Ғылымды дамытуға жасалатын жағдай

Еуразиялық экономи­­­ка­лық одаққа қатысушы елдер – Қазақстан, Белоруссия, Ресейдің аумақтық көлемі әлемнің 15 пайызын қамтып, жер шарындағы халықтың 3 пайызын, әлемдік ауызсу мен пайдалы ресурстардың 20 пайызын, мұнай қорының 7-8 пайызын, астық өндірудің 5,9, темірдің 5,1, электр қуатын өндірудің 5,5 пайызын құрайды екен. Аталмыш экономикалық одақ әлемдік ішкі өнімнің 4,5 пайызына ие. Әрине, бұл көрсеткіштер Азия-Тынық мұхит экономикалық әріптестігімен салыс­тырғанда көп емес. Алайда, адамзаттың дамуы тек білім мен ғылымы дамып, бейбіт ахуалы тұрақтанған ортада ғана толассыз жеміс беретінін ескерген жөн. Қазіргі таңда Кеден одағына мүше елдер аймағында 1600-ден аса жоғары оқу орындары қалыптасып отыр. Олар Қазақстанда – 139, Белоруссияда – 55, Ресейде 1400 оқу ордасы. Бұл мысал алдағы кезеңде өзара білім-ғылым интеграциясы даму сатысына аяқ басқан тұста қатысушы елдердің экономикалық биіктерді бағындыруына зор үлес қосатын сауатты мамандар легі келе жатқанын көрсетсе керек. Білім-ғылым интеграциясы жағдайында өзгелермен тереземіз тең болу үшін біз ғылыми ізденістер мен зерттеулерге қаржыны жеткілікті дәрежеде бөлуіміз қажет. Бұл ретте Қазақстанның аяқ алысы айтарлықтай. Мәселен, ғылыми тәжірибелер мен ізде­ніс­терге орта есеппен ішкі жал­пы өнімнің ортақ қаза­ны­нан 20 АҚШ долларын жұм­сап отырсақ, Ресейде бұл көр­сеткіш 100 АҚШ доллары, ал Америкада 999 АҚШ доллары. Еуроазиялық экономикалық одақ базасын тиімді пайдалана отырып біз жоғары білім беру жүйесін жаңа деңгейге көтеруіміз керек. Барлық қажетті мамандықтарға тартылатын жас мамандардың ортақ жүйесін және зияткерлік талабын көтерудің де ортақ жүйесін қалыптастыруға қол жеткізген жөн. Жуырда Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев еліміздің Білім және ғылым министріне бірқатар жаңа тапсырмалар мен жоғары оқу орындарының сапасына қатысты нақты ұстанымдарды айқындау туралы тапсырма жүктеді. Яғни келешекте білім мен ғылым саласына баса назар аудара отырып, біз отандық білім беру жүйесін нығайтумен қатар, жас мамандарды даярлау, олардың халықаралық дәрежедегі білім деңгейін өсіру, экономикалық интеграция жағдайындағы сұранысының артуын да реттестіруге қол жеткіземіз. Серік СВЯТОВ, Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінің ректоры. АЛМАТЫ.