аудан­дарын, яғни Жаңа Алматы қаласын дамы­ту­дағы теңгерімсіздіктерді жою. Соңғы 10 жылда қала аумағы 2 еседен артық үлкейді. Осыған орай, жаңа ауданды инфра­құры­лым­мен қамтамасыз ету қажет­тілігі де күрт өсті. Сондықтан қала басшылығы өмір сүру сапасын жақсарту және шаһардың шет аумақ­та­рын дамытуға басымдық беріп келеді. Осыған орай, қала әкімі Бақытжан Сағынтаев ұсынған «Алматы-2050» даму стратегиясы тұр­ғындардың қызу талқылауынан соң 2019 жылғы желтоқсанда қабылданды. Қала­ның алдағы 30 жыл ішіндегі даму жоспары тәптіштеп жазылған стратегия іске аса бас­та­ды.

Алайда былтыр басталған коронавирус пандемиясы дүние жүзі елдерінің бәрін қам­тып, адамзатқа үлкен қауіп төндіріп тұр. Аса қатерлі індетті халықтың жаппай жұқ­тыр­мауын қадағалау, өлім-жітімнің алдын алу, пандемия жағдайына бейімделіп, қала тіршілігін тоқтатпау басты міндетке айналды. Мегаполистің жұмыс жүйесі мен басқару тетіктері қайта қаралды. Ең алдымен, бюджет саясаты қайта құрылды. Барлық мәдени, ойын-сауық іс-шараларына жоспарланған шығындар азайтылды. Үнем­делген 108,4 млрд теңге коронавируспен күресуге ба­ғыт­талды. Осы қаражаттың көмегімен жаңа ауруханалар салынып, дәрі-дәрмек пен азық-түліктің стратегиялық қорлары құ­рылды, халықтың әлеуметтік осал топ­та­рына, пандемиямен күресте алдыңғы шепте тұрған медицина қызметкерлеріне материалдық қолдау көрсетілді.

Пандемия бізге қауіпсіздік шараларын мықтап ұстануды, сақ болуды, жаңа тол­қын­ға дайын болуды үйретті. Бұл кезең адамдарды жақындастырып, құндылықтарды қайта зерделетіп, жақынымызға жанашыр, қамқор болуға шақырды. Қазіргі қалып­тасқан жағдайда адамдар дәрігер мен ұстаз­дың, полиция мен әскери қызметшінің еңбе­гін бағалай бастады. Біз үшін еліміздің ты­ныштығы мен бейбітшілігі басты орында. Ұлт саулығын да ойлау маңызды.

Елдің елдігі, мемлекеттіліктің темірқазық бағдары айқындалған Ата Заңымызды ардақ­тау – әрбір қазақстандықтың абзал бо­ры­шы. Қазақстан Конституциясы уақыт сы­нынан сүрінбей өтті, өзінің заман талабына лайықтығын жан-жақты дәлелдеді. Ал көптеген зерттеушілердің пікірінше, Негізгі За­ңымыз әлемдегі жалпыадамзаттық құн­дылықтарды дәріптейтін ең үздік 50 конс­ти­ту­цияның бірі болып саналады екен. Бұның өзі Ата Заңымыздың үлкен әлеуетін білдірсе керек.

 

Сұлтанбек МӘКЕЖАНОВ,

Парламент Сенатының депутаты

 

Соңғы жаңалықтар

ПИК пен МИБ-тің «шайқасы»

Қазақстан • Кеше

Көлікқұмарларға арналды

Экономика • Кеше

Қымбат ем-дом қолжетімді

Медицина • Кеше

Өлке тәжі – Өлеңті

Аймақтар • Кеше

Ақшоқыда арқар атқан...

Аймақтар • Кеше

Ұқсас жаңалықтар