Экономика • 25 Қазан, 2023

8 миллиардтан 85 миллиардқа дейін

Кеңес одағының шаңырағы гүрс етіп қақ ортаға түскен бетте-ақ күллі эко­но­микамыздың жон арқасынан басып қалды. Дербес экономика құру, валюта шығару, өнім өндіру, тауар сатып алу, тауар сату, әлеуметтік ахуалды түзеу дейтін түйткілдер тізбектеліп, бірінің артынан бірі шыға берді. Қаптаған шаруаның қайсысынан бастарыңды білмей, қара­дай шаршайтын кез. Осы құрылымда экспорт­­тың орны ерек еді. Ел болған соң өз қазаныңда қайнай бермей, сыртқа өнім саудалап, табыс тапқаның жөн. Тәуелсіздіктің алғашқы жылы деуге болатын (өйткені егемендікті 1991 жылдың соңында жарияладық емес пе) 1992 жылы небәрі 1,4 млрд доллардың тауарын экспорттадық. Арада он жыл өткенде – 2001 жылы бұл көрсеткіш 8,6 млрд доллар болды.

Экономика • 25 Қазан, 2023

Төрт тарапқа тартылған жол

Ел ішіндегі аймақаралық ком­муни­ка­ция­ны­ қамтамасыз ету мақсатында және экс­порттық әлеуетін арттыру үшін тәуел­сіздік жылдары төрт тарапқа тар­тылған түрлі бағыттағы жолдар­ ашыл­ды. Мыңдаған шақырымға со­зыл­­ған автомагистралдар салынды. Қазақстаннан қанат қаққан күміс ұшақ­­­тар күймесі шартарапқа тарам-та­рам әуе жолдарын ашты. Танапты жа­­рып тыңнан 3 мың шақырымға жуық темір­­жол желілері тартылды. Су жолдары да жаңғырды. Әсіресе соңғы жылдары құлашын кеңге сермеген Ақтау теңіз сауда порты туралы әңгіме тіпті бөлек. Жалпы, бүгінде Қазақстан аумағы арқылы 11 халықаралық транзиттік дәліз – 5 теміржол, 6 автомобиль дәлізі өтеді.

Мектеп • 25 Қазан, 2023

Қазақ мектебі: өсу үрдісі

Республикада қазіргі кезде 7 723 мектепте 3,9 млн оқушы білім алып жатыр. Олардың 3700-ден астамы – қазақ тілінде білім беретін мектептер. Былтыр­ғы оқу жылында мектеп бітірген 172 мың оқушының 120 мыңнан астамы қазақ тілді мектептерде білім алған болса, бұл көрсеткіш 2020-2021 оқу жылын­да 111 183-ті құрады. Биылғы оқу жылында бірінші сыныпқа барған 300 мыңнан аса оқушының 70 пайызға жуығы мемлекеттік тілде оқуды таңдаған.

Инфографика • 25 Қазан, 2023

Ғылымы жоқ елдің болашағы жоқ

Ел егемендігін алған соң, отандық ғылым дамуының жаңа кезеңі бас­тал­ды. Одақтан қалған 100-ден аса ғылыми-техникалық ұйым енді ғана еңсе тіктеген елдің меншігіне өт­кендіктен, ғылым саласын мем­лекеттік деңгейде қолдаудың ма­ңызы күн тәртібінде тұрды. Жо­ғарғы кеңестің 1992 жылы 15 қаңтардағы Қаулысымен «Қазақ­стан Республикасының ғылым және ғылыми-техника сая­са­ты туралы» заңы қабылданды. Бұл тәуелсіздік тарихындағы төл ғы­лымға мемлекет тарапынан жа­салған құқықтық, қаржылық, жал­пы кешенді қолдаудың басы ғана болатын.

Маман • 25 Қазан, 2023

Мамандықтар бәсекесі

Технология дамыған сайын ғалам үздіксіз өзгеріс үстінде. Бұрын керек мамандықтар шетке ысырылып, жаңалары пайда болып жатыр. Тәуелсіздік алған жылдары жұмысқа жарамды отандастардың 55 пайызы тауар өндірумен айналысты, яғни өнеркәсіп, құрылыс, ауыл шаруашылығы салаларында еңбек етті. 2000 жылдары заңгер болу сәнге айналды. Ал қазір әр оқушы «айтишник» болғысы келеді.