Қиындық атаулыны жеңетін бір-ақ күш бар. Ол – бірлік

«Қазақстан ұйғырлары республикалық этномәдени орталығы» қоғамдық бірлестігінің төрағасы Шаймардан Нұрымовпен әңгіме

– Шаймардан Үсейінұлы, Біріккен Ұлттар Ұйымының бұрынғы Бас хатшысы Кофи Аннан кезінде біздің еліміз жөнінде «Әлемнің өзге мем­ле­кеттері үшін ұлтаралық келі­сімнің, тұрлаулы әрі тұрақты дамуының үлгісі» деген пікір білдірген екен. Дүниежүзіне танымал саясаткер мұны жайдан-жай айтпаса керек. – Біріккен Ұлттар Ұйымының бұрынғы Бас хатшысының бұл пікірі елімізде берік орныққан саяси тұрақтылыққа, ұлтаралық және конфессияаралық ынтымақ пен өзара келісімге берген жоға­ры бағасы деп білемін. Бүгінде бірқатар мемлекеттердің эконо­микалық дамуына этностық, сон­дай-ақ, діни кикілжіңдер кедергі келтіріп отырғаны жасырын емес. Ал Қазақстанда тұратын барлық этнос өкілдерін бір шаңырақтың астына топтастырып, олардың бірлігін нығайтудағы Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаевтың ерлікке толы еңбегін қазақстандықтар ғана емес, бүкіл әлемдік қоғамдастық мойындап отыр. Берекелі бірлікке, ынты­мақ­ты тірлікке, жарасымды жақ­сы­лыққа ұйыған еліміздің бү­гінгі қол жеткізген табыстары, бағындырған белестері Мем­лекет басшысының бастамасы­мен құрылған бірегей инс­ти­тут – Қазақстан халқы Ассам­блеясының қызметімен тікелей байланысты. Өйткені, Ассамблея құрылып, жұмыс істей бастаған уақыттан бері ол этносаралық келісімді нығайтуда орасан зор табыстарға жетті. Азаматтардың этностық немесе діни ерекшеліктеріне қарамастан, олардың құқығы мен бостандығын сақтаудың басты кепіліне айналды. Ассамблеяның тиімді әрі жемісті іс-әрекетінің нәтижесінде еліміздегі этносаралық және конфессияаралық қатынастар саласында бейбітшілік пен келісім салтанат құрды, қазақстандықтар арасында ауызбіршілік бекем орнықты. Өз кезегінде бұл ел экономикасының қарқынды дамуына ықпал етті. – Елбасы – Қазақстан хал­­қы Ассамблеясының Төрағасы алға қойған мақсаттарға қол жеткізу үшін біздің хал­қы­мыз­дың топтасқандығы қажет, деген қағиданы үнемі есімізге салып отырады... – Біздер, қазақстандықтар Мемлекет басшысының бірлікке, ынтымаққа шақырған осындай сөздерін ешқашан ұмытпауымыз керек. Көпэтносты болғанмен, бір тілекке ден қойған отандас­тарымыз осы тектес баталы да аталы сөзді ұран ретінде тұтып, жұдырықтай жұмылатынына сенімдімін. Қазақтың қасиетті топырағын мекен еткен ұлыстар небір қиындықтарды қазақ халқымен бірге бастарынан өткізді. Бір үзім нанды бөліп жеді, бір тостаған сүтті бөліп ішті. Кеңпейіл қазақ халқы қиналғанда қолұшын берді, демеу болды. Осы жақсылықты, осы қамқорлықты неге ұмытуымыз керек?! Ешқашан естен шығармауға тиіспіз. Президентіміздің бір үлкен жиында «Қиындық атаулыны жеңетін бір-ақ күш бар, ол – бірлік. Еліңді, жеріңді қорғау үшін бірлік қаншалықты қажет болса, тәуелсіздік жемістерін, бүгінгі қол жеткізген табыс­тарымызды сақтап қалу үшін де ол сондай қажет», – деп айтқа­ны тек менің ғана емес, көпшілік қазақстандықтардың жүрегінде сақталып қалды деп ойлаймын. Сондықтан біздер, Шерхан Мұртаза ағамыз айтқан­дай, Елбасы – біреу, қалған­дарымыз тіреу болуға тиіспіз. Қазақ­стандағы барлық этностар сол үдеден шығып келеді деп айта аламын. – Шаймардан Үсейінұлы, енді өзіңіз жетекшілік ететін Қазақстан ұйғырлары рес­пуб­ликалық этномәдени бір­лестігінің тыныс-тіршілігі жөнінде айтып өтсеңіз. – Өткен ғасырдың отызыншы жылдарындағы қиын-қыстауларда, сұрапыл соғыста, одан кейінгі кезеңдердегі ауырт­палықтарда сыннан сүрінгеніміз жоқ. Дініміз бір, тілімізде айтар­лықтай айырмашылық жоқ, тіле­гіміз ортақ, арқа сүйеріміз тәуелсіздік болып табылатын қазақ халқы мен ұйғыр жұрты нешеме ғасырлардан бері бір сапта келеді. Қазақстанның өркендеп-өсуіне, жан-жақты дамуына көппен бірге ұйғырлар да өз үлестерін қосып жүр. Қыз ұзатып, келін түсірген құдандалығымыз да бар. Екі ұлттың танымал тұлғаларының арасында қыл өтпеген достығы бұрын да болған, ол қазір де жалғасын тауып отыр. Ал біздің этномәдени орта­лығымыз елімізде болып жатқан жаңалықтардан, игі бастамалардан, өзге де іс-шаралардан ешқашан сырт қалған емес. Со­лардың алдыңғы сапында жүр десем, қателесе қоймаспын. Қандай жұмыстар атқарды дегенге келсек, бұған мысалдар жеткілікті. Біреуіне ғана тоқталайын, осы жақында ғана Оңтүстік Қазақ­стан облысындағы ұйғыр этно­мәдени орталығының ұйымдастыруы­мен Шымкент қаласында «Тіл, дәстүр, мәдениет» деген тақы­рыпта таным­дық шара өтті. Оған облыс аума­ғындағы өзге де этномәдени орталықтардың өкілдері қатысты. – Қазақ тілінде өте жатық әрі мүдірмей сөйлейді екенсіз. Мұны айтып тұрған себебім, бағанадан бері әңгімеңізге бірде-бір ұйғырша сөз араластырмадыңыз. – Мен қазақ пен ұйғыр хал­қы аралас тұратын Алматы облысы, Ұйғыр ауданындағы Кіші­диқан ауылында дүниеге келген­мін. Балалық шағым сонда өтті, мектепті де сонда бітірдім. «Октябрь» орта мектебі деп аталатын сол кезде. Осы мектепте қазақ пен ұйғыр балалары құлын-тайдай үйірілісіп бірге оқыды. Мұғалімдердің жетіспеушілігінен шығар, қазақ тілді мұғалімдер ұйғыр сыныптарына, ал ұйғыр тілді мұғалімдер қазақ сыныптарына сабақ өткізе беретін. Сабақтан кейін де біздер ойынды бірге ойнайтынбыз, алма бағына бірге ұрлыққа түсетінбіз. Ауыл адамдарының бір-біріне деген құрметі, сыйластығы керемет еді. Бүгінде сол құрметті, сол сыйластықты қазіргі ұрпақ жалғастырып келеді. – Әңгімеңізге рахмет. Әңгімелескен Әлисұлтан ҚҰЛАНБАЙ, «Егемен Қазақстан».