Басылым • 28 Ақпан, 2024

Балалар басылымы өз оқырманын іздейді

42 рет
көрсетілді
6 мин
оқу үшін

Елімізде бала­лар­ға ар­нал­ған 30-ға жуық мерзімді ба­сылым жа­рық көреді. Газет-жур­нал­дар жет­­кін­шек оқыр­ма­ны­ның тал­ға­мына татым­ды, тұщым­ды дүние ұсына алып жүр ме деген сауал – өз ал­ды­на бө­лек әңгі­ме. Айт­па­ғымыз – балалар ба­сы­лы­мының таралымы, жазылым жайы.

Балалар басылымы өз оқырманын іздейді

Суретті түсірген – Толғанай Батырхан

Осы мәселенің сан тарау түйі­нін тарқатудың қамындағы іс-шара өтті. Астана қаласындағы мектеп директорлары, педагог­тер, кітапханашылар, ата-ана­лар қатысқан жиында рес­пуб­ликалық балалар басылым­дарының бас редакторлары мен өкілдері жазылым мәселесін талқыға салды. Оқу-ағарту ми­нис­трлігі, Республикалық ғылы­ми-педа­гогикалық кітап­хана­сы және Астана қаласы Бі­лім бас­қар­масының алқауымен өт­кен ауқым­ды іс-шарада балалар басылы­мдарының басшылары оқыр­ман мен баспасөз арасына алтын көпір орнататын педагогтерге базынасын білдірді.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінде балалардың кітап оқу­дан ажырап бара жатқанын ескер­тіп, жауапты салаға тапсырма да жүктеген еді. Сол кезде бекі­тілген «Оқуға құштар мектеп» жобасын бүгінде Оқу-ағарту министрлігі төрт бағытта жүзеге асырып келе­ді. Бұдан сырт «Балалар кітап­ханасы» бағдарламасын қамту да – қауырт шаруаның бірі. Көркем әдебиетпен қатар мерзімді баспа­сөзді балаға жақындатудың төте жолы – жазылым.

Осы жылдың қаңтар айында Алматыда Оқу-ағарту министрі Ғ.Бейсембаев пен Мәдениет және ақпарат министрі А.Балаеваның қатысуымен «Шығармашылық ин­теллигенция – Қазақстан ба­­ла­ла­рына» атты кездесу өткен болатын. Сол басқосуда жүк­тел­ген тапсырмаға орай 26 ақ­пан­да Астанадағы №59 мектеп-ли­цейде осы ауқымды іс-шара ұйым­­дас­тырылды. Басылым мен оқырман арасын ұйыстыруға үндейтін жиында балалар басылымына жазылудағы көлденең кедергі мен тосқауыл да айтылды. Жазушы Толымбек Әбді­райым, құрамына 11 басылым кіре­тін, соның ішінде балаларға арналған «Ұлан», «Дружные ребя­та» газеттері, «Ақ желкен», «Балдырған» журналдары қарай­тын «Қазақ газеттері» ЖШС бас ди­ректорының орынбасары – Алматы басылымдарының жетекшісі Думан Анаш, «Айгө­лек» журналының бас редакторы Қымбат Әбілдақызы, «Мөлдір бұлақ» журналының бас редакторы Дәулетбек Байтұрсынұлы және өзге де балалар басылымдарының өкілдері сөз алып, жас оқырман мен баспасөз арасындағы байланыс алшақтап бара жатқанына алаңдаушылық білдірді.

«Екі-үш жыл бұрын өткен Жазу­шылар одағының құрыл­тайын­да Олжас Сүлейменов: «Біз­дің тәуелсіздік алғанымызға 30 жыл болды, осы отыз жылдың ішін­де біз кітап оқуды доғардық», деген еді. Ақиқатын айтқанда, тәуел­сіздіктен бері қарай расын­да да оқырман газет-журнал, кітап оқудан ажырап қалды. Бе­сік­тен жаңа босап шыққан бал­дыр­ғанның өзі смартфонға үңіле­тін қазіргі қоғамда жас оқырманды балалар басылымымен қауыштырып, байланыс жібін ширату – маңызды шаруа. Бүгінгі басқосудың көз­дегені де – осы жайт. Дегенмен де соңғы жыл­дары ру­ханиятқа қайта ойы­­сып, оқуға деген бетбұ­рыс күш алып келеді. Қаңтар айында Алматыда қос министр­лік басшы­ларының тізе қосып өт­кіз­ген жиыны – сөзімізге дәлел. Сең сетінеп, шаруа қозғалды. Бала­­лар басылымдарына қолдау-көмек көрсету жүзеге асса, құба-құп», деді Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының лауреаты Т.Әбдірайым. Жазушы 40 жыл бұрын 300 мың таралыммен тараған «Балдырған» журналы бүгінде 10 мың данамен жарық көруі қоғамның «бір кем дүниесі» екенін баса айтты.

Қымбат Әбілдақызы мектеп директорлары мен мұғалімдерге һәм ата-аналарға жеткіншектерді балалар басылымымен достасты­ру­ға үндеді. 2000 жылдан бері «Айгөлек» журналын шығарып келе жатқан ақын балалар басылымдары қашанда педагог қауым­ның тілеулесі екенін жеткізді.

Дәулетбек Байтұрсынұлы был­­тыр жеті облысты шарлап, оқыр­­­­мандармен жүздесуде түрлі ке­дергіге кезіккенін, бұл түйт­кілді Оқу-ағарту министрі Ғани Бейсембаевқа да ескерт­кенін айтты. «Мектеп пен балалар басылымдары арасындағы байланыстың шылбыры үзілгелі тұр. Үзілмелі жіп қиылып, оқырман азайса, балалар басылымдары жабылады. Қазір кез келген мектепке барсаң, «Бізді басылымға жазылыңдар деп мәжбүрлеуге еш­кімнің қақысы жоқ» деген уәжді көлденең тартады. Қайда барсаң да, алдыңнан шығатыны осы кеп. Білім ошағының басшысынан бастап, қосшысына дейін осы уәжді қалқан етеді. Мұның салқыны қатты тиді, балалар басылымы мен жас оқырман арасын алшақтатып жіберді. Оқу-ағарту министріне балалар басылымы үшін тарс жабылған мектептердің есігін қайта ашуды сұрадым», деді Д.Байтұрсынұлы.

Думан Анаш оқырманды қы­зықтырып, талғамына татитын тұщымды дүниелер ұсыну бас­ты мұрат екенін жеткізді. Рес­пуб­ликалық «Ақ желкен» журна­лының ұжымы оқырмандар арасында түрлі байқау ұйымдас­тыру арқылы да оқушы қауымның үдесінен шығып келе жатқанын жеткізді.

«Былтыр «Ақ желкен» журналында «Қайталанбас сәт» деген тақырыпта оқушылар арасында фотобайқау ұйымдастырылды. Қазір барлық оқушының қолында смартфон жүреді. Кез келген жерде өзі фотоға түсіре ала­ды. Оларды осы қырынан сы­нап көрмек мақ­сатында өткіз­ген байқауға көп туын­ды жол­дан­ды. Сонымен қатар виктори­на­лық сұрақтар бойынша байқау ұйым­дастырылады. Биыл қазақ әдебиетінің қабырғалы қаламгер­лерінің мерейтойлары бар. Өре бәйгесі де осы атаулы күндерге орай өткізіледі», деді Д.Анаш.

Бүгінде елімізде 30-ға жуық ба­лалар басылымы жа­рық кө­реді дедік. Елді тү­гел қамтуға тиіс мерзім­ді ба­сы­лымдардың барлығы дер­лік тө­мен тиражбен таралады. Еліміздегі жеті мыңнан астам мек­теп­­ оқушылары мерзімді басылымдармен достасса, бұл олқы­лықтың орны толар еді дескен қаламгерлер педагогтерге орасан сенім артатынын аңғартты.