Қоғам • 10 Шілде, 2024

Лудомандардың орташа қарызы шамамен 10 млн теңгені құрайды - экономист

118 рет
көрсетілді
4 мин
оқу үшін

Күні кеше ғана Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ойын бизнесі, бәс тігу, лотерея қызметін, энергетикалық сусын саудасын ретке келтіретін заңға қол қойды. Экономист Мақсат Сералы аталған заңға қатысты пікірін Facebook әлеуметтік желісінде қалдырды, деп хабарлайды Egemen.kz

Лудомандардың орташа қарызы шамамен 10 млн теңгені құрайды - экономист

Фото: dzen.ru

«Бір кездері аталарымыз «Асық ойнаған озар, доп ойнаған тозар» деуші еді. Қазір бұл сөзді «ойын ойнаған тозар» деп өзгертсек болатын сияқты. Мұнда ойын деп меңзеп тұрғаным – бәс тігіп, құмар ойнап, оңай олжа іздеп жүргендер. Лудомания деп аталатын құбылыс соңғы жылдары елімізде кең белең алып кетті. Ашық деректерге сәйкес, қазір елімізде 350-мыңға жуық лудоман бар. Бұл тек тіркелгендері, ал бұл тізімге ілікпей-ақ өмірін ойынға тігіп жүргендердің саны қанша? Бұдан бөлек ажырасқан отбасылардың 40%-ы лудомания кесірінен екіге кетеді екен, суицидтің 20%-ы да лудомания үшін болады деген дерек бар», деп жазды М.Сералы. 
Оның айтуынша, лудомандардың арасында қылмысқа баратындар да жетіп жатыр. Себебі құмар ойнайтындардың орташа қарызы шамамен 10 млн теңгені құрайды деген бейресми ақпарат бар. Аса алаңдатарлық мәселе – соңғы жылдары кәмелеттік жасқа толмағандар арасында да құмар ойынға елітушілердың қарасы артқан.
 
«Осы өзекті мәселені шешу үшін заң қабылдау туралы ұсыныс қоғамда бұрыннан талқыланып келе жатқан еді. Атырауда өткен Құрылтай отырысында Қ.Тоқаев та: «Бұл дерт жас ұрпаққа өте үлкен зиян келтіреді. Онлайн-ойындар балалардың күнделікті ермегіне айналып барады. Құзырлы органдар былтыр интернет-казиноның белгісі бар 4 мыңнан астам сайтты бұғаттады», деген еді», деді ол. 
 
Сонымен қатар М.Сералы көптен бері талқыланып келе жатқан заңға енген өзгерістердің негізгісіне тоқталып өтті:
 
Біріншіден, құмар ойындарға/бәс тігуге қатысуына тыйым салынатын адамдар санатының тізімі кеңейтілді. Енді олардың қатарына Борышкерлердің бірыңғай тізілімінде тұрған тұлғалар қосылды.
 
Екіншіден, жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттілік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың құмар ойындарға/бәс тігуге қатысуына шектеу қойылды. Енді құмар ойындарға/бәс тігуге қатыса алмайтындардың арасында мемлекеттік қызметшілер, әскери қызметшілер, арнайы және құқық қорғау органдарының қызметкерлері, бюджеттік ұйымдардың басшылары бар. Егер олар заң бұзса, тек ескертумен шектеліп қалмай, бірден жұмыстан шығарылады. Мұндай нақты шаралар заңның мүлтіксіз орындалуы үшін керек.
 
Үшіншіден, букмекерлік кеңселердің жарнамаларына шектеу қойылды. Енді олардың қызметін көлік құралдарында, БАҚ-та, кино, видео және анықтамалық қызмет көрсету орындарында жарнамалауға тыйым салынады.
 
«Тек букмекерлік кеңсе орналасқан жердегі сыртқы жарнамаға, спорт ғимараттарының іші мен спортшылардың киімінде, спорттық тақырыпқа маманданған және ресми тіркелген БАҚ-та, сондай-ақ отандық телеарналар халықаралық спорттық жарыстарды тікелей трансляция жасаған кезде жарнамалауға рұқсат етіледі. Яғни, олардың жарнамасын Qazsport-тан көріп қалсаңыз, бәрі дұрыс, ал егер букмекерлерді Хабар жарнамалап жатса, бұл заңға қайшы.
Лудоманиямен күрес тек заң қабылдаумен шектеліп қалған жоқ. 2026 жылға қарай жылдар бойы лудоманияның құрығында жүргендердің санын екі есеге қысқарту мақсатында Қазақстан билігі оларға мемлекет есебінен тегін емдеу мен медициналық-әлеуметтік оңалту ұсынуды жоспарлап отыр екен. Бұл мақсаттарға бюджеттен 80 млн теңгеден астам қаржы бөлінген. Сондай-ақ ел билігі лудоманиямен күрес аясында төрт бағыт бойынша 42 іс-шара ұйымдастырмақ», деп жазды ол. 
 
Тағы бір айта кететін жайт – eGov mobile қосымшасында Қазақстан азаматтары құмар ойындар мен бәс тігуге қатысуларын ерікті түрде шектеу туралы өтініш бере алады. Онда барлық заңды ойын мекемелері мен букмекерлік кеңселердің сайттарына 6 айдан 12 айға дейін кіруге тыйым салуға болады.