Жәдігер • 15 Ақпан, 2023

Айтбай батырдың дулығасы

537 рет
көрсетілді
1 мин
оқу үшін

Қостанай облыстық тарихи-өлкетану музейінде сақтаулы тұрған құнды жәдігерлердің бірі – Айтбай батырдың дулығасы. Көне мұраны мұражайға батырдың ұрпағы Сарыкөл ауылының тұрғыны Мұрат Жанұзақов тапсырыпты.

Айтбай батырдың дулығасы

Тұтастай болаттан құйыл­ған дулығаны бү­гін­де тот баса бастаған. Піші­ні күмбезге ұқсайды. Төбе­сінде биіктігі шамамен 2,5 см болатын төбешашақ бекітетін түтігі бар. Жиегіне айнала тесік көздер салыныпты. Сірә, мойынды ұшқан жебеден, қылыштың жүзі мен найзаның ұшынан қорғайтын болат шынжырлы жыға бекітуге арналса керек.

– Сарыкөл өңірінен шыққан Айтбай Аткел­тір­ұлы әйгілі Бөгенбай, Қа­­банбай батырлармен бірге қазақ жерін сыртқы жау­­лардан қорғап қалған. Айт­бай батырдың он сегі­зінші ғасырда Еділ қал­мақ­тарымен Харбалы бе­кінісі үшін кескілескен қан­тө­гіс шайқасқа қатысып, бекі­ністі жаудан азат еткені тура­лы дерек бар. Айтбай ба­тыр киген дулыға атадан ба­лаға мирас болып сақ­талып келе жатыр, – дейді музей басшысының орынбасары Елмира Алшымова.

Айтбай Аткелтірұлы тек батыр ғана емес, ел тағдыры шешілер келелі мәселелер талқыланар тұста да сүбелі сөз айта білген шешен кісі болған. Оның пікірімен хан да, қара да санасқан деседі. Мәселен, Абылай хан хал үстінде жатқанда орнына баласы Қасымның емес, Уәлінің хан тағына отыруы­на осы Айтбай батырдың уәжі себеп болған деген ауызекі дерек бар.

Ел құрметіне бөленген батыр киелі Түркістандағы Қожа Ахмет Ясауи кесе­не­сіне жерленген.

 

Қостанай облысы